Кіріспе

1856 жылы Канзас аймағындағы Лоуренс қаласының қирауы

Лоуренстің тоналануы 1856 жылғы 21 мамырда болды, осы кезде құлдықты жақтаушы қоныс аударушылар, Дуглас округі шерифі Сэмюэл Дж. Джонс басшылығымен, Канзасты еркін штат етуді үміттенген Массачусетс штатынан келген құлдыққа қарсы қоныс аударушылар құрған Лоуренс, Канзас қаласына шабуыл жасап, тонады. Оқиға Канзас аймағындағы кейін "Қанды Канзас" деп аталған қақтығысты қоздырды. Шабуылдың салдарынан адам шығыны аз болды: құлдықты жақтаушы топтың бір ғана мүшесі қаза тапты, оның өлімі жазасыз болды. Дегенмен, Джонс пен оның адамдары "Канзас еркін штаты" және "Бостандық жаршысы" газеттерінің басылымдарын тоқтатты, типографияларын және кеңселерді қиратты (біріншісі мүлдем жабылды, ал екіншісіне қайта іске қосылуға бірнеше ай уақыт кетті). Құлдық жақтастары "Free State" қонақ үйін және Чарльз Л. Робинсонның үйін де қиратты.

Өмірбаян

Лоренс 1854 жылы Массачусетс штатынан келген құлдыққа қарсы күрескен қоныс тебушілер құрған, олардың көпшілігі Жаңа Англия эмигранттарға көмек қорынан қаржылық қолдау алды. Қала Канзас еркін штатының де-факто бас штабы болды, бұл оның аумақтағы зорлық-зомбылықтың орталығына айналуына себеп болды. Шығыс Канзастағы құлдықты қолдаған қоныс тебушілер қала тұрғындарына деген жек көрушілік сезімде болды (және керісінше). 1855 жылғы желтоқсандағы «Вакаруса соғысы» кезінде ауылға шабуыл жасалмаса да, ол жақын болды. Лоренс тұрғындары Джонсты атып шығарғаннан кейін қаладан қуды. 11 мамырда федералды маршал Израиль Б. Доналсон «қастандық әрекеті» ресми құлдыққа қарсы немесе «жалған» аумақтық үкіметке қарсы құрылған заңсыз еркін штат заң шығарушы органына қарсы ордерлерді орындауға кедергі келтірді деп жариялады. Доналсонның жариялауы және Канзас штатының бірінші округінің үкімдік алқасының «Лоренстегі «Free State» деп аталатын ғимарат әскери оккупация және қорғаныс мақсатында, қабырғаларымен және бойындағы тесіктерімен, зеңбіректер мен жеңіл қарулар үшін салынған, осылайша халықтың қауіпсіздігіне қауіп тудырып, елде бүлік пен наразылықты ынталандырды» деген мәлімдемесі шериф Джонс пен маршал Доналсонға шамамен 800 оңтүстік қоныс тебушіден әскер жинауға мүмкіндік берді. Бұл топ Лоренске кіріп, азаматтарды қарусыздандыруды, құлдыққа қарсы газеттерді жоюды және Фри-Стейт қонақ үйін қиратуды жоспарлады.

Қап

1856 жылдың 21 мамырында Джонс пен Доналсон қалаға жақындады. Оред тауының биігінде үлкен күш орналасты, ал аймақты бақылауға және қорғауға артиллериялық қарулар қойылды. Чарльз Л. Робинсонның үйі (кейіннен Канзастың бірінші губернаторы болған) Джонстың штаб-пәтері ретінде пайдаланылды. Қалаға және өзеннің ар жағына барлық жолдар Джонстың әскерлерімен күзетілді, еркін штат тұрғындарының қашуына жол бермеу үшін. Джонстың әскерлері Алабама және Оңтүстік Каролина штаттарының тулары, қара-ақ жолақты ту, сондай-ақ "Оңтүстік құқықтары" және "Ақ нәсілдің басымдығы" сияқты науқандық жазулары бар туларды көрсетті. Фри-Стейт қонақ үйінің иесі Шалор Элдридж алда келе жатқан күштер туралы хабар алып, олармен кездесуге шықты; Доналсон оған, егер қала тұрғындары Доналсон мен Джонстың әскерлеріне қарсылық көрсетсе ғана, жасақ Лоуренске кіріп шабуыл жасайтынын айтты. Содан кейін Доналсон мен Элдридж қонақ үйге барды, онда, The New York Times газетінің мәліметінше, Элдридж маршал мен оның әскерлерін ынталандыру үшін "жердегі жаңа және мол қорлардан дайындалған ең жақсы тамақ" (соның ішінде "қымбат шараптар") дайындаған. Джонс содан кейін қала өкілімен сөйлесуді сұрады. Сэмюэл С. Померой (Чарльз Робинсонмен бірге 1854 жылы Лоуренс қаласына екінші толқын қоныс аударушыларды әкелген) шерифпен кездесіп, қазіргі жағдайды талқылауға келісті. Джонс өзінің талабын нақты айтты: Лоуренс тұрғындары барлық қаруларын тапсыруы керек. Померой бұған өкілеттігі жоқ екенін, себебі қаруды тапсыру мәселесі жеке азаматтардың қалауына байланысты екенін жауап берді. Алайда, Джонсты қаладан бейбіт түрде кетуге ынталандыру үшін Померой қаланың жалғыз артиллериялық құралын тапсыруға келісті. Джонс бұл қаруды алып қойғанымен, Померой үміттене білгендей, оны қанағаттандыра алмады. Лоуренс пасторы Ричард Кордлидің айтуынша, Джонс қаруды алып қойғаннан кейін, Фри-Стейт қонақ үйін жою мақсатын іске асырды. Ол тұрғындарға жеке заттарын шығарып алуға сағат беске дейін уақыт берді. Барлығы дайын болғаннан кейін, ол [жасақтың] өз қаруын қонақ үйге бұрып, атып жіберді. Бірінші оқ толығымен төбеден өтті, содан кейін адамдар қуанды, бұл Джонсты ашуландырды. Келесі оқ қабырғаға тиді, бірақ көп зақым келтірген жоқ. Олар ғимаратты бомбалауға тырысты, бірақ тиімділігі аз болды және жарылыс әсері болмады. Көшедегі тұрғындар әр сәтсіздікте сайын шу көтеріп, айқайлады. Соңында Джонс үмітін жоғалтып, өрт сөндіру құралын қолданып, ғимаратты толығымен өртеп жіберді. Джонс қуанып, "Бұл менің өмірімдегі ең бақытты сәт", - деп айқайлады. Ол "фанатиктерді" өзіне мойынсұнуға мәжбүр еткенін мәлімдеді. Содан кейін ол жасағын таратып, кетіп қалды. "Ескі Сакраменто" пушкасы осы шабуылда қолданылды. Бұл қару сол уақытқа дейін "Либерти Арсеналында" сақталған. 1856 жылдың 12 тамызында Франклиннің екінші шайқасында еркін штаттар бұл пушканы қайта тартып алды. "Ескі Сакраменто" қайта тартып алынғаннан кейін, еркін штат өкілі Томас Бикертон өзеннен қорғасын әріптерді алып, одан оқ жасады. Лоуренстің қақпасын басып алғаннан кейін бірнеше ай бойы қалада еркін штат газеті болмады. Бұл Канзас штатының бас редакторы Джозиа Миллер бұрынғы газетін қайта іске қоспау шешімімен күшейді. Лоуренстегі жаңалықтар көзінің жетіспеушілігі қараша айында Жорж Браун "Азаттық хабаршысы" газетін қайта іске қосқанда аяқталды. Лоуренстің қақпасын басып алу қаланың жалғыз пушкасын жоғалтуға әкелді. Осы себепті 1856 жылдың маусым және тамыз айларында еркін штаттар Франклиннің бекінісіне шабуыл жасады, олар "Ескі Сакраменто" пушкасын өздеріне пайдалануды үміттенеді.