Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1953 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы – он төрт тропикалық дауылмен өте белсенді маусым болды, олардың алтауы дауылға айналды; дауылдардың төртеуі үлкен дауыл мәртебесіне (Саффер-Симпсон шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санат) жетті. Бұл бассейнде дауылдарға әйелдер есімдерінің ресми тізімі қолданылған алғашқы маусым болды. Маусым ресми түрде 15 маусымда басталды және 15 қарашаға дейін жалғасты, бірақ маусым шегінен бұрын да, кейін де белсенділік болды. Маусымның ең күшті дауылы – Карол болды, бірақ Атлантикалық Канадаға жеткен кезде ол әлдеқайда әлсіреген еді. Барбара және Флоренс дауылдары АҚШ-қа соқты; бұрынғысы Сыртқы жағалаудан өтіп, шығыс жағалаудың көп бөлігіне әсер етті, ал Флоренс Флорида Панхандлдің сирек қоныстанған аймағына тиді, көп зақым келтірмеді. Бермудаға екі апта ішінде үш дауыл қауіп төндірді. Дауылдардан басқа, мамырдың соңында «Элис» тропикалық дауылы пайда болды және Кубада бірнеше адамның қаза болуына себеп болды. Маусымның соңғы дауылы – «Хейзел» Флоридада бұрынғы су тасқынынан кейін қосымша жауын-шашын әкелді. Маусымның соңғы тропикалық дауылы «Ирен» 9 желтоқсанда Кіші Антиль аралдарынан солтүстікке қарай тарап кетті.

Тропикалық дауыл Алиса

25 мамырда Никарагуаның шығысында тропикалық дауыл пайда болды, ол Орталық Америка үстінде сағат тіліне қарсы айналып өтті. Құрлықта әлсірегеннен кейін, Элис Кариб теңізінің батысында қайта күшейді және 21 мамырда Кубаның батысынан 80 км/сағ (50 миль/сағ) жылдамдықпен өтті. 1 маусымда ол Мексика шығанағына кірді, содан кейін Кубаның солтүстік-батыс жағалауынан тағы бір айналым жасады. Элис суық фронттың әсерінен тез әлсіреп, 3 маусымда ескертулер тоқтатылды. Куба жанында Элис құрғақшылықты бұзған жаңбыр жаудырып, су тасқынына және бірнеше ресми емес батып кету оқиғаларына себеп болды. Бұл сонымен қатар мамыр айында тіркелген 22 тропикалық немесе субтропикалық циклонның бірі еді.

Екінші тропикалық дауыл

11 шілдеде Флориданың оңтүстік-батысында тропикалық депрессия пайда болды. Ол солтүстік Флоридадағы ойысқа қарай солтүстік-шығысқа жылжыды. 12 шілдеде депрессия тропикалық дауылға күшейді және 45 миль/сағ (75 км/сағ) максималды жел жылдамдығына жетті. 15 шілдеде дауыл жақын орналасқан суық фронтпен байланыса бастады, бұл оның экстратропикалық дауылға өтуін көрсетті. Келесі күні дауыл Нантакетті желмен сыпырып өтті, содан кейін фронт оны жұтып алды.

Барбара дауылы

11 тамызда Багам аралдарында тропикалық толқын "Барбара" тропикалық дауылға айналды. Солтүстік-батысқа қарай жылжыған сайын күшейіп, келесі күні дауылға айналды және 13 тамызда Кейп Хаттерастың оңтүстігінде максималды жел жылдамдығы 150 км/сағ-қа жетті. "Барбара" Морехед-Сити мен Окракок арасынан өтіп, Оутер Бэнкстерден өтті, содан кейін солтүстік-шығысқа бұрылып, жылдамдығы артты. Үнемі әлсіреп, тропикалық қасиеттерін жоғалтқан дауыл 15 тамызда экстратропикалық циклонға айналды. 16 тамызда Лабрадор үстінен таралып, солтүстікке бұрылды. Хаттерас және Нагс-Хедте желдің күркіреуіне жетті. Штат бойынша қатты жаңбыр жауып, Вирджинияға дейін созылды, бұл аймақта су тасқыны мен құлаған ағаштарға әкелді, көбінесе егістіктерге келген зияннан туындады. Газет хабарлары бойынша елде 7 адам қаза тапты.

Кэрол дауылы

28 тамызда тропикалық толқын Кабо-Верде жанында тропикалық депрессияға айналды. Батысқа қарай оңтүстік-батыс бағытта жылжығаннан кейін, ол солтүстік-батысқа бұрылып, 31 тамызда тропикалық дауылға, ал 2 қыркүйекте – дауылға күшейді. Кіші Антиль аралдарының солтүстік-шығысынан өтіп бара жатқан "Карол" дауылы жылдам түрде 5-санатты дауылға дейін күшейіп, 3 қыркүйекте 160 миль/сағ (260 км/сағ) ең жоғары жел жылдамдығына жетті, осылайша маусымның ең күшті дауылға айналды. Кейін "Карол" солтүстік-солтүстік-шығысқа бұрылып, Кейп-Кодты жанап өтіп, Жаңа Англияда қайық апаттарына себеп болды. Аймақта төрт адам қаза тапты. Балық аулаудан келген шығын шамамен 1 миллион долларды құрады (1953 жылғы USD, $ USD). Дауыл жағаға шыққан кезде, ол Майн штатының шығысында дауылдық жағдай тудырды, Атлантика мұхитындағы бес дауылдың бірі болды. Жаңа Шотландияда бірнеше қайық қирап, жағаға шығып қалды, соның салдарынан бір адам суға батып қайтыс болды. Күшті толқындар жағалауда су тасқынына әкелді, ал жоғары жел жылдамдығы үлкен аумақтағы ағаштарды құлатты. Анаполис аңғарында алма өніміне зор зиян келді, жалпы шығын 1 миллион долларды құрады (1950 жылғы CAD, $ USD). 31 тамызда дауыл солтүстік-батысқа бұрылып, желдің максималды жылдамдығы 65 км/сағ (40 миль/сағ) болды. 1 қыркүйекте Саванна, Джорджия жанында жағаға шыққанға дейін жүйе тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Ол сол күні құрлық үстінде тарап кетті.

Доли даулымы

Доллидің пайда болуы тропикалық толқынның Кариб теңізінің шығысынан өтуінен басталды. 8 қыркүйекте Пуэрто-Риконың солтүстігінде тропикалық дауыл пайда болды, ол солтүстікке бұрылмас бұрын батыс-оңтүстік-батысқа қарай баяу жылжыды. Ол тез күшейіп, "Hurricane Hunters" (дауылды зерттеушілер) көз байқағаннан кейін, 9 қыркүйекте Долли ураган мәртебесіне жетті. Осы кезде Багам аралдарында ураган туралы ескерту жарияланды, бірақ дауыл архипелагтан алыстады. Күші әлсіреуі жалғасқаннан кейін, 11 қыркүйекте Долли аралдың үстінен өтіп, тек күшті жел, жаңбыр және аз ғана зиян келтірді. 12 қыркүйекте тропикалық дауылға айналып, сол күні экстратропикалық циклонға өтті. Кейін Доллидің қалдықтары шығысқа қарай бұрылып, 17 қыркүйекте Португалияның батысында тарап кетті.

Эдна даулымы

15 қыркүйекте Доллиден кейін тағы бір тропикалық толқын Кіші Антиль аралдарында тропикалық депрессия тудырды. Эдна солтүстік-батысқа қарай қозғалғанда тез күшейіп, 15 қыркүйекте дауыл дәрежесіне жетті, ал келесі күні желдің ең жоғарғы жылдамдығы 185 км/сағ болды. Дауыл өзінің ең жоғарғы нүктесіне жеткеннен кейін солтүстік-шығысқа бұрылып, бірнеше күн бойы көп бөлігін сақтап қалды. Бұл дауыл "көп зиян келтірді", желдің күшіне дейін соқты. Аралда үш адам жарақат алды. Дауыл Луизиананың оңтүстік-шығысында кішкентай сағат тілішесіндей айналып қозғалғанда, желдің ең жоғарғы жылдамдығы 75 км/сағ (50 миль/сағ) құрады. 17 қыркүйекте дауыл әлсіреп, тропикалық депрессияға айналды, бірақ үш күннен кейін қайтадан тропикалық дауылға дейін күшейді. 20 қыркүйекте дауыл Флорида штатының Тейлор округіне шығып, келесі күні штат үстінен тарады, жағалау аймақтарында жаңбыр жауды. 24 қыркүйекте Юкатан арнасынан өтіп бара жатып, дауыл дәрежесіне дейін күшейді. Солтүстікке бұрылып, Мексика шығанағына кіргеннен кейін Флоренс тез арада 185 км/сағ жылдамдықпен желдің ең жоғарғы нүктесіне дейін күшейді. 26 қыркүйекте Флорида штатының сирек қоныстанған аймағында минималды дауыл ретінде құрлыққа шықты, алдында күші әлсіреген. Флоренс Америка Құрама Штаттарының шығыс жағалауына жеткенге дейін Флорида штатының Панама-Сити қаласынан шамамен 10 000 адам эвакуацияланды, ал ауа райы бюросы кез келген өлім-жәбір немесе ауыр жарақаттардың алдын алуға көмектескен уақтылы ескертулер берді. Ең көп жаңбыр Алабама штатының Локхарт қаласында жауды. Жел мен қатты жаңбырдың салдарынан Флориданың солтүстік-батысы мен Алабама штатының оңтүстік-шығысында егінге зиян келді, бірақ жағалаудағы зиян ауыр болған жоқ. Барлығы 421 үй зақымдалды, ал үш үй толығымен қирады, ақшалай зиян шамамен 200 000 АҚШ долларына (1953 жылғы АҚШ доллары) бағаланды. Солтүстік-шығысқа қарай жылдамдық алған сайын, дауыл сәл күшейіп, желдің максималды жылдамдығы 75 км/сағ (45 миль/сағ) жетті, содан кейін 6 қазанда экстратропикалық дауылға айналды. Екі күннен кейін қалдықтары Атлантикалық Канада арқылы 120 км/сағ жылдамдықпен жел соғып, бірнеше жолдарды суға батырған жаңбыр жауды. Жаңа Шотландиядағы Брод-Ковта дауыл кесірінен екі адам қаза тапты. Кейін циклон Гренландияның оңтүстігінен өтіп, 10 қазанда Исландияның оңтүстік-батысында тарады.