Кіріспе

Конденсаторлардың жоғары ақаулық деңгейі кезеңі

"Конденсатор обасы" – 1999 және 2007 жылдар аралығында, әсіресе кейбір тайваньдық өндірушілерден шыққан, қатты емес алюминий электролиттік конденсаторлардың күтілгеннен артық ақаулық деңгейіне байланысты туындаған мәселе. Бұл мәселе электролит құрамының кемшілігінен туындаған, газ пайда болуымен бірге коррозияға алып келді, нәтижесінде конденсатор корпусының ішкі қысымның артуынан жарылуы жиі кездесті. Көптеген танымал электроника брендтерінде жоғары ақаулық деңгейі байқалды, әсіресе жеке компьютерлердің аналық платаларында, бейне карталарында және қуат блоктарында. 2003 жылы "The Independent" газетінде жарияланған мақалада, ақаулы конденсаторлардың себебі дұрыс емес көшірілген формулаға байланысты екені айтылды. 2001 жылы Жапониядағы Rubycon корпорациясындағы ғалым конденсаторлар электролиттерінің дұрыс емес көшірілген формуласын ұрлады. Ол бұзылған формуланы бұрын жұмыс істеген Қытайдағы Luminous Town Electric компаниясына әкелді. Сол жылы ғалымның қызметкерлері Қытайдан шығып, дұрыс емес көшірілген формуланы тағы да ұрлап, Тайваньға көшіп барды, онда олар өз компаниясын құрып, конденсаторларды өндіріп, конденсатор электролиттерінің осы ақаулы формуласын одан да көп таратты.

Алғашқы хабарландырулар

Тайваньдық шикізат мәселелеріне байланысты алғашқы ақаулы конденсаторлар туралы 2002 жылдың қыркүйек айында «Passive Component Industry» журналында хабарланды.

Қоғамның назары

Холцман басылымындағы жаңалықтар Интернет пен газеттерде жылдам тарады, себебі, ішінара, конденсаторлардың ісінуі немесе жарылуы, тығыздағыш резеңкесінің сырға шығуы және көптеген басылымды тақталарда электролиттің ағуы сияқты көзге түсетін суреттер көп болды. Көптеген дербес компьютер пайдаланушыларына әсер етті, нәтижесінде мыңдаған блогтар мен басқа да онлайн қауымдастықтарда шағымдар мен пікірлер көбейді. Жаңалықтың жылдам таралуы көптеген бұрыс ақпарат алған пайдаланушылар мен блогтардың электролит ақаулығынан өзге себептермен бүлінген конденсаторлардың суреттерін жариялауына соқтырды.

Ауру таралуы

Көбінесе зардап шеккен конденсаторлар 1999 жылдан 2003 жылға дейін өндірілді және 2002 мен 2005 жылдар аралығында істен шықты. Дұрыс емес құрастырылған электролитпен жасалған конденсаторлардың мәселелері кем дегенде 2007 жылға дейін жасалған жабдықтарға әсер етті. IBM, Apple, HP және Intel компаниялары ақаулы электролиттері бар конденсаторлардан зардап шекті. 2005 жылы Dell компаниясы негізгі платаларды толығымен ауыстыруға және жүйені ауыстыру қажеттігін анықтау логистикасына 420 миллион АҚШ доллары жұмсады. Көптеген басқа жабдық өндірушілер білмей тұрып, ақаулы конденсаторлары бар платаларды жинап, сатты, нәтижесінде конденсаторлардың таралуы бүкіл әлемдегі түрлі құрылыстарда байқалды. Барлық өндірушілер қайтарып алу немесе жөндеу шараларын ұсынбағандықтан, өздігінен жөндеу туралы нұсқаулар жазылып, интернетте жарияланды.

Жауапкершілік

2002 жылғы қараша-желтоқсан айларында шыққан "Passive Component Industry" журналында ақаулы электролит туралы жарияланған алғашқы мақаладан кейін, кейбір ірі тайваньдық электролиттік конденсатор өндірушілер ақаулы өнімдерге жауапкершілікті мойындамайтыны хабарланды. Өнеркәсіптік клиенттер ақауларды растағанмен, бұзылған компоненттердің бастауын анықтай алмады. Ақаулы конденсаторлар "Тайе", "Чхойо" немесе "Чхси" сияқты бұрын белгілі емес брендтермен белгіленген. Бұл белгілерді таныс компаниялармен немесе өнім брендтерімен байланыстыру қиын болды. Аналық плата өндірушісі ABIT Computer Corp. Тайваньдық конденсатор өндірушілерден алынған ақаулы конденсаторлар өнімдерінде қолданылғанын ресми түрде мойындаған жалғыз зардап шеккен өндіруші болды. + Әр түрлі қатты емес электролиттері бар алюминийлік конденсаторларды салыстыруЭлектролиттерӨндірушілерСериясы, түріӨлшемдеріD × L (мм)Макс. ESR100 кГц, 20 °C (мОм)Макс. 85/105 °C (мА) толқынды токVishay036 RSP, 100 мкФ, 10 В5 × 111000160Қатты емес, органикалық электролитNCC SMQ, 100 мкФ, 10 В5 × 11900180Қатты емес, этиленгликоль, бор қышқылы (борак) электролитіRubyconZL, 100 мкФ, 10 В5 × 11300250Қатты емес, су негізіндегі электролит

Ерте сәтсіздік

Қатты емес электролитті барлық электролиттік конденсаторлар электролиттің булануына байланысты уақыт өте келе тозады. Сыйымдылығы әдетте төмендейді және ESR әдетте артады. Тұтынушылық сападағы қатты емес электролиттік конденсатордың, әдетте 2000 сағ/85 °C есебімен және 40 °C температурада жұмыс істейтін, қалыпты қызмет мерзімі шамамен 6 жылды құрайды. Егер 40 °C температурада жұмыс істейтін 1000 сағ/105 °C конденсатор болса, ол 10 жылдан астам қызмет ете алады. Электролиттік конденсаторлар төмен температурада жұмыс істесе, олардың қызмет мерзімі едәуір ұзарады. Компоненттің қалыпты қызмет мерзімі ішінде сыйымдылығы номиналды мәнінің 70% дейін төмендеуі және ESR номиналды мәнінің екі есеге артуы керек, содан кейін ғана ол "тозудан істен шығу" деп есептеледі. Ақаулы электролитті электролиттік конденсатордың қызмет мерзімі екі жылға дейін болуы мүмкін. Конденсатор күтілетін қызмет мерзімінің шамамен 30-50 пайызына жеткеннен кейін мерзімінен бұрын істен шығуы мүмкін.

Көрінетін белгілері

Ақаулықты электронды құрылғыны тексергенде, істен шыққан конденсаторларды оңай тануға болады, олардың анық көрінетін белгілері бар: шыққан электролитті кейде конденсаторларды соққыдан қорғау үшін қолданылатын қалың, серпімді желіммен шатастыруға болады. Конденсатордың қабырғасындағы қара қоңыр немесе қара түсті қабық әрқашан желімнен, емес электролиттен пайда болады. Желімнің өзі зиянсыз.

Өнеркәсіптік тыңшылықтың салдары

Өнеркәсіптік тыңшылық конденсаторлар ауруына қатысты, электролит формуласының ұрлануымен байланысты болды. Жапониядағы Rubycon компаниясында жұмыс істейтін материалдар ғалымы компанияны тастап, Rubycon компаниясының ZA және ZL сериялы конденсаторларына арналған су негізді электролит құпия формуласын алып, қытай компаниясында жұмыс істей бастады. Содан кейін ғалым осы электролиттің көшірмесін жасады. Кейіннен қытай компаниясынан кеткен бірнеше қызметкерлер формуланың толық емес нұсқасын көшіріп, Тайваньдағы алюминий электролиттік конденсатор өндірушілеріне кеңінен сата бастады, осылайша жапондық өндірушілердің бағасын төмендетті. Бұл толық емес электролит конденсаторлардың ұзақ мерзімді тұрақтылығы үшін маңызды, құпия ингредиенттерден құралмады және дайын алюминий конденсаторға құйылғанда тұрақсыз болды. Бұл кемшікті электролит гидроксидтің тежелмей түзілуіне және сутек газының пайда болуына мүмкіндік берді. Rubycon-ның толық электролит формуласы сақталғандықтан, күдікті ұрлыққа қатысты сот процесі болған жоқ. Дегенмен, зақымдалған конденсаторларды тәуелсіз зертханалық талдау көрсеткендей, көптеген ерте тозулардың себебі электролиттегі судың жоғары құрамы мен ингибиторлардың жетіспеушілігімен байланысты, бұл төменде сипатталған. Фосфат иондарының болмауы және зерттелген тайвандық электролиттердің сілтілі болуы конденсатордың судан зақымданудан қорғалуын қамтамасыз етпеді және тұрақты алюминий оксидтерінің түзілуіне кедерілді. Нәтижесінде, тек алюминий гидроксиді ғана пайда болды. Химиялық талдау нәтижелері 56 күндік ұзақ сынақ кезінде электр сыйымдылығы мен ағымның өлшенуімен расталды. Химиялық коррозияға байланысты осы конденсаторлардың оксид қабаты әлсіреп, қысқа уақыттан кейін сыйымдылық пен ағым қысқа мерзімге өсті, бірақ газ қысымы желдеткішті ашқанда күрт төмендеді. Хиллман мен Хельмольдтың баяндамасы Тайваньдық өндірушілер қолданған электролит қоспасының ақаулы екенін, оның құрамында электролиттің дұрыс pH деңгейін ұзақ мерзімге сақтау үшін қажетті химиялық ингредиенттер болмағанын, соның салдарынан электролиттік конденсаторлардың тұрақтылығына кепілдік берілмегенін дәлелдеді. Олардың электролиттің сілтілі pH деңгейінің тұрақты оксидке айналмаған гидроксидтің үнемі жиналуына себеп болатын, қатаң кемшілік бар деген қорытындысы анод фольгасының бетінде фотосуреттер арқылы және химиялық компоненттердің EDX саусақ іздері талдауымен расталды.