Кіріспе

Mostek Corporation – 1969 жылы L. J. Sevin, Louay E. Sharif, Richard L. Petritz және Texas Instruments компаниясының бұрынғы қызметкерлері құрған американдық электроника компаниясы, жартылай өткізгіш интегралды схемаларды өндіруші. 1970-ші жылдардың соңындағы өркендеу кезеңінде Mostek бүкіл әлемдік динамикалық кездейсоқ сұраныс жады (DRAM) чиптері нарығының 85% құрады, бірақ төмен бағалы жапондық DRAM өндірушілер оны басып озды, олар нарыққа жадыны төмен бағамен сатуда айыпталып еді. 1979 жылы, нарықтағы ең жоғары көрсеткіштерге жеткеннен кейін көп ұзамай Mostek компаниясын United Technologies Corporation сатып алды. 1985 жылы, бірнеше жыл бойы зиянға ұшырап, нарықтағы үлесі төмендегеннен кейін, UTC Mostek компаниясын толығымен жабып, француздық электроника фирмасы Thomson CSF-ге сатты, кейіннен ол STMicroelectronics компаниясына бөлінді.

Алғашқы өнімдер

Мостектің алғашқы келісім-шарты Берроуздан болды, схемаларды жобалау үшін 400 долларлық келісім-шарт. Бастапқыда Mostek өнімдері Вустер, Массачусетс штатында Sprague Electric компаниясымен бірлесіп өндірілді, бірақ 1974 жылға қарай өндірістің көп бөлігі олардың штаб-пәтерінде, Техас штатының Кэрроллтон қаласында жүзеге асырылды. Алғаш өндірілген өнім – MK1001, алюминийлі қақпалы PMOS процесімен жасалған қарапайым барабан ауыстырғыш чипі. Одан кейін Верн МакКинни жобалаған 1K DRAM, MK4006, олардың Кэрроллтон зауытында өндірілді. Mostek, Sprague Electric компаниясымен бірлесіп иондық имплантация процесін әзірлеуде жұмыс істеді, бұл допингтік профильдерді жақсырақ бақылауға мүмкіндік берді, әсіресе күшейту режиміндегі транзисторлардың шекті кернеуін төмендету және азайту жүктемелі транзисторларды қамтамасыз ету. Иондық имплантацияны пайдалана отырып, Mostek MOS өндіріс технологиясының алғашқы көшбасшысы болды, ал олардың бәсекелестері көбінесе ескі биполярлық технологияны қолданып келді. Нәтижесінде MK4006 жад чипінің жылдамдығы артты және құны төмендеді, бұл оны IBM және басқа да мейнфреймдер мен миникомпьютерлерді өндірушілердің сүйікті таңдауына айналдырды (мысалы, BUNCH, Digital Equipment Corporation). 1970 жылы жапондық есептеу машиналарын өндіруші Busicom компаниясы Intel және Mostek компанияларына жаңа электрондық калькуляторлар желісін енгізу туралы ұсыныс жасады. Intel бірінші болып жауап беріп, олар үстел калькуляторларының желісінде қолданған Intel 4004 компьютерін ұсынды. Mostek құрылғысын жасауға көбірек уақыт кетті, бірақ ол әлемдегі алғашқы бір чипті калькулятор – MK6010 болды, ол 1971 жылы нарыққа шыққан Busicom LE 120A үшін пайдаланылды және біраз уақыт бойы ең кішкентай калькулятор болып саналды. Hewlett Packard компаниясы да HP 35 және HP 45 калькуляторлары үшін чиптерді жобалау және өндіру үшін Mostek компаниясымен келісім-шарт жасасты.

DRAM-да әлемдегі көшбасшы

Mostek-тің негізін қалаушы Роберт Пробстинг 1973 жылы MK4096 4096 X 1 биттік DRAM арқылы DRAM адрестерін мультиплекстеуді ойлап тапты. Мултиплекстеу шешімі 16 қосқыштық корпуске 4К DRAM орнату арқылы шығындарды және платадағы орынды азайтады, ал бәсекелестер 22 қосқыштық корпусті пайдаланды. Бәсекелестер Mostek әдісін қажетсіз күрделі деп сынады, бірақ Пробстинг DRAM жадының болашақ жол картасы эволюциялық тәсіл үшін 4 есе артқан сайын 2 қосқыш орнына 1 жаңа қосқыш қажет болса, үлкен пайда әкелетінін түсінді. Компьютер өндірушілері адресті мультиплекстеуді тартымды мүмкіндік деп тапты, себебі болашақта 64К DRAM чипі адресті мультиплекстеу және одан кейінгі ұрпақтармен іске асырылса, 8 қосқышты үнемдеуге болады. Қосқыштардың құны интегралды схемалардағы маңызды шығын факторы болып табылады, сонымен қатар мультиплекстеу тәсілі кремнийдің көлемін азайтады, бұл чиптің құнын одан әрі төмендетеді. MK4096 поликремнийдің қосымша қосылым қабаты бар NMOS алюминий қақпасы процесін (SPIN процесі деп аталады) қолдана отырып өндірілді. Бәсекелестердің адресті мультиплекстеуге қатысты қорқыныштары, белгісіздіктері мен күмәндері MK4096 құрылғысының нақты өнімділігімен жойылды, ол барлық типтегі компьютер жады конструкцияларында сенімді және берік екенін дәлелдеді. 1976 жылы Mostek кремнийлі қақпалы MK4027 (металл қақпалы MK4096-ның жақсартылған нұсқасы) және 1977 жылы MK4116 16К қос поликремнийлі қақпалы DRAM-ды ұсынды. Олардың дизайнын Пол Шрёдер мен Роберт Пробстинг жасады (Шрёдер кейіннен Mostek-тен шығып, Inmos-ты құрды). MK4116 DRAM нарығының 75%-дан астамын иеленді. MK4027 және MK4116 MOSAID компаниясымен кері инженерияланды және көптеген компаниялар АҚШ-та және шетелде сәтті көшірмеленді. 64К DRAM ұрпағы 12В және +/−5В-тан 5В-қа ғана жұмыс істеуді талап етті, бұл +12В және −5В қосқыштарды мекенжай ретінде пайдалану үшін босату үшін (+5В және жер қосқыштары 8 және 16 қосқыштарға тиісінше тағайындалды, ал 16 қосқыштық TTL DIP стандарты 8 қосқышты жерге және 16 қосқышты +5В-қа арнады). Көптеген бәсекелестер 64К-ны қысқарту (өлшемін кішірейти) арқылы консервативті тәсіл қолданған кезде, Mostek 64К деңгейінде қажет емес және нарыққа кіруді кешіктірген болашаққа бағытталған мүмкіндіктерді (мысалы, бақыланатын алдын ала зарядтау тогы) енгізген үлкен қайта құруды қолға алды. Mostek DRAM мұрасы MK4116, MK4164 және MK41256 үлгілерінде көрініс табады. "Төрт" DRAM MK4116/MK4164/MK41256 технологиясының қарапайым бейімделуі болды, қосымша деректер битін орналастыру үшін үлкен корпус пайдаланылып, деректерді кіріс/шығыс тіректерді де мультиплекстеді; негізгі *RAS, *CAS, *WRITE және мультиплекстелген адрестік шина тұжырымы сақталды.

Телекоммуникациялық өнімдер бойынша әлемдік көшбасшы

Mostek телекоммуникациялық өнімдердің халықаралық нарығын көп жылдар бойы табысты меңгерді. Олардың өнімдеріне телефондық тоналы және импульстік дисктер, сенсорлық декодерлер, санағыштар, жоғары октава генераторлары (Hammond, Baldwin және басқалар қолданған), CODEC, сағат тізбектері және әртүрлі клиенттерге арналған көптеген арнайы өнімдер кірді. Өнімдер қарапайым алюминий қақпалы PMOS (кейінірек алюминий қақпалы CMOS) технологиясын пайдаланды және DRAM-ның күшті бәсекесі мен жартылай өткізгіш нарығының басқа да қиындықтары кезінде Mostek-тің қаржылық ағынын сақтауға көмектесті. 1975 жылы пластина фабрикасындағы өрт бірнеше айға фабриканы жапты, соның салдарынан кейбір маңызды өнімдердің өндірісі Silicon Valley-дегі (Synertek) серіктес фабрикаға көшірілді. Телекоммуникация және өнеркәсіптік өнімдер бөлімінде бірнеше қызметкер маңызды рөл атқарды. Бөлімді Боб Палук басқарды, кейін Дейв Силер, оған Майк Каллахан, Чарльз Джонсон, Уильям Брэдли, Роберт С. Джонс, Боб Бэнкс, Тед Льюис, Дарлин Кинкейд және Уильям Каммингс көмектесті. Телекоммуникациялық маркетингті Джон Краго, Рэндалл Хопкинс және Генри Васик жүргізді. Льюис пен Брэдли United Technologies компаниясы сатып алынғаннан кейін негізгі қызметкерлер ретінде тағайындалды. Брэдли барлық арнайы өнімдерді бір чипті калькулятор платформасы негізінде, сондай-ақ Mostek компаниясы Bulova және басқа клиенттер үшін өндірген сағат микросхемаларының бағдарламалық кодын жасады. Бір қысқа мерзімге Палюк Mostek Hong Kong деп аталатын бірлескен кәсіпорынды басқарды, ол Mostek дизайны негізінде жоғары сапалы сағаттарды өндіру үшін Bulova компаниясымен ынтымақтастықта жұмыс істеді. Брэдли осы бірлескен кәсіпорның қызметкері болды. Палюк Mostek компаниясынан Севин Розен қоры мен Convex Computer компанияларында жұмыс істеу үшін кетті. Mostek DRAM өнімдеріне назар аударғандықтан, өнеркәсіптік және телекоммуникациялық өнімдер назарсыз қалды және олардың нарықтық үлесі жойылды.

Микропроцессорларды қайта сатып алу келісімдері

Бұл калькуляторлық чиптер мен үлкен көлемдегі DRAM өндірісінің арқасында Mostek 1970-ші жылдардың басында жетекші жартылай өткізгіш өндіріс орны (fab) ретінде беделге ие болды.

MK5065

1974 жылы Mostek MK5065 8 биттік PMOS микропроцессорын ұсынды, оның 51 командасының орындалу уақыты 3-тен 16 мкс-қа дейін ауқымдалады. Архитектуралық ерекшеліктеріне көп деңгейлі жанама адрестеу және үш регистр жиынтығы (әрқайсысы аккумулятор, бағдарлама санағышы және тасымалдау/байланыс битінен тұрады) кіреді, оларды үзіліс процесін жүзеге асыруға немесе қосалқы бағдарламаларды пайдалануға болады. Билл Мэнш – Olivetti үшін Motorola компаниясында 5065-ті жобалаған инженерлердің бірі болды.

MK3870

1977 жылы екі Fairchild F8 (3850 + 3851) чипін біріктіріп, бір чипке сыйғызған MK3870 танымал болды. Уильям Брэдли 3870 негізінде көптеген арнайы өнімдерді жобалады. Кейін Фэрчайлд 3870 лицензиясын Мостектен қайта сатып алды. Мостек сонымен қатар сұраныс бойынша ROM чиптерін және Хаммонд электрондық аспабын қуаттандыратын чиптерді де өндірді.

MK3880

Z80 енгізілген кезде Zilog өндірістік серіктеске мұқтаж болды, өйткені өз зауыттарын іске қосып жатқан болатын. Алдымен Synertek компаниясымен өндіріс келісіміне қол қойды, бірақ кейіннен компания Synertek-ке дизайнды өздігінен өндіруге және сатуға рұқсат беретін екінші көз келісіміне қол қоюды талап етті. Zilog бас тартты, соның салдарынан келісім бұзылды. Содан кейін Zilog +5В құрылғысын (құрама +5 және +12В құрылғыларынан өзгеше) өндіре алатын жалғыз компания ретінде Mostek-ті таңдады. Mostek Z80-ге қолданылған, құрылғының 20%-ға кішіреюіне әкелген, озық компоновка әдістерін әзірледі. Mostek MK3880 деп аталатын өнім үшін екінші көз келісіміне қол қойды. Z80 ақырында ең танымал микрокомпьютерлер отбасы болды және миллиондаған кіріктірілген құрылғыларда, сондай-ақ көптеген үй компьютерлерінде және CP/M операциялық жүйесін пайдаланатын компьютерлерде, мысалы Osborne, Kaypro және TRS 80 модельдерінде қолданылды.

Басқалар

Mostek жаңа микропроцессорлық серіктестерді іздестірді және Intel компаниясымен Intel 8086 микропроцессорлар отбасы және болашақ x86 үлгілеріне екінші көзден құқық алу үшін келісімдер жасады, сондай-ақ Motorola 68000 және VME құқықтары үшін Motorola компаниясымен келісті. Осылайша Mostek келесі 25 жылдың ішінде маңызды болатын барлық микропроцессорлар отбасына құқықтарды қамтамасыз етті. Intel x86 микропроцессорлары IBM PC-нің негізгі бөлігіне, ал Motorola 68000 Apple Macintosh желісінің ядросына айналды. Дегенмен, телекоммуникация бизнесіндегідей, Mostek микропроцессорлар саласына белсенді түрде енуден бас тартты және DRAM-ға назар аударуды күшейтті.

Азиядағы бәсекеге қарсы құлдырау

Mostek компаниясы 1979 жылы United Technologies (UTC) компаниясымен 345 миллион долларға сатып алынды. Бұл, компанияның құрылғанына 10 жыл толуымен және Sprague Electric басқаратын үлкен акциялар тізімі қолданысқа енген кезде, Gould компаниясынан жасалатын жауапсыз сатып алуды болдырмау мақсатында жасалды. UTC өз жартылай өткізгіш бөлімшесіне тағайындаған басшылық, қажетті бастапқы инвестицияны немесе ROI-ге жетуге кететін ұзақ мерзімді ескермеді. UTC бастапқыда Mostek-ті кеңейту үшін жүздеген миллион доллар инвестициялады, содан кейін 1980-ші жылдардың басындағы жартылай өткізгіштер мен бейне ойындар саласындағы дағдарыстар кезінде компанияны қолдауға тағы да жүздеген миллион доллар жұмсады. UTC кейбір нарықтарда Mostek-тің жетекші позициясын құрбан етіп, өте бәсекелестікке толы (және ақырында пайдасыз) DRAM бизнесіне назар аударды. Айырықша жағдай, DRAM нарығы жапондық компаниялардың жартылай өткізгіштердің әлемдік нарығына сәтті шабуыл жасауына мүмкіндік берді. 1985 жылы, 64K DRAM жад чиптері компьютерлерде ең көп қолданылатын жад чиптері болғанда және осы чиптердің 60 пайыздан астамы жапондық компаниялармен өндірілгенде, АҚШ-тағы жартылай өткізгіш өндірушілер (соның ішінде Mostek-тен бөлінген Micron) жапондық компанияларды экспорттық демпинг жасады деп айыптады, мақсаты – АҚШ-тағы өндірушілерді тауарлық жад чиптері бизнесінен шығару. 64K өнімінің бағасы 18 ай ішінде 3,50 доллардан 35 центке дейін құлдырады, бұл АҚШ чип өндірушілері үшін ауыр қаржылық салдарға әкелді. 1985 жылдың 4 желтоқсанында АҚШ Сауда министрлігінің Халықаралық сауда басқармасы шағымды қолдады, бірақ бұл шешім Mostek-ті құтқару үшін кеш болды. Mostek-тің 256K DRAM-ы сол кездегі амбициялық екі қабатты металдану дизайнымен кешіктірілді. 1985 жылы 64K бағасы құлдырағанда және 256K бағасы 10 доллардан төмен болғанда, Mostek-тің 256K құрылғысы әлі де көлемді өндіріске дайын емес еді, және компания ауыр шығынға ұшырады. Соңында, 1985 жылдың 17 қазанында UTC бас тартып, Mostek-ті толығымен жапты, және бірнеше күннен кейін оны француздық мемлекеттік электроника компаниясы Thomson CSF-ке бар болғаны 71 миллион долларға сатты. 1986 жылы АҚШ-тың барлық чип өндірушілері DRAM өндіруін тоқтатты. Thomson Mostek-тің табыстылығын қалпына келтіру үшін жұмыс күшінің шамамен 20 пайызын ғана қайтарды. 1987 жылы Thomson өзінің жартылай өткізгіш операцияларын, соның ішінде Mostek-ті итальяндық SGS ATES компаниясымен біріктіріп, Швейцарияның Женева қаласында орналасқан STMicroelectronics компаниясын құрды. Бірігу кезінде жаңа корпорация SGS Thomson деп аталды, бірақ 1998 жылдың мамырында Thomson акцияларын сатқаннан кейін қазіргі атауын алды. Mostek-тің DRAM технологиясындағы көптеген негізгі патенттерді қамтитын зияткерлік меншік портфелі өте құнды болып шықты. STM авторлық төлемдерді жинау үшін бірқатар сот процестерін бастады және 1987 мен 1993 жылдар аралығында осы лицензиялардан ғана 450 миллион доллар тапты.

Бөлек өнімдер

Джерри Роджерс 1988 жылы Cyrix компаниясын Mostek екінші көз келісімі арқасында құрды, бұл келісім кез келген 80x86 процессорын заңды түрде көшіруге мүмкіндік берді, бірақ Intel сот арқылы бұған тоқтамақ болды. Көптеген соттардан кейін, Intel 80586 атауын Pentium деп өзгертті, осылайша келісім күшін жойды. Micron Technology – Mostek компаниясының бірнеше қызметкерлері, оның ішінде Уорд Паркинсон, Дэннис Уилсон және Даг Питман құрған өте табысты компания. LJ Sevin негіздеген Sevin Rosen Funds, Compaq Computers, Cyrix, Convex Computers және тағы да басқа компанияларды қаржыландырды. Боб Палук шамамен 1979 жылы Convex Computers компаниясын құрды. Вин Протро шамамен 1984 жылы Dallas Semiconductor компаниясын құрды. Майк Каллахан шамамен 1979 жылы Crystal Semiconductor компаниясын құрды. Чарльз Джонсон шамамен 1981 жылы SRX компаниясын құрды.