Кіріспе

Америкалық физик, Манхэттен жобасы кезінде топ жетекшісі (1907–1990)

Джон Генри Мэнли (21 шілде 1907 – 11 маусым 1990) – Манхэттен жобасы кезінде топ жетекшісі болғанға дейін Калифорния университетінде (Беркли) Дж. Роберт Оппенгеймермен бірге жұмыс істеген американдық физик.

Өмірбаян

Ол 1907 жылы Иллинойс штатының Гарвард қаласында дүниеге келген. 1929 жылы Иллинойс университетін бітіріп, BS дәрежесін алды, ал 1934 жылы Мичиган университетінде физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Ол Колумбия университетінде лекция оқыды, кейін 1937-1942 жылдары Иллинойс университетінде профессор болды. Ол Кэтлинге (Кей) үйленді және Ким мен Кэтлин есімді екі қызы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Мэнли Чикаго университетінің металлургиялық зертханасында жұмыс істеді. 1942 жылы оның досы және әріптесі Дж. Роберт Оппенгеймер Калифорния университетіндегі (UC Berkeley) бірнеше жетекші теоретиктермен кездесу ұйымдастырды. Кездесудің тақырыбы: ядролық қаруды жобалау және құрылысын жүзеге асыру үшін алдын ала жоспарларды әзірлеу. Мэнли, қатысушылардың бірі ретінде, жылдам нейтрондардың қасиеттерін зерттеуге міндеттелді. Бір жылдан кейін жобаның орталығы Лос-Аламос зертханасына көшті. Мэнли Лео Силардтан Лос-Аламосқа көшу туралы жеке шақыру алды және 1943 жылдың 4 сәуірінде зертханаға келді. Лос-Аламостағы алғашқы күндерін Мэнли зертхана ғимараттарының құрылысына қатысты, сонымен қатар Урбанадан әкелген Коккрофт-Уолтон генераторын орнатты. Соғыс жылдарында Мэнли Оппенгеймердің бас көмекшілерінің бірі болды, оның негізгі міндеті зертхананы басқару болды. Оның әйелі Кей 1943 жылдың маусымында, екінші қызы дүниеге келгеннен кейін Лос-Аламосқа көшті. Ол T (теориялық) бөлімінде есептеуші ретінде жұмысқа орналасты, бірақ алты айдан кейін балаларын тәрбиелеуге толыққандай көңіл бөлу үшін жұмыстан кетті. Соғыстан кейін Мэнли Атом энергиясы жөніндегі комиссияның бас кеңесші комитетінің атқарушы хатшысы қызметін атқарды. AEC-ден кеткеннен кейін ол Лос-Аламосқа ғылыми-зерттеу жөніндегі директордың орынбасары болып оралды. 1946 жылы Мэнли Санкт-Луис қаласындағы Вашингтон университетінде бір семестр бойы физика профессоры болды. 1951 жылдан 1957 жылға дейін Мэнли Вашингтон университетінің физика кафедрасын басқарды. 1959 жылы ол Халықаралық атом энергиясы агенттігінің аға техникалық кеңесшісі болып тағайындалды. 1974 жылы зейнеткерлікке шығып, 1990 жылы 82 жасында Лос-Аламоста қайтыс болды.