Кіріспе
Аризона каналы – АҚШ, Аризона штаты, Марикопа округінің орталық бөлігіндегі ірі канал. 1880-ші жылдардың соңында салынған бұл канал, қазіргі Финикс қаласының маңындағы ең бай аудандардың біріне айналған бірнеше қауымдастықтардың құрылуына себеп болды. Осы аудандарда тұрғын үйлердің аулаларын сумен суару әлі де кең таралған, мұнда каналға қақпалар арқылы жалғасқан бүйірлік су жолдары жүйесі қолданылады. Көптеген арналар сияқты, оның жағалауларында жүгірушілер мен велосипедшілер жиі кездеседі. Шамамен 80 километрге жуық ұзындығы бар бұл канал, Тұзды өзен жобасының 211 километрлік су тарату жүйесіндегі ең солтүстік канал болып табылады. Меса қаласының солтүстік-шығысындағы Гранит Риф бұру бөгетінен бастау алып, ол батысқа қарай Тұзды өзеннің бойымен, Пима-Марикопа үнді қауымы, Скоттсдейл қаласының орталығы, Финикстің Аркадия және Саннислоп аудандары, Глендейл және Пеория қалалары арқылы ағып, Ақ өзенінің жанындағы Эрроухед Таун-центріне жетіп саяды.
The Arizona Canal is a major canal in central Maricopa County that led to the founding of several communities, now among the wealthier neighborhoods of suburban Phoenix, constructed in the late 1880s. Flood irrigation of residential yards is still common in these neighborhoods, using a system of lateral waterways connected via gates to the canal itself. Like most Valley canals, its banks are popular with joggers and bicyclists. The canal, nearly 50 mile (80 km) long, is the northernmost canal in the Salt River Project's 131 mile (211 km) water distribution system. Beginning at Granite Reef Diversion Dam, northeast of Mesa, it flows west across the Salt River Pima Maricopa Indian Community, downtown Scottsdale, Phoenix's Arcadia and Sunnyslope neighborhoods, Glendale, and Peoria before ending at New River near Arrowhead Towne Center.
Тарих
1883 жылы Уильям Джон Мерфи оның құрылысын жетектеу үшін жалданып алынды, ол 1885 жылғы мамыр айында аяқталды. Ол кейін Глендейл қаласын құрды; оның орталықтағы Мерфи паркі оның құрметіне аталған. Сол онжылдықта жақын орналасқан Пеория да қаланды. Бірнеше шақырым жоғары (шығысқа қарай) ағыс бойында, каналдың оңтүстік жағында 1888 жылы бұрынғы Азамат соғысының капелланы, майор Уинфилд Скотт жер сатып алып, қазіргі Скоттсдейл қаласын іргелендірді. Мерфи кейіннен Скоттсдейлдің жанында (қазіргі Аркадияда) Инглесайд клубы қонақүйін салып, аймақтың дамыған туризм экономикасының негізін қалады. Бірнеше демалыс орындары – Финикс, Билтмор, Роял Палмз, Пойнт Хилтон және Ритц Карлтон – 1929 мен 1988 жылдар аралығында каналға жақын салынды. Сонымен қатар, канал бойында әртүрлі өлшемдегі және әулеттіліктегі бес сауда орталығы – Боргатта, Скоттсдейл Мода алаңы, Билтмор Мода паркі, Метроцентр сауда орталығы және Ароухед Таун-центр орналасқан. 1894 жылы каналдың батыс жағына 5 миль (8 км) қосылып, оның жалпы ұзындығы 76 шақырымға жетті. 2003 жылғы маусым айында Аркадияда, 6 метрлік табиғи құлауда – Аризона шарлауында – 750 киловатттық қайта жаңартылған гидроэлектр станциясы мен көркем өнер көрмесі ашылды. Скоттсдейлдің Су жағалауы жобасы, Скоттсдейл жолының батысындағы Аризона каналы бойындағы аумақты қайта жаңартуға бағытталған. Скоттсдейл қаласы мен Скоттсдейл қоғамдық өнер кеңесі архитектор Паоло Солериді шақырып, ол Скоттсдейлдің орталық бөлігіндегі Аризона каналы арқылы көпірдің жобасын жасады. Ілмек көпірдің екі болаттан қапталған, 64 футтық тіректері күннің белгілі бір уақыттарында жүріп өтетін бетке жарық сәулесін түсіріп, осылайша күнмен байланысты оқиғаларды көрсетеді. Көпір Аризона каналы бойында солтүстік және оңтүстік бағыттарында қозғалатын жаяу жүргіншілерге, велосипедшілерге және атпен жүретіндерге арналған.