Кіріспе

"Едемге жол" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыз жолының" үшінші маусымының жиырмасыншы бөлімі. Эпизодтың авторы – Артур Хайнеман, ол Хайнеман мен Д.С. Фонтананың әңгімесі негізінде жазылған ("Майкл Ричардс" псевдонімімен). Режиссері – Дэвид Александр, ал алғаш рет 1969 жылдың 21 ақпанында көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" мифтік жұмақты іздеуге бейім, хиппилерге ұқсас топпен басып алынады.

Сюжет

Федерациялық ғарыш кемесі "Энтерпрайз" ұрланған "Аврора" ғарыш крейсерін қуалайды. Қашуға тырысқанда "Аврора" қозғалтқыштарын жоғары жүктемеге ұшыратады, ал оның алты жолаушысы "Энтерпрайз" кемесіне қауіпсіз көшіріледі, дәл сол сәтте "Аврора" жарылып кетеді. Топқа Катулла елшісінің ұлы Тонго Рад, лейтенант Чеховтың танысы Ирина Галлиулина, электроника, акустика және коммуникация саласындағы көрнекті зерттеуші доктор Севрин, музыкант Адам және тағы екі әйел кіреді. Кирктің сұрақтарына жауап ретінде доктор Севрин олардың бағыты "Едем" планетасы екенін айтады, ал Кирк бұл – миф екенін жауап береді. Топ Киркпен ынтымақтасудан бас тартады, бірақ олардың әлеуметтік қозғалысымен таныс бірінші офицер Спокқа әсер етеді. Олар медициналық тексеруден өту үшін медпунктке барады, онда олардың денсаулығы жақсы екені анықталады, бірақ Севрин симптомсыз бактерия тасымалдаушысы болып шығады. Севрин түрмеде карантинге алынады. Ол мұны білетінін мойындайды және оның жасанды ортаның салдары екенін айтады, сондай-ақ Спокқа Едем планетасы оны "тазартады" дейді. Спок Севринмен ақылдасуға тырысады және оның ынтымақтастығын алмастырып, Едемді табуға көмектесуді ұсынады, бірақ Севриннің ақыл-сақасы дұрыс емес деген қорытындыға келеді. Қалған топ кемені басып алуды жоспарлайды. Рад Севринды босатып, Споктың қатысуымен музыкалық концерт өткізгеннен кейін, топ қосымша басқаруды қолға алып, "Энтерпрайзді" Едемге бағыттайды. Планетаға жеткенде Севрин кеме экипажының барлығын интерком арқылы ультрадыбыстық жиілікпен есіртпейді. Экипаж есін жиғанда, Севрин мен оның ізбасарлары шаттлды ұрлағанын біледі. Кирк Севриннің дыбыстық құрылғысын деактивациялайды, содан кейін Спок, бас дәрігер доктор Маккой және Чековқа қосылып, топты іздейді. Планета беті көрікті және әдемі. Алайда, барлық өсімдіктер күшті қышқыл бөліп шығарады, оны Чехов гүлге тигенде біледі. Ұзақ өтпей команда Адамды улы жемістен өлген күйде табады. Севрин және басқа да аман қалғандар шаттлдан табылғанда, олардың аяқтарында химиялық күйіктер болады. Кирк олардың кететінін айтады, бірақ Севрин шаттлдан қашып, жемістердің бірін шағып, өледі. "Энтерпрайзге" оралған Ирина Чековпен қоштасу үшін көпірге келеді. Спок оған және оның достарына Едемді іздеуден жаңылмауға кеңес береді, өйткені олар оны табады немесе өздері үшін жасайды деп сендіреді.

Өндіріс

Бастапқыда телеспектакль «Жоанна» деп аталды және оны Д.С. Фонтана жазды, бас кейіпкер доктор МакКойдың қызы болды, ол капитан Киркпен романтикалық қарым-қатынасқа түсуі тиіс еді. Кейіннен ол Ирина болып өзгертілді, ал Чехов оның қарсыласы ретінде таныстырылды. Фонтананың сценарийі настолько көп өзгертілді, ол өзінің атын алып тастауды және оны «Түзе алатын нәрсе» эпизодында да қолданған Майкл Ричардс деген псевдониммен ауыстыруды сұрады. 2009 жылы The A.V. Club журналына берген сұхбатында Чарльз Нейпир Адам рөліне қатысқанын еске алды, бұл оның алғашқы қонақ рөлі болды. Рөлге үміткерлердің алдында үстелге секіріп, «The House of the Rising Sun» әнін орындап, ол жеңіске жетті. Star Trek туралы шолулар жинағындағы Trek Navigator кітабында Марк А. Алтман мен Эдвард Гросс эпизодты жағымсыз бағалады, оны хиппи кейіпкерлерінің салдарынан уақытқа қарай нашарлаған деп сипаттап, сондай-ақ эпизодтың музыкалық бөліктерінің нашарлығын атап өтті. Шоудың басындағы эпизодтарда Дженис Рэнд рөлін ойнаған Грейс Ли Уитни осы эпизодты үшінші маусымдағы «Споктың миы» эпизодымен тең «сәтсіз туынды» деп сипаттады, ал бас инженер Монтгомери Скотты сомдаған актер Джеймс Духан оны «маңызсыз эпизод» деп атады. Бірнеше авторлар эпизодтың «ғарыш хиппилерін» бейнелейтінін талқылады. Анико Бодрогкози өзінің «Groove Tube: Sixties Television and the Youth Rebellion» кітабында осы тақырыпқа тоқталды. Онда Бодрогкози жағымсыз және жағымды бейнелеулерді атап өтті: бір жағынан, Севриннің ізбасарлары алданып, «өкінішпен және тәртіпке келген балалар сияқты» қоғамға оралуға тиіс. Екінші жағынан, олар Федерацияның пайдасы мен басымдығына қарсы шығып, Бодрогкози оны «контрмәдениеттің түсіндіруі» деп сипаттады. Тимоти Браун доктор Севриннің «Тимоти Лиридің нақты бейнесі» екенін айтады. Лиридің, Чарльз Мэнсонның және басқа контрмәдениет көшбасшыларының ізбасарлары сияқты, Севриннің ізбасарлары «харизматикалық, бірақ қауіпті түрде бұзылған көшбасшылардың ықпалында» және «жалған идеализмнің құлдығындағы алпысыншы жылдар ұрпағын» көрсетеді. 2015 жылы Wired журналы осы эпизодты түпнұсқалық серияны көру кезінде өткізіп жіберуге болатын эпизодтардың бірі деп ұсынды. 2017 жылы Den of Geek осы эпизодты түпнұсқалық серияның «ең жаман, бірақ ең қызықты» эпизоды деп бағалады, оның ерекше ойын-сауық құндылығын атап өтті. 2016 жылы TVline осы эпизодты «Жұлдызды жолдың» ең керемет жиырма сәтінің бірі деп атады, осы жағдайда «Энтерпрайз» медициналық бөліміндегі «ғарыш хиппилерінің» концерті.

Жұлдыздар жолында

Фонтана жазған түпнұсқа сценарий Маккой туралы көп мәлімет беретін, оның ішінде оны Жұлдызды флотқа әкелген сәтсіз неке (кейін 2009 жылғы «Жұлдызды жол» фильмінің балама шындығына енгізілген). Жоаннаның өзі «Аман қалған» атты анимациялық «Жұлдызды жол» эпизодында есімдері жиі кездеседі. Маккой ханымның тарихы кейін «Планетаның үкімі», «Күннің көлеңкесі», «Кентаврдегі дағдарыс» романдарына, сондай-ақ 1980 жылғы Marvel Comics-тің «Жұлдызды жол» комиксіне, вулкандарға үйленген және әлі де әкесіне деген наразылығын сақтап жүрген күйінде енгізілді. Балама шындықтағы Маккойдың тарихы, Жоаннасыз, 2009 жылдан 2013 жылға дейін IDW баспасынан шыққан балама шындыққа негізделген «Жұлдызды жол» комиксінің жалғасында да пайда болды. 2009 жылы The A.V. Club-қа берген сұхбатында Чарльз Нейпир мерейтойлық шара аясында «Жұлдызды жолға» қайта шақырылғанын еске алды. Ол әскери рөлді ойнауға келісті, бірақ «қайтадан сол ақымақ көйлекті кимеуді» талап етті. Оның келесі «Жұлдызды жол» кейіпкері «Жұлдызды жол: Терең ғарыш» эпизоды «Кішкентай жасыл адамдардағы» генерал Деннинг болды.

Музыка саласында

Дебора Дауни, "Girl #1" әншісінің ролін сомдаған, музыканы Чарльз Нейпирмен (Адам) бірлесіп жазды. Ол "Heading Into Eden" әнінің нұсқасын "Painting Pictures" альбомында жариялады. Эпизодтан алынған диалогтар американдық хэви-метал тобы White Zombie-дің "Starface" (1992) әнінде де, шведтік гоа/пситранс әртісі Тринодияның "One" (2010) трегінде де пайдаланылды. МакКойдың "Бұл өсімдіктердің бәрі қышқылға толы, тіпті шөп те" деген сөзі Алистің Orb тобының "Even The Grass Is Full Of Acid" (1992) дебюттік альбомының атына айналды. Адам мен Мавиг концертте орындаған "Long time back when the galaxy was new" әні 2001 жылы Gaye Bykers on Acid тобының "Everything's Groovy" альбомында "Golf Trek" деген атаумен қайта жазылды.

Шығарылымдар

Бұл эпизод 1993 жылдың 21 желтоқсанында Жапонияда «Жұлдызды жол: Түпкі серия» 3-ші маусымның толық LaserDisc жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Осы және басқа эпизодтардың трейлері де қосылды, эпизодта ағылшын және жапон тілдерінде дыбыс жолдары болды.