Кіріспе

Қытайлық-американдық құмар ойыны Cee lo – үш алты жақты құймақпен ойналатын құмар ойын. Бірде-бір стандартты ереже жоқ, бірақ барлық ережелерге ортақ тұрақты қағидалар бар. Атауы қытай тіліндегі Sì Wŭ Liù (四五六) сөзінен шыққан, ол "төрт бес алты" дегенді білдіреді. Америкада оны "See Low", "Four Five Six", "The Three Dice Game", "Roll off!", сондай-ақ әртүрлі орфографиялық варианттармен және жай ғана "Dice" деп атайды. Қытайда оны "Sān Liù Bàozi" (三六豹子) немесе "Үш алты барысы" деп те атайды. Жапонияда бұл ойын "Chinchiro" (チンチロ) немесе "Chinchirorin" (チンチロリン) деп белгілі. Тұрақты қағидалардың бірі – әрқашан қолданылатын құймақтардың саны үш болуы керек. Барлық ережелерде жеңіске жеткізетін комбинациялар сипатталады, ал 4 5 6 комбинациясын бірінші ойнаған ойыншы үшін жеңіске жеткен комбинация деп есептейді (бірақ банкир жоқ нұсқаларында бірнеше ойыншы жеңіске жеткізетін комбинация жасап, екінші рет ойнауға мүмкіндік алады). Жеңіске жеткізетін комбинациялардан басқа, барлық Cee lo ережелерінде "ұпай" саналатын белгілі бір комбинациялар бар, және екі немесе одан көп ойыншылар ұпайларын салыстырып, жеңімпазды анықтайтын жағдайлар кездеседі. Егер құймақтар ойын алаңынан шығып кетсе (мысалы, үстелден құлап еденге тисе), ойыншы автоматты түрде жеңілген деп есептеледі. Ережелерді екі негізгі санатқа бөлуге болады: ставка жасау тәсіліне қарай. Банктік ойындарда бір ойыншы банкир болып тағайындалады, ол басқа ойыншылардың жеке ставкаларын жабады, олардың әрқайсысы тікелей банкпен бәсекелеседі. Банктік емес ойындарда барлық ойыншылар тең мәртебеде болады, сондықтан ойыншылар ставкаларын біріктіріп, ортақ пулдан жеңуге тырысуы үшін ережелер қабылдануы керек.

Шығуы мен тарихы

1893 жылы Стюарт Кулин Cee lo ойынының Сан-Францискодағы қытай-американдықтар арасында ең танымал құлақ ойыны екенін хабарлады. Ойын АҚШ-тың ішкі қалаларында әлі де танымал, бірақ Гарлем, Браунсвилл, Крон-Хайтс, Оңтүстік Бронкс және Вашингтон-Хайтс сияқты Нью-Йорк қаласының әртүрлі аудандарында одан да кең таралған. Ал "көшедегі құмар ойындары" Лос-Анджелес, Атланта, Чикаго және оңтүстіктің кейбір аймақтарында жиі кездеседі. 2019 жылы Бруклинде болған қаны қанға батқан оқ ату оқиғасы полициямен Cee lo ойынымен байланысты болды. 1990 жылдардан бері көптеген хип-хоп әртістері рэп өлеңдерінде "Cee Lo" ойынына сілтеме жасады. Мұндай сілтемелер көбінесе Kool G Rap, Big L, Jadakiss, Nas және Notorious B.I.G. сияқты шығыс жағалауының рэперлерінен кездеседі, сондай-ақ көптеген басқа хип-хоп орындаушыларынан да табылады. Cee lo АҚШ-та қайтадан танымал бола бастады. 2003 жылғы Associated Press мақаласында, CBS News ұсынғандай, Cee lo белгілі бір аймақтардағы мектептердегі әдетке айналды, тіпті "жасөспірімдер де ақша үшін ойнайды" делінген.

Ережелер

Cee lo ойынын бір орталық ойыншы (банк) жеке-жеке әр ойыншымен ставкаласып ойнауға болады, немесе жеңімпаз бәрін алып қалады. Банкі бар және банкі жоқ ережелер, сондай-ақ олардың әдеттегі түрлері төменде сипатталған. Кездейсоқ ойыншылар да ойынды "банкпен" ойнай алады, себебі ол "банк болу" міндетінің жаңа ойыншыға қашан ауысуын регламенттейтін ережелерді қамтиды.

Банкир құмар ойын ойнайды

Барлық ставкалар орнатылғаннан кейін, банкир құмарлықтарды лақтырады. Төрт мүмкін нәтиже бар: автоматты жеңіс, автоматты жеңіліс, белгіленетін ұпай, қайта лақтыру.

Автоматты жеңіс: Егер банкир 4, 5, 6 сандарын, "үштіктерді" (барлық үш құмарлықтың бірдей санды көрсетуі) немесе 6 емес екі құмарлықтан тұратын жұпты 6 санымен бірге лақтырса, ол бірден барлық ставкаларды жеңіп алады. Қытай тілінде бұл комбинациялар "4 5 6 тікелей жеңіс" (四五六通杀) және "барыс" (豹子 baozi) деп аталады.

Автоматты жеңіліс: Егер банкир 1, 2, 3 сандарын немесе 1 емес екі құмарлықтан тұратын жұпты 1 санымен бірге лақтырса, ол бірден барлық ставкаларды жоғалтады (ойыншылар банкті бұзады). Қытай тілінде бұл "1 2 3 тікелей жеңіліс" (一二三通赔) және "жаман бірлік" (幺屁眼) деп аталады.

Ұпай белгілеу: Егер банкир жұп және жеке құмарлықты (2, 3, 4 немесе 5) лақтырса, онда жеке құмарлық банкирдің "ұпайына" айналады. Мысалы, 2 2 4 лақтырылса, банкирдің ұпайы 4 болады. Ескерту: 1 немесе 6 ұпайын белгілеуге болмайды, себебі олар автоматты жеңіс немесе жеңіліс әкеледі (жоғарыда қараңыз).

Қайта лақтыру: Егер құмарлықтар жоғарыда аталған комбинациялардың ешқайсысын көрсетпесе, банкир қайтадан лақтырады және автоматты жеңіске немесе жеңіліске қол жеткізгенше немесе ұпай белгіленгенше лақтыруды жалғастырады.

Ойыншылар құлаққаптарды лақтырады

Егер банкир автоматты түрде жеңіске немесе жеңіліске ұшырамаса, олар 2, 3, 4 немесе 5 ұпайын шығарады. Содан кейін әр ойыншы өзінің жеке тікелей ставкасын банкирге қарсы шешу үшін тастағыштарды лақтырады. Ойыншы 4–5–6, үштік немесе банкирдің көрсеткен ұпайынан жоғары ұпаймен жеңеді. Олар 1–2–3 немесе банкирдің көрсеткен ұпайынан төмен ұпаймен жеңіледі. Егер олар банкирдің ұпайымен тең болса, онда бұл "тең түсу" болып саналады, жеңімпаз немесе жеңілісші болмайды, ал ойыншы өз ставкасын қайтарып алады. Егер олар жеңіске, жеңіліске немесе ұпайға қол жеткізбесе, олар солай болғанша тастағыштарды лақтыруды жалғастырады. 4–5–6 немесе үштікпен жеңіске жеткен бірінші ойыншы, әдетте, осы раундтың барлық ставкалары есептелгеннен кейін келесі банкир болу құқығына ие болады. Сонымен қатар, көбінесе 4–5–6 екі есе, үштіктер үш есе, ал үш бірлік есебімен бес есе төленеді, бірақ әртүрлі ставка жүйелері туралы келісімге келуге болады.

Банктік ойын ережелерінің өзгеруі

Cee lo-ның кейбір нұсқаларында банкир емес ойыншы үшін жеңіс және жеңіліс комбинациялары кері қайтылып, 1–2–3 ойыншыға жеңіс, ал 4–5–6 жеңіліс әкеледі. Егер мұндай ережеге сәйкес үш бірдей сан шығуы ойыншы үшін жеңіліс болып саналса, онда бұл банкирдің үстемдігін сәл арттырады.

Нұсқалар

Кейбір ойыншылар 4 5 6 комбинациясын бірінші рет тікелей лақтырған ойыншының жеңісі деп есептейді, оны теңеуге болмайды. Кім кезекті таңдайтынын анықтау үшін әрбір ойыншы бір құлақша лақтырады, ең жоғары сан түскен ойыншы кезекті таңдайды. Егер тең түссе, онда олар бірнеше рет қайталап лақтырады, бір ойыншы жоғары сан түскенше. Басқа ережелер бойынша 4 5 6 тең болуы мүмкін, мұны "құтылу" ережелері деп атауға болады, бірақ көбінесе олай болмайды. Кейбір ставкасыз ойындарда 1 1 1 комбинациясы жеңіліс ретінде қарастырылады, оны "эйстен шығу" деп атайды. Бір нұсқасында, егер ойыншы "жұптар" немесе 4 5 6 комбинациясымен жеңсе, барлық ойыншылар бастапқы ставканың екі есесін төлеуі керек. Бұл "ставканы еселеу" деп аталады. Кейбір ойыншылар құлақшаларды қабырғаға лақтырудың орнына, оларды лақтыруға арналған шектеулі аумақты белгілейді, мысалы, үстел немесе картон қорап. Егер құлақшалар осы аумақтан шығып кетсе, бұл "бос лақтыру" немесе "дөңгелек құлақша" деп аталады, нәтижесінде ойыншы автоматты түрде жеңіліске ұшырайды. Кейбір ережелер бойынша, егер ойыншы үш рет лақтырып, ешқандай мағыналы комбинация алмаса, ол ойыннан шығарылады. Бір нұсқасында ұпайлар жеке құлақша емес, жұптар бойынша есептеледі. Яғни, 5 5 2 комбинациясы бес ұпай береді (сонымен қатар "қыздыру" сияқты әртүрлі сленгтік атаулары бар), ол 3 3 6 комбинациясынан (немесе "үштіктер") жоғары болады. "Батыс жағалауы нұсқасы" деп аталатын нұсқада комбинациялардың бағасы сәл өзгеше. Ол жұптарды ең жоғары жұпқа қарай бағалайды, жеке құлақшаны ескермейді (жоғарыда сипатталғандай), содан кейін барлық "жұптарды" бірден жеңіліс ретінде қарастырады. 1 2 3 комбинациясы тек мағынасыз лақтыру ретінде қарастырылады. Тағы бір нұсқада үштіктер "жоғары ұпайлар", ал жұптар "төмен ұпайлар" ретінде қарастырылады (дәстүрлі түрде орнатылғандай). Осы нұсқада "төмен алты", мысалы, 2 2 6, "жоғары бес", 5 5 5 комбинациясынан жоғары болады, бірақ "жоғары бес", 5 5 5 "төмен бес", мысалы, 3 3 5 комбинациясынан жоғары болады, және т.б. басқа да ұпайлар бойынша. Екі ойыншылық ойында, егер дилер/ойыншы тақ құлақшамен "1" түсірсе, ол "эйстен шығарылған" деп есептеледі және автоматты түрде жеңіліске ұшырайды. Егер тақ құлақша "6", "жұптар" немесе "бас шақыру" көрсетсе, ойыншы автоматты түрде жеңіске ие болады. Си-ло ойынының бір түрі Чинчирорин деген атпен сатылады. Бұл ойынның ережелеріне сәйкес, Чинчирорин - дәстүрлі жапон ойыны. Жапонияда көбінесе егде жастағы адамдар ойнайды, бірақ қазіргі кезде бұл елде құмарлық ойын ретінде танымалдылығы артып келеді.