Кіріспе

Лилберн Уильямс Боггс (1796–1860) – американдық саяхатшы (1796–1860).

1836 жылдан 1840 жылға дейін Миссури штатының алтыншы губернаторы болды. Қазіргі кезде ол Джозеф Смит және Портер Роквеллмен болған қарым-қатынасымен және Миссури штатының 44-ші атқарушы бұйрығымен, мормондар "Қырып тастау бұйрығы" деп атап кеткен бұйрықпен ең көп еске алынады, бұл бұйрық шіркеу мүшелері мен Миссуринің басқа да қоныс аударушылары арасындағы қақтығысқа жауап ретінде шығарылды. Боггс 1837 жылғы Балауса соғысында да маңызды рөл атқарды.

Ерте өмір

Боггс 1796 жылғы 14 желтоқсанда Кентукки штатының Файетт округіндегі Лексингтон қаласында Джон Маккинли Боггс пен Марта Оливер отбасында дүниеге келген. 1812 жылғы соғыс кезінде Боггс Кентукки әскерлерінде 18 ай қызмет етті. 1816 жылы ол Лексингтоннан (Кентукки штаты) Миссуриге көшіп келді, ол кезде Миссури Луизиана территориясының бір бөлігі болған. Ол Смиттон компаниясының мүшесі болды, ол кейін Миссури штатының Колумбия қаласына дейін өскен Смиттон қаласын құрды. 1817 жылы Гринуп округінде (Кентукки штаты) Боггс өзінің бірінші әйелі Джулия Энн Бентке (1801–1820) үйленді, ол Бент фортымен танымал Бент ағайындыларының қарындасы және осы кезде Миссури Жоғарғы Сотының судьясы болған Сайлас Бенттің қызы еді. Ол 1820 жылғы 21 қыркүйекте Миссури штатының Сент-Луис қаласында қайтыс болды. Олардың екі баласы болды: Ангус және Генри. 1823 жылы Боггс Миссури штатының Каллавей округінде Даниэль Бунның немересі Пантеа Грант Бунға (1801–1880) үйленді. Олар келесі жиырма үш жылдың көп бөлігін Миссури штатының Джексон округінде өткізді, онда олардың көптеген балаларының тек екісі ғана дүниеге келмеді. Боггс кеңсе кызметкері болып жұмыс істей бастады, содан кейін саясатқа қатысты. Ол 1825–1832 жылдары Миссури штатының сенаторы, 1832–1836 жылдары вице-губернатор, 1836–1840 жылдары губернатор, ал 1842–1846 жылдары қайтадан сенатор болды. Ол демократ болған.

Құрту туралы бұйрық

Миссури губернаторы болған кезде Боггс Миссуридің 44-ші атқарушы бұйрығын шығарды, бұл құжат соңғы күнгі қасиеттілер тарихында «Қырып тастау бұйрығы» деп белгілі. 1838 жылғы Миссуридегі мормон соғысы деп белгіленген қақтығыстың күшейген қауіп-қатерлері мен зорлық-зомбылықтарына жауап ретінде, бұл атқарушы бұйрық 1838 жылдың 27 қазанында шығарылды және соңғы күнгі қасиеттілерді штаттан қууды талап етті, себебі ол оларды заңдарға ашық және жария түрде мойынбұрмаушылық жасады және осы штат халқына қарсы соғыс ашты деп есептеді. Мормондарды жау ретінде қарастыру қажет, және қоғамдық тыныштық үшін қажет болған жағдайда, оларды жою немесе штаттан қуу керек. Олардың жасаған зұлпылары сөзбен сипаттауға келмейді. Бұл бұйрық 1976 жылдың 25 маусымында, шамамен 138 жылдан кейін, Миссури губернаторы Кит Бонд тарапынан күштен алынды. Ол бастапқы бұйрықтың АҚШ Конституциясында орнатылған заңды құқықтарды бұзғанын мәлімдеді. Бұйрықты қайтарып алғанда, Бонд штат атынан өкініш білдірді.

Адам өлтіруге әрекеті

Боггс, Индипенденстен келген ол, мормондар Миссуриден қуылғаннан кейін және қызметтен кеткеннен кейін, Индипенденстің Сион қаласы аумағындағы үйге көшті. Оның үйі Темпл Лоттан шығысқа қарай үш блок қашықтықта орналасқан. 1842 жылдың 6 мамырында жаңбырлы кеште Боггсты белгісіз біреу оның кабинетінде газет оқып отырғанда терезеден атып өлтірді. Боггс төрт жерден ірі оқтармен жарақаттанды: екі оқ бас сүйегіне, біреуі мойнына, ал төртіншісі жұтқыншағына кірді, сосын Боггс оны жұтты. Боггс ауыр жарақат алды. Бірнеше дәрігерлер, оның ішінде оның інісі, Боггсты өлгендей деп жариялады; тіпті бір газет некролог жариялады. Бірақ баршаның таңғалысына қарай, Боггс тек аман қалған ғана емес, біртіндеп жақсарып кетті. Қылмысты шериф Ж.Х. Рейнольдс тергеді, ол оқиға орнынан әлі оқтармен толтырылған револьвер тапты. Ол күдіктінің Боггсты атқанда, қараңғы жаңбырлы түндің салдарынан қару кері соғып, оқ-дәрісін тастап кеткен деген болжам жасады. Қару жергілікті дүкен иесінен ұрланған еді, ол "Уордтың жалдамалы адамын" "күдіктің ең бастысы" деп атады. Дүкен иесінің куәлігіне сүйене отырып, Рейнольдс бұл адамның Смиттың жақын серігі Оррин Портер Рокуэлл екенін анықтады. Рейнольдс Рокуэллді ұстап, сотқа дейін шамамен бір жыл ұстады. Рейнольдс Рокуэллдің іске қатысы бар екенін дәлелдей алмады және белгілі адвокат Александр Донифан оны қорғауға келіскеннен кейін, Боггсқа қатысты барлық айыптан босатылды. Кейбір адамдар бұл өлтіру әрекетін жақсы қабылдады: Иллинойс штатының Науву қаласында Джозеф Смиттың інісі Уильям Смит басқаратын "The Wasp" атты мормон газетіне анонимді автор 28 мамырда: "Боггс, хабарламаға сәйкес өлтірілді; бірақ кімнің адал ісі екенін анықтау керек" деп жазды. Рокуэлл өзінің қатысы бар екенін тікелей мойындамай, "ешқандай қылмыс жасаған жоқпын" деді. Сонымен қатар, шамамен осы кезде Джон К. Беннетт Смиттың Боггсты өлтіруге ниеттенгендерге ақшалай сыйақы ұсынғанын және Смиттың Рокуэлл оны жасады деп мойындағанын хабарлады. Ол Рокуэллдің Беннеттке, егер бұл оқиғаны жарияласа, оның өміріне қауіп төндіретінін айтқанын қосты. Джозеф Смит Беннетттің мәлімдемесін қатаң түрде жоққа шығарды, Боггс енді губернатор емес, штатық сенатқа сайлауға қарсы тұрған қарсыласы шабуылға ұшырады деп мәлімдеді. Мормон жазушысы Монте Б. МакЛаус, "Миссури тарихи шолуында" Смитты қолдады, ешкімге нақты айып тағылмаған кезде, губернатор Боггс бірнеше зорлық-зомбылыққа бейім адамдарға қарсы сайлауға қатысып отырғанын және Рокуэллді қылмысқа күдікті деп айтуға ешқандай себеп болмағанын айтты. Келесі жылы Рокуэлл қамауға алынып, сотталып, кісі өлтіруге талпыныстан ақталды (Бушман, 468 б.).

Батыс қонысы

1846 жылы Боггс Калифорнияға құрлықпен сапар шекті және сол жылғы белгілі эмигранттардың қатарында жиі еске алынады. Оның жолдарындағы серіктері оның көшінің себебі мормондарға деген қорқынышы екеніне кеңінен сенеді. Мамыр айының басында сапар басталганда, ол капитандыққа сайлануға тырысты, бірақ Уильям Х. Расселден жеңілді; Рассел 18 маусымда отставкаға кеткен соң, топты Боггс басқарды. Боггс тобында кейіннен топтан бөлініп, Доннер тобын құрған эмигранттардың көп бөлігі болды. Боггспен бірге екінші әйелі Пантея, кіші балалары, ұлы Уильям және Уильямның әйелі Сонора Хиклин болды. Олар қараша айында Калифорнияның Сонома қаласына жетіп, Мариано Вальехоның Петалумадағы ранчосында пана тапты. 1847 жылдың 4 қаңтарында Уильям Боггстың әйелі ұл тартты, оған олардың меценатының құрметіне Мариано Гуадалупе Вальехо Боггс деп ат қойылды. Лилбурн Боггс 1847 жылы Сонома округінің алькальдесі болды. Калифорниядағы алтын асыру кезеңінде Боггс дүкен ашып, табысқа кенелді. 1849 жылдың 8 қарашасында Боггс алькальде лауазымынан қалып, қаланың пошта бастығы болды. 1852 жылы Боггс Сонома округінен Калифорния штатының заң шығару жиналысына сайланды. 1855 жылы ол Калифорниядағы Напа округіндегі Ранчо Напада зейнетке шығып, 1860 жылдың 14 наурызында қайтыс болды. Оның ұлы Теодор Боггс кейіннен Аризона штатында Биг-Бэг қаласын құрды, онда ол Биг-Бэг кеніші маңындағы шағын шайқаста апачтармен күресті.