Кіріспе

1991 жылы жарық көрген Брайан Жактың "Қызыл қамалдың Мэриэлі" романы – Брайан Жактың 1991 жылы жарық көрген фантастикалық туындысы. Бұл "Қызыл қамал" сериясының төртінші басылған кітабы және оқиға бойынша алтыншы кітабы.

1-кітап: Теңізден келген қыз

Оқиғаның бастауы – теңіз егесі, зұлым Габул, жардың үстінде тұрып, төмендегі құйытқы теңізде батып бара жатқан кішкентай тышқан қызын қадағалап отырады. Қарақшы патша Блэйдгирт бекінісіне қайтып келді, онда оның Бладригг есімді капитаны соңғы олжадан үлес талап етті. Габул мойынсұнушылық танытқандай болды, бірақ дереу Бладриггтің басын алды. Осыдан кейін ол Жозеф қоңыраушыны сұраққа алып, олжаланған алып қоңырау үшін мұнара тұрғызуға мәжбүрлеуге тырысты. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ Габул қоңыраушыны қоңыраудағы құпия белгілерді түсіндіруге көндіре алды, оның орнына қызымен қайта табыстыруға уәде берді. Габул осы уәдесін орындағандай болып, қарт тышқанды ол бұрын теңізде қиналған тышқан қызын бақылаған жардан құлатты. Сол кезде тышқан қыз теңізден келген бір бөлікке шағылысып, есінен танып қалды. Бірақ керемет түрде ол аман қалды, жағаға шайылып, мойнына байланған арқанмен оянды. Шөлдеген тышқан қыз ақырында кішкентай тұщы сулы көлге тап болды. Сенімді арқанымен шағаладан қорғалғаннан кейін және жоғалған естелігін қайта табуға жасаған сәтсіз әрекеттерінен соң, естесіз тышқан өзін Шторм Гулвхакер деп атады. Шаршаған Шторм тағы оянғанда, үш тісті нөкерлермен қаруланған бақалардың айналасында екенін көрді, олардың ашулы басшысы Ойкамон болды. Тышқан қыз шабуыл жасады, бірақ оңай жеңіліп, пышақталды. Оны полковник Клэри, бригадир Тим және Рози құтқарып алды, олар Ұзын күзеттің қояндары еді. Олар Штормды Редволлға жеткізуге шешім қабылдады, оны параноик, жалғыз қоян Пактагг басқарды. Терраморт аралына Бладриггтің інісі, қарақшы Салтар, Қарапатшайыммен бірге келді. Салтар Габулмен дуэльге шықты, бірақ ол тұзаққа түсіп, қаза тапты. Содан кейін, капитан Грейпатч Қарапатшайымды ұрлап кеткені туралы хабар келді. Габул капитанға Грейпатшты өлтірген адам барлық теңіз егесінің орынбасары болады деді. Билікке шұбар жәндіктер марапатты иелену үшін кемелер мен экипаж жинады.

Қызыл қабырға

Шторм мен Пакатуг өзінің қарама-қайшы мінездерінен тез арада келіспей қалды және көп ұзамай жолдарын айырды. Шторм Редволлға өзі жете алмады, сол кезде Таркин Л. Вудсоррел есімді ерекше қоянмен кездесті. Екеуі ешқандай оқиғасыз Редволлға жетті. Таркин бадгер анасы Меллуспен әңгімелесіп тұрғанда, Шторм Дандин мен Сакстус есімді екі тұрғын тышқанмен танысты. Тышқан қыздың ваннаға деген қарсылығына қарамастан, Шторм ақырында Редволлдегі өмірге үйренді. Бір күні кешке Дадин, Сакстус және Шторм аббаттың мерекелік тойында көңіл көтеріп отырғанда, Сакстус ерекше, болжамды өлең айтты. Тышқан қыз кенеттен қылықтап, есінен танып құлады. Редволлдықтар білмегендей, өлеңдегі оқиғалар Штормның өмірімен үндестік тапты және оның естелігін қайта оятуға себеп болды. Соқыр шөпші Симеон Штормды жаңадан қалпына келген өзінің кім екенін айтуға көндірді. Шторм оның нағыз атының Мариэль екенін және әкесі Жозеф қоңырау соққышымен бірге "Перивинкл" кемесімен саяхаттағанын айтты. "Перивинкл" кемесі Саламандастронға қазіргі бадгер билеушісі Раунблэд Уайдстрипке үлкен қоңырауды жеткізу үшін бағытталған еді. Айынышты жағдайға орай, оларды Сальтардың қарақшылар кемесі қуып жетіп, ұстады, олар қысқаша шайқастан кейін "Перивинкл" экипажын өлтірді. Жозеф пен Мариэль Террамортқа әкелінді, ал ол Габулдың дастарқанына қызмет етуге мәжбүр болды. Тышқан қыздың жағдайы нашарлағанда, ол еңсере соқтығысып, Габулдың басқа қарақшы, Скаллгормен болған төбелес кезінде оған қасақана соқтығысты. Габул Скаллгорды өлтіріп, содан кейін бақытсыз тышқан қызға көңіл бөлді. Мариэль Скаллгордың қылышын жерден алып, Габулды есінен танытты, бірақ қарақшы патшасының қолбасшылары оны өлтіруге үлкермес бұрын құлатты. Өзіне қарағанда кішкентай тышқан қызға жеңілгеніне ұялған Габул Мариэльдің аяғына ауыр тас байлап, теңізге лақтырып жіберді. Құдайға шүкір, оның аяғындағы тізбек құлағанда бөлшектерге айналып, ол аман қалды. Соңында, ол жағаға шайылғаннан кейін, тек сенімді арқанымен оянды.

Іздеу басталады

Редволлдың солтүстік-батысында Грейпач "Darkqueen" кемесімен Моссфлауэр орманына қонды, ал "Гринфанг" кемесімен Гарртейл оны қуып жетті. Грейпач "Гринфанг" экипажының барлығын өлтіріп, кемені өртеп жіберді. Пакатуг кемені көріп, теңіз қарақшыларының ізбен жүріп, тұтқынға алынды. Сұраққа тартылғанда, ол жарылып, Редволлдың орналасқан жерін айтты. Редволлға оралған Мариэль Габулды өлтіру үшін дереу аттанбақшы болды. Бірақ Дандин, Ана Мелюс, Таркин және Симеон оны еңбегімен Терраморттың қайда екенін білуге көндірді. Редволл тұрғындарының бәрі қақпахананы қарап, Жолшыл Филдроанның жазбасын тапты. Ақпаратты алған соң, Мариэль ертеңгі күні жалғыз жолға шығуға бекінді. Алайда, Мартин Батырдың басқа жоспары бар еді. Түнде оның рухы Симеонға келіп, шөпшіге Дадинге оның қаруын – өлімге әкелетін қылышын беруге итермеледі. Ертесі күні таңертең Мариэль жоспарланғандай жолға шықты, бірақ жол бойында Таркин Л. Вудсоррелге кездесті. Ол жалғыз саяхаттауға талап етті, бірақ қоян онымен бірге жүрді. Көп ұзамай, олар Дэндинді кездестірді, ол оларды дайын пикникпен күтіп отырды. Мариэльдің наразылығына қарамастан, топқа тағы бір мүше қосылды – Редволл егісі Дьюри Квилл. Бастапқыда ашуланғанымен, Мариэль үштіктің оны сүйреп апарып жатқанын мойындады. Саяхатшылар өзенге жеткенде, кенеттен Ирактан есімді қаніпез құспен бетпе-бет келді. Олардың біріккен күштері осы қатыгез құсты жеңуге жеткілікті болды. Дьюри қаз-қалпында шұңқырлармен толы судан өтуге шамасы келмеді. Бір жыланмен кездескеннен және көп сағаттап жүргеннен кейін, төрт саяхатшы Терраморт жырларында айтылған "отра және оның әйелі" есімді алып мүсіндерді тапты.

Флитчай

Лорд Раунблейдке есеп бергеннен кейін Клэри, Тиме және Рози Гринфанның апатын зерттеп, оның жойылуын Грейпач күзетілмеген Қарақызына дейін анықтады. Грейпач Редволлға келді және аббатпен келіссөздер жүргізіп, аббатхана қақпаларын ашуға тырысты, бірақ қатты репадан жарақат алды. Кемеден шыққаннан бері құрлықтағы жағымсыз оқиғалардан шаршаған Бигфанг атты экипаж мүшесі, қалған экипажды Грейпачты тастап, "Қараңғы ханышаға" қайтуға көндірді. Бірақ Қараңғы ханыша үш қоянға тиесілі болды, олар оралғанда теңіз егесіктеріне жебелер жіберді. Ұзақ тұрған соң, Кибо теңіз егесіктерін Қараңғы ханышаны тастап, Грейпачқа оралуға иландырды. Мариел серіктерімен бірге жолға шығып, тығыз орманға кірді. Сол орманнан олар есірткіш, тұншықтыратын иіс сезді. Олар ұйықтап, ағашқа байланған күйінде оянды, айналаларында қабық және шөппен жабылған жаратылыстар тұрды. Оларды Флитчей тайпасы, қарақұйрықтар және олардың басшысы Сниджер тұтқындаған еді. Мариел оларды бұғаудан босатып, еменге ашуланып соқты. Ол құстың басын тарау таяғы ретінде пайдаланып, басынан құлаған қарақұйрықтарды ағаш басына лақтырып жіберді. Мариелді және оның серіктерін оның жабайы әйелі Тундербик және олардың төрт ашкөз балапанымен таныстырғаннан кейін, Стоунхед оларды келесі күні өлеңде айтылған "батпақты қараңғылыққа" апаруды ұсынды. Оңтүстікте Саламандастронда Лорд Раунблейд жоғалып кетті. Капитан Оргеайдың басқаруындағы "Waveblade" кемесі Саламандастронға жақын жерде тоқтады, ал баджер лорд өзінің тауынан шайқасу үшін шықты. Қаны қызыл ыстықпен толған Раунблейд жалғыз өзі бүкіл қарақшы экипажын өлтіріп, кемені Террамортқа қарай бағыттады.

Саздық пен теңіз

Редволл маңында кеме экипажы Редволлді алудың қатесіз жоспарын жасаған Грейпачқа оралды. Грейпач қақпаларды құлдардың қалқанымен өртеу үшін Бигфангты жіберді. Пират Кибо шығыс қабырғаға арқандармен шабуыл жасау үшін барды, ал Грейпачтың тобы алаңдату үшін оқ-дәрілер атып жіберді. Бастапқыда, жасалған алдамшы шабуыл жұмыс істегендей көрінді және Кибоның экипажы шығыс қабырғаға ешкім байқамай көтеріле жаздады. Алайда, үш тәлкек Диббун пышақтармен қаруланып, қуанышпен теңсераттардың арқандарын кесіп тастады. Олардың орман едегейіне құлауы ұзақ болды.

Терраморт іздеушілері батпақтық аймаққа басшылық етілді, онда Стоунхед оларды тастап кетті. Аз жарықтанған батпақ қауіпті болып шықты, және Дэндин батпақта өмірінен айрылуға азда-кем қалды. Дегенмен, топ ақыры батпақтың жиегіне жетті, бірақ оларды үнсіз кескілер тобының іздеп келе жатқанын байқады. Мариэль оларды қарсы алуға және қорқытуға тырысты, бірақ кескілер ешқандай қимыл жасамады. Топ батпақтан шығып, жағалауға жету үшін төбелерден өтті. Сол жерде олар Боббо есімді мейірімді ескі тышқанмен кездесіп, оларды үйге шай ішуге шақырды. Оларды өзінің жануары Фирлмен таныстырғаннан кейін, Боббо өзінің өмір тарихын айтты – ол Жабайы Габуллға тұтқынға алынып, галереяда құл болды, бірақ өлгендей қалдырылды. Қалғандары түнгі уақытта жатқанда, Мариэль Боббодан Террамортқа қатысты бағыт сұрады, ол оларға «оңтүстікке ұша алмайтын» қарлығаш әшекейі туралы, яғни қарапайым компас туралы айтты. Ертесі күні Боббо оларды терең ойысқа алып барды. Оның түбінде екі тастың арасында тұтқындалып, үлкен омармен күзетіліп тұрған қарлығаш болды. Бес жануар омардың ашкөздігін қанағаттандыру үшін суға тамақ лақтырды, ал Мариэль мен Дэндин қарлығашты алу үшін қараңғы, қауіпті тереңдікке түсті.

Құсқарғаны іздеу

Жаман жеңіліске ұшырағаннан кейін Грейпат Аббатханаға шабуыл жасаудың жаңа жоспарын құрастырды: отты шамыштар! Грейпат күмәнданышпен қараған экипажына жанғыш заттарға оралған көптеген кішкентай тастар жасауға көндірді. Жүзім шоғырларына байлап, алып доптар сияқты айналдырғанда, олар қуатты өртеу қаруына айналды. Олардың ешбір қаруы отты шамыштардың қашықтығына жете алмағандықтан, Редволлдықтар зымырандардың шабуылына қарсы қорғанышсыз қалды. Бірақ полковник Клэри, бригадир Тайм және құрметті Рози Аббатханаға жетіп, қарағайдан арнайы жебелер жасады. Жақсы жаттығудан өткен қояндар Аббатхана қабырғаларына шығып, алысқа атуға арналған ұзын садақтарымен Грейпаттың бірнеше тышқандарын құлатты. Searats арасында дүрлік болды, және олар Аббатхананың жете алмайтын қашықтығына шегінді. Аббатхананың тұрғындары батыл қорғаныс көрсеткенде, Дандин мен Мариэль қарлығашты қуу кезінде күтпеген қиындықтарға тап болды. Дандин, қолындағы қылышымен, Мариэльді құлаққаздыны босатуға тырысқанда қорғады. Мариэль металл қарлығаштың екі тас арасында тығыз қысылғанын байқады, ал оны босатуға жасаған күшті әрекеттері лобстердің назарын аударды. Мариэль қылышты ұстап, лобстерге қатты соққы берді, бұл Дандинді құтқаруға мүмкіндік берді, ол белінен байланған арқанмен жоғары тартылды. Алайда, лобстер айналып, Мартиннің қылышына жабысты. Мариэль арқанмен жоғары тартылғанда тартыс басталды, ал лобстер қылыштың екінші ұшынан мықтап ұстады. Бірақ, жерден бірнеше тас лақтырылғаннан кейін, ол қылышты жіберді. Мариэль мен Дандин жағада демалды, тірі қалғанына шүкіршілік етті, бірақ қарлығашты таба алмағанына көңілі қалды. Боббо оларға қарлығашты беріп, Фирлдің оны шатасу кезінде тапқанын түсіндірді. Содан кейін Боббо оларды зақымдалған "Гринфангтың" қираған денесіне бағыттады, ол бұрынғыдай теңізге жарамды болып қалды. Көз жасымен қоштасып, төрт іздеуші магниттік қарлығаштың бағытымен Террамортқа қарай жолға шықты. Грейпаттың шабуылынан кейін қояндар мен Ана Мелус стратегияны талқылады. Редволл кез келген қарақшы шабуылынан қауіпсіз болғанымен, Ана Мелус Грейпаттың тұтқында ұстаған құлдары туралы алаңдаушылығын білдірді. Батылдық танытып, Клэри оларды босату үшін бар күшін салуға келіседі. Күні батқанда үш қоян пираттар лагеріне жасырын миссияға шықты. Жағдайдың шиеленісуіне қарамастан, құрметті Рози күлкісін тоқтата алмады және өзінің ерекше, дауысы жоғары күлкісін шығарды: "Уухахахаха!". Searat лагеріндегі барлық қозғалыс тоқтады, және қояндар қашуға мәжбүр болды. Алайда, олар осы бақысыздақ жағдайда екі тышқанды құтқарып алды. Грейпат оқиғаға ашуланып, лагерьдің айналасына тұзақтар мен сымдар орнатуға бұйрық берді. Бұл құрылғыларды тапқаннан кейін Клэри Формольге құлдарға тоннель қазуды тапсырды. Түн ортасында ұйықтап жатқан тышқандар жұп-жұп болып құлдардың жерге түсіп кететінін көріп таң қалды. Searats арасындағы ішкі жанжал Бигфанг пен Грейпат арасындағы көшбасшылық үшін жекпе-жекке айналды. Грейпат Бигфангты жеңіп, оны лагерьге апарып, найзамен шапты.

Террамортқа апаратын жолдар

Бұл арада Террамортқа сапар шегушілердің өз проблемалары болды. Теңіздің қалың тұманында Мариэль мен Таркин өздеріне қарай келе жатқан үлкен кемені көре алмады. Габулдың "Сиатлон" атты кемесі "Гринфенг" кемесіне шабуылдап, төрт саяхатшы теңізге лақтырылды. Дандин мен Дурриді қарақшылар тұтқынға алды. Мариэль мен Таркин қоянның жоңқасын суда қалқып жүзу үшін пайдаланды. "Сиатлонның" капитаны Кэтсейз Дандиннің қылышын өзіне алды және Дандин мен Дурриді құлдар ретінде галереяға, ескек тартуға жіберді. Екеуіне де құл иесі Блодж және оның шағын көмекшісі Клат қатыгездікпен қарады, олар құлдарды Террамортқа дейін ескек тартуға мәжбүр етті. Бірақ түнде күміс түсті жүні бар, капюшон киген тышқан кемеге кіріп, құлдарға араша таратты. Ол капитан Кэтсейзге жақындап, өзін Габулдан келген елші деп таныстырды. Осы сырлы тышқан Кэтсейзді пышақпен қағып өлтірді және "Сиатлонды" басып алу үшін бүлік көтерді. Содан ғана ол кім екенін ашты: Жүсіп – қоңырау жасаушы! Ал Мариэль мен Таркин су бетінде қалуға тырысып, Лорд Раунблэйд оларды "Waveblade" кемесіне көтергенге дейін әңгімелесіп отырды. Олар қара теңізшілердің киімдерін киіп, екі қарақшы кемесімен қақтығысқа түскеніне қарамастан, Террамортқа ешкім байқамай жетті.

Ұзақ мерзімді қарауылдың соңғы орны

Сол уақытта полковник Клэри, бригадир Тийм және құрметті Розидің қолынан келмейтін жағдайға жетті. Грейпачтың қайтадан көшбасшы ретінде бекітілуімен, қалған тұтқынға алынған ескектер мен Пакатугг бұтақтардан жасалған қоршауға қамалды. Қояндар ескектерді босатудың жалғыз жолы – өз өмірін құрбан ету екенін шешті. Олар қару-жарақтарын дайындап, Грейпачтың лагеріне жақындап, Оук Том, Трероуз және Руф Брушқа белгі берген кезде ескектерді алып кетуге бұйрық берді. Лагерьге кірген соң, қояндар қауіпті ұзын садақтарынан бір-бірлеп оқтарды жіберіп, шабуылдаған қарақшыларға қарсы тұрды. Клэри Пакатугқа пышақ лақтырды, ал жіңішке сорылған күшік батыл түрде қояндармен бірге өлуге ерікті болды. Қояндардың жебелері таусылған кезде, қояндар мен Пакатугг найзаларын алып, “Еулалияаа!” деп соңғы рет айқай салып, қарақшылардың қатарына шабуыл жасады. Көзінен жас шығып, үш күшік соңғы ескектермен бірге Редволлға бет бұрды. Ұзақ күзеттің соңғы тұяғы туралы хабарды естіген ана Меллус пен Флаг қарақшылар лагеріне қарай аттанды. Олар Розиге соққы беруге дайындалып тұрған екі қарақшыны кездестіріп, оларға мүмкіндік бермей өлтірді. Оук Том мен Руф Бруш көмегімен, олар ауыр жарақат алған Розиді Редволлға жеткізді. Бұрынғы жүзден он сегіз қарақшысы қалған Грейпач ақыры жиналып, Қара Падишайымға қайтуға шешім қабылдады. Террамортта Габул мен оның капитандықтары алыстан Лорд Раунблейдтің алып келбетін көрді. Үш қарақшылар тобы баджерді өлтіруге жіберілді. Жағаға шыққаннан кейін Раунблейд, Мариел және Таркин Дандин мен Дэрриді байқады. Олар кездесіп, қарақшылардың көп тобы артынан келе жатқанда, үлкен тастардың арасымен жүгірді. Дэрри үлкен тасты ысырып, Жозефтің құпия жасырынған жеріне апаратын туннельді ашты.

Соңғы шайқас

Дюри Мариелге әкесі тірі екенін айтқанда, қуаныштан көңілі толған үй қызы партияның жалғыз шырағын ұстап алып, туннельге қарай шапты, бірақ ол Габулды қарсыластыруға қарсы Терраморт қарсыластарының жүздерімен кездесті. Жозеф өзінің оқиғасын айтты, екеуі Террамортты жоюға бағытталған көптеген еңбекшілерден тұратын үлкен армияны ұйымдастырды. Габулды кім өлтіретіні туралы дауласып болғаннан кейін, Жозеф бірнеше туннель арқылы Блэдгирт бекінісіне үш бағыттан шабуыл жасау жоспарын ашты. Мариэль мен Жозеф бекініске қарама-қарсы жақтан шабуылдады, ал Таркин қошқармен басты қақпаларды бұзды. Лорд Раунблэйд қабырғаларды үлкен таспен бұзып, шабуылдауды жоспарлады. Алғашқыда жоспар мінсіз жұмыс істеді және теңіз егесі толығымен дайын емес еді. Мариэль мен Жозефтің садақшылары жебелермен құлатылды, Таркин қақпаларды соғып, үлкен шу көтерді. Габул шабуылды қорқынышпен бақылап тұрғанда, Раунблэйд шайқасқа араласты. Бірден үш теңіз егесінің шабуылына ұшыраған Жозеф, Мариэльдің Галлвакерінің уақтылы араласуы болмаса, қаза табар еді.

Габулдың ордасына

Жол ашық болғаннан кейін, Дандин, Мариэль, Джозеф, Дурри және Таркин Раунблэйдтің ізімен қамалға асықты, ол олардан бұрын кірген еді. Раунблэйд қанға толы ашумен, қорқынышсыз Габулдың қоңырауын соғып, пират патшасына қарсы тұрды. Габул қарақұстың кеудесіне пышақпен шапты да, жылдамдап өздігімен жасырынуға тырысты. Әйгілі болғандай, Раунблэйдтің төсқаушысы соққыны қабылдап алды. Мариэль мен қалғандары Раунблэйд есікті екіге бөліп, Габулдың ізімен қуып, жолға шықты. Осы уақытта Габул тұзақ қойған еді. Ол оларды күтіп отырып, Раунблэйдті қысымға алып, мазақтады. Көкпаршы Габулға жақындағанда, төмендегі қараңғы шұңқырға құлап түсті. Шұңқырда тұрған Скрабблаг атты шаян шабуылға көшті. Бірақ Мартиннің рухы Раунблэйдтің бойын билеп, оны улы жаныбарды шұңқырдан лақтырып, Габулдың бетіне тигізуге итермеледі. Шаян қысқыштарымен Габулдың басына уытты шаншығымен шапты. Габул құлап, өлген кезде Скрабблаг одан ажырады. Дандин жаратылысты одан әрі зиян келтірмес бұрын өлтірді, ал топ Террамортты мәңгілікке тастап кетті. Дурри, Таркин, Дандин және Джозеф тастап кетілген пират кемелерінің біреуін иеленді де, Траг жауынгерлері мен қоңыраумен Редволлға қарай бет алды. Олар межелі жеріне жеткенде, Редволдың барлық тұрғындары оларды қарсы алуға жиналды. Осыдан кейін зор той ұйымдастырылды, ол Раунблэйдтің Аббатқа жасаған жомарт сыйы ретінде "Қоңыраудың көтерілу тойы" деп аталды. Дандиннің досы Сакстус абат болды, ал Руфь Бруш Мартиннің қылышын Аббаттың шатырына байлады, оны кейін Сэмким "Саламандрастрон" кітабында тапты. Атақты Галлвакер жаңа Джозеф қоңырауының қоңырау тартушысы болды, ал оның иесі Дандинмен бірге жаңа оқиғалар іздеуге шықты.

Аудармалар

Аннемари Хорманның голланд тіліндегі аудармасында соңғы екі тарау кірмейді. Сонымен қатар, соңына енгізілген өзгерістерге байланысты, батырлар Nightwake-ті ұстамайды, кітап түпнұсқадағы төрт кеме орнына үш кемемен аяқталады.