Боб Уиллис: Англияның көрнекті крикетшісі

Кіріспе

Англиялық крикетші (1949–2019)

2023 жылдың маусым айына қарай, ол Джеймс Андерсон, Стюарт Броуд және Ян Ботамнан кейін Англияның төртінші ең көп викет алған ойыншысы. Уиллис барлығы 899 бірінші сыныпты викет алды, бірақ 1975 жылдан бастап екі тізесіне жасалған операциядан кейін үнемі ауырсынып ойнады. Дегенмен, ол табысқа жетті, 1981 жылғы Австралияға қарсы Эшез сериясында 43 тасылға 8 викет алып, барлық уақыттағы ең жақсы тест боулингтерінің бірін көрсетті. 1978 жылы ол «Wisden» журналының «Жылдың крикетшісі» атанды. Тест аренасынан басқа, Уиллис өзінің елі үшін 64 бір күндік халықаралық матчта ойнап, 80 викет алды, сонымен қатар 421 викет алып, тізімдік А (бір күндік) крикетте өте табысты болды (орташа 20.18). Ұпай жинаушы ретінде Уиллис айқын әсер қалдырмады, ең жоғары тесттік ұпайы 28 қалыпты (*), бірақ бірінші сыныпта екі жартылай ғасырлық көрсетті және бір кезде тесттік қалыпты ұпай бойынша рекордты иеленді. Ол сондай-ақ «Англия құрамасында ойнаған кезімдегі жалғыз әлемдік деңгейдегі жылдам боулер» деп аталды. «Wisden» журналының редакторы оның туралы шамамен сондай сөздер айтты: «Англияға жасаған оның талмайтын қызметі оның үлкен тесттік викеттерінің жинағында жақсы көрінеді. Көптеген аурулармен күрессе де, ол өзінің елі үшін ойнағанда ешқашан өзін аямады». 1984 жылы Батыс Индияға қарсы тест сериясы кезінде зейнеткерлікке шыққан Уиллис кейіннен Sky Sports телеарнасында комментатор болып жұмыс істеді. Ол Ботаммен есімді комментаторлық жұп құрды; алайда, Уиллистің салыстырмалы түрде қарапайым стилі, Ботамның көтеріңкілігіне қарамастан, 2006 жылдан бастап Уиллис көбінесе екінші планды комментатор ретінде қолданылатын болды. Ол көбінесе естілетін хабаршы, жарияланған жазушы және қазіргі ойынның кейдегі сыншысы болып қала берді. 2018 жылдың тамызында Англияның 1000-ші тесті матчында ол ЕҚБ-ның ең ұлы тесттік XI құрамына енді. 2020 жылғы Англия крикет маусымында оның құрметіне Боб Уиллис кубогы құрылды. 2021 жылдың маусымында ол ICC World Test Championship финалының бірінші басылымын атап өту үшін ICC Cricket Hall of Fame-ге арнайы кіріктірілгендердің бірі ретінде енгізілді.

He is England's fourth highest wicket taker, as of June 2023, behind James Anderson, Stuart Broad and Ian Botham. Willis took 899 first class wickets overall, although from 1975 onwards he bowled with constant pain, having had surgery on both knees. He nevertheless continued to find success, taking a Test career best eight wickets for 43 runs in the 1981 Ashes series against Australia, one of the all time best Test bowling performances. He was a Wisden Cricketer of the Year for 1978. In addition to the Test arena, Willis played 64 One Day International matches for his country, taking 80 wickets, and was a prolific List A (one day) cricketer with 421 wickets overall at 20.18. As a tail ender, Willis made little impression with the bat, with a top Test score of 28 not out (*); however, he managed two half centuries at first class level, and for a time held a record number of Test not outs. as well as the "only world class fast bowler in my time as an England player". The editor of Wisden wrote of him in similar terms: "His indomitable service to England is handsomely reflected in his great collection of Test wickets. Although often beset with aches and pains, he never spared himself when bowling for his country." Retiring in 1984 during a Test series against the West Indies, Willis found later work as a commentator with Sky Sports. He formed a noted commentary partnership with Botham; however, Willis' relatively low key style, in contrast to Botham's ebullience, meant that from 2006 onwards Willis tended to be used as a second string commentator. He remained an often heard broadcaster, a published writer and an occasional critic of the modern game. On the occasion of England's 1000th Test in August 2018, he was named in the country's greatest Test XI by the ECB. The Bob Willis Trophy was established in the 2020 English cricket season in his honour. In June 2021, he was inducted into the ICC Cricket Hall of Fame as one of the special inductees to mark the inaugural edition of the ICC World Test Championship final.

Батыс Үндістан, Үндістан субконтиненті және Австралия

Уиллис содан кейін Англияның қысқы туры аясында Кариб теңізіне сапар шекті, бұл Wisden журналы "автоматты таңдау" деп сипаттады; алайда ол үздік тестілік командаға қарсы күреске түсті. Екінші матчта үш, ал соңғы матчта бір жүздік жинады. Ол мансабы бойында Вест-Индияға қарсы күресті. Оның оларға қарсы добын лақтыру орташа көрсеткіші 36.34 болды, ал ешбір командаға қарсы 26.14-тен жоғары болған емес. Содан кейін Уиллис Англияға оралып, Үндістан мен Пәкістанға қарсы бір-бірден тестілік матч ойнады. Үндістанға қарсы 4/64 есебімен ойнады – бұл командаға қарсы мансабындағы ең жақсы көрсеткіш – және соққымен тестілік матчтағы ең жақсы 24 ұпай жинады. Пәкістан тамыз айының басында келді, ал Уиллис бір тестілік матчта өнер көрсетті. Ол 133 допқа бір добын лақтырды. Ол сондай-ақ бір күндік матчта бір добын лақтырып, ұтып алды, Пәкістан жеті доппен жеңіске жетті. Осы кезде Уиллис қайталама арқа жарақатынан зардап шекті. 1974 жылы Уорвикшир үшін 13 чемпионаттық матч ойнап, 21.56 орташасымен 44 добын лақтырды, оның ішінде бес добын лақтырған бір матч болды. Қарашада Уиллис 1974/75 жылғы Аш сериясында Австралияға сапар шекті, бес тестілік матчта ойнады. Ол 30.70 орташасымен 17 тестілік добын лақтырды, оның ішінде 5/42 ең жақсы көрсеткіші болды, жалпы алғанда бірінші сынып матчтарында 31.19 орташасымен 26 добын лақтырды. Ол соққымен мансабындағы ең жақсы 43 ұпай жинады. Жарақаттан жазылғаннан кейін Уиллис 22 шілдеде Вест-Индияға қарсы төртінші тестіге құрамаға шақырылды, бұл толыққанды боулинг алмасуға әкелді, нәтижесінде Брайан Клоуз, Эдрих, Майк Хендрик, Майк Селви және Пат Покок Джон Сноу, Уорд, Боб Вулмер, Дэвид Стил және Уиллиспен ауыстырылды. Ол 71 допқа 3 добын лақтырды, содан кейін екінші иннингте 5 добын лақтырды. Бұл оның мансабындағы ең жақсы көрсеткіші болды және оны 50 тестілік добынан асырды. Оның соңғы төрт добы 24 допқа 3 ұпайға түсті, Wisden журналы бұл "тез боулингтің тамаша үлгісі" деп сипаттады. Алайда Тони Грейгтің Англиясы серия бойында Вест-Индияға әсер ете алмады, Вив Ричардс 829 ұпаймен үстемдік құрды. Уиллис бесінші және соңғы тестіде бір ғана добын лақтыра алды, оны қонақтар оңай жеңіске жеткізді. Осы кезде жарақаттары жалғасып жатқан Уиллис өзінің физикалық жағдайын қауіпке ұшыратпау үшін Оңтүстік Африкадағы жаттықтырушылық мүмкіндігінен бас тартты және жұмыссыз қалды. Оның 20 добы тестілік матчтарда 16.75 орташасымен лақтырылды. Ол екінші тестіде 27 допқа 5 добын лақтырды, ал төртіншісінде 53 допқа 6 добын лақтырды – осы уақытқа дейін ең жақсы тестілік көрсеткіші, және 400 бірінші сынып добынан асып кетті. Оның төрт добы екінші жаңа доппен төрт оверде түсті, "бірақ алаңнан ешқандай көмек алмады". Wisden журналы "Оның сериядағы 20 добы Уиллисті нағыз жылдамдық пен даусыз сапалы боулингші ретінде көрсетті" деп жазды. 1977 жылғы Аш сериясы сол жылдың маусым мен тамызы аралығында бес тестілік матчтан тұрды, олардың барлығында Уиллис қатысты. Оған дейін үш күндік матч өтті, олардың барлығында Уиллис 15.80 орташасымен бес добын лақтырды. Бірінші тесті 16 маусымда Лордста өтті. Австралия екінші болып соғып, Англияның 216 ұпайынан басымдыққа ұмтылды, бірақ Уиллис 7/78 есебімен оларды жеңді. Вулмердің жүзінен кейін Австралия 114/6 есебіне құлдырады, ал Уиллис тағы екі добын лақтырды, матч тең аяқталды. Уиллистің "жауырылған жылдамдығы" "Австралияны шынайы қорқытты" деп мақтауға ие болды. Уиллс екінші тестіде тағы төрт добын лақтырып, Андервудқа Австралияның ұпайларын шектеуге және Англияға тоғыз доппен жеңіске жетуге көмектесті, ал үшінші тестіде "жылдам және дәл" болды, бес добын лақтырды, осы матчта Боттам дебют жасады. Уиллис Англияның төртінші тестідегі иннингтік жеңісінде добын лақтыра алмады, бірақ соңғы матчта тағы бес добын лақтырды, оның ішінде екі австралиялық ашылушы да болды. Оның сериядағы 27 добы Англияның Австралияға қарсы жылдам допшыларының рекорды болды, ал серияның соңғы добы оның 100-і болды. Бұл 20 тамызда Глостерширге қарсы 8/32 добын лақтырғанын қамтыды, бұл оның мансабындағы ең жақсы бірінші сынып көрсеткіші болып қала береді. Бірақ күндізгі матчтарда ойнаған жоқ. Жаңа Зеландияда ол 18.21 орташасымен тағы 14 добын лақтырды, оның ішінде бірінші тестіде 5/32 добын лақтырды. Осы серияның екінші тестісінің екінші иннингінде, қазір Англияның вице-капитаны болған Уиллис, белгілі бір оқиғаға қатысты. Бұл оқиғада Иан Боттам, Уиллистің ұсынысы бойынша, командаға нәтижеге жету үшін капитан Джеф Бойкотты қасақана ұрып жіберді. Англия ойынды жеңіске жеткізді, Уиллис екінші иннингте 4/14 есебімен жеңіске жетті.

Willis then travelled to the Caribbean as part of England's winter tour, in what Wisden described as an "automatic selection"; however, he was to struggle against the top Test side. followed by three in the second, and one for a hundred runs in the final match. He was to struggle against the West Indies throughout his career. His bowling average against them ended at 36.34, whereas against no other team was it above 26.14. Willis then returned to England, to face India and Pakistan, playing in one Test against each. Against India he took 4/64 – a career best against that team – and made a Test best 24 with the bat. Pakistan toured in early August, and Willis featured in one Test. He took one wicket for 133 runs. He also played one ODI where he took one wicket caught and bowled as Pakistan achieved a seven wicket victory. At this point, Willis was suffering from a recurring back injury. He played 13 Championship games for Warwickshire during the 1974 season, taking 44 wickets at 21.56 including one five wicket haul. In November, Willis touring Australia during the 1974/75 Ashes series, playing in five Test matches. He took 17 Test wickets at 30.70, including a best of 5/42, out of 26 first class wickets at 31.19 overall. He had also scored a career best 43 with the bat. After coming fit from injury, Willis was brought into the squad for the fourth Test against the West Indies on 22 July as part of wholesale bowling changes that saw Brian Close, Edrich, Mike Hendrick, Mike Selvey and Pat Pocock replaced with John Snow, Ward, Bob Woolmer, David Steele and Willis. He took three wickets for 71 runs and then a five wicket haul in the second innings. This both gave him career best figures and took him past 50 Test wickets. His last four wickets fell in 24 balls at the cost of three runs, described by Wisden as a "fine piece of fast bowling". Tony Greig's England, however, struggled to make any impression on the West Indies through the series, Viv Richards dominating with 829 runs across the series. Willis could only take one further wicket in the fifth and final Test, which the tourists won easily. By this time Willis, whose injury troubles were continuing, turned down a coaching opportunity in South Africa in order to not risk his fitness, and went on the dole. 20 of those in the Test matches for 16.75. He took five for 27 in the second Test, and then six for 53 in the fourth – earning him career best Test figures thus far, and taking him past 400 first class wickets. Four of his wickets came in four overs with the second new ball, "although he received no help from the pitch". Wisden record that "His 20 wickets in the series stamped Willis as a bowler of genuine pace and in disputable class." The 1977 Ashes took place across five Tests between June and August that year, in all of which Willis featured. Preceding them were three ODI fixtures, across which Willis took a total of five wickets at 15.80. The first Test took place on 16 June, at Lord's. Australia, batting second and looking to take a lead over England's 216 all out, were dismantled by Willis who returned a career best 7/78. After a century from Woolmer, Australia fell to 114/6 with two more wickets to Willis before the match ended as a draw. Willis' "hostile speed" gained praise in giving "Australia a real fright". Wills took four more wickets in the second Test to aid Underwood in restricting Australia's totals and giving England a nine wicket victory, and was "fast and accurate" in the third Test for his five wicket haul, the match in which Botham made his debut. Willis went wicketless in England's innings victory in the fourth Test, however he took another five for in the final match, including both Australian openers. His 27 wickets across the series was a record for an England fast bowler facing Australia in England, and his final wicket of the series was his 100th. This included a haul of 8/32 against Gloucestershire on 20 August, which would remain his best first class figures for his career. though did not appear in any of the ODI matches. In New Zealand he took a further 14 wickets at 18.21, including 5/32 in the first Test. In the second innings of the second Test of this series, Willis, by now England vice captain, was involved in a notorious incident in which Ian Botham apparently on Willis's recommendation intentionally ran out captain Geoff Boycott in order to assist the team in pressing for a result. England indeed went on to win the match, Willis taking 4/14 in the second innings.

Wisden Жылдың крикетшісі 1978

1978 жылы чемпионатта Уиллис 10 матчте ойнап, 18.27 орташа есеппен 37 қақпа алды. Ол сондай-ақ сол жылы Бенсон және Хеджес кубогының ұлттық есебінде үшінші орынды иеленді, 6.75 орташамен 16 қақпа алды, оның ішінде бір иннингсте төрт қақпаны төрт допқа иеленді. Сол жылы маусым мен тамыз аралығында Пакистан мен Жаңа Зеландия Англияға турнеге келді. Ботам 13 қақпа алып (батылмен екі жүздік соққаннан бөлек) «Серияның үздік ойыншысы» атағын алса, Уиллис та екінші тестте 17.92 орташамен 13 пакистандық ойыншыны қақпадан түсірді, оның ішінде бес қақпадан тұратын серия. Сонымен қатар, ол бірінші бір күндік матчте 4/15 нәтижесімен «Матчтың үздік ойыншысы» сыйлығын жеңіп алды. Екінші бір күндік матчте Джефф Бойкоттың жарақатынан кейін Уиллис Англия құрамасын алғаш рет халықаралық аренада капитандыққа алып шықты. Алайда, ол Бэрмингемде өткен бірінші тестте Икбал Касим оның добынан жарақат алып зейнеткерлікке кеткеннен кейін, құйрық ойыншыларына қарсы қысқа добылау практикасының күшеюіне байланысты туған дауға да қатысты. Жаңа Зеландияға қарсы Уиллис 19.08 орташамен 12 тест қақпасын алды және үшінші тестте 4/16 нәтижесімен 150-ші тест қақпасына жетті. Wisden 1977 жылы Австралияға қарсы Уиллистің жетістіктерін атап көрсетіп, «Боб Уиллистің 27 қақпасын әкелген жаңа доптың күші Англияның табысты жазында ерекше маңызға ие болды. Австралияға қарсы үйде өткен серияда Англияның ешбір жылдам боулері осындай нәтиже көрсетпеді» деді.

1978-1979 ж. күл

1978/79 жылдың қысында Уиллис сол маусымдық «Ashes» сериясы үшін Австралияға сапарлады, нәтижесінде Англия Пакердің қарсыластарынан құралған әлсіз австралиялық команданы 5:1 есебімен жеңді. Тур Оңтүстік Австралия, Виктория, Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинсленд командаларымен төрт бірінші сыныптық матчтан басталды. Тест сериясы барысында Уиллис 1123 доп тастап, 23.05 орташа есебімен 20 қақпа алды. 1978 жылғы 1 желтоқсанда өткен алғашқы тестте ол 4/44 және 3/69 нәтиже көрсетіп, Англияның жеті қақпамен жеңіске жетуіне көмектесті. 15 желтоқсандағы екінші матчта ол 5/44 алды, Англия 166 ұпаймен 2:0 есебімен көшбасшылыққа шықты. Бокс күніне арналған бір күндік матч тоқтатылып, 6 қаңтарда төртінші тест өтті. Англия Уиллис есебінен 2 қақпа алып, 93 ұпаймен жеңіске жетті. Содан кейін бірінші бір күндік матч қайтадан ұйымдастырылды, бірақ 7.2 оверден кейін қайта тоқтатылды. Англия 24 қаңтарда екінші бір күндік матчтан бұрын үш бірінші сыныптық матч өткізді. Бесінші тестте Уиллис Австралияның екінші иннингінде 3/41 алды, бірақ соққымен 20 доптан 24 ұпай жинап, үш төрттік және бір алтылық соқты. Осы сәтті соққысымен ол бұрынғы ең жақсы тесттік көрсеткішін жаңартты және 1500 бірінші сыныптық ұпайдан асты. Алтыншы және соңғы тестте Англия 9 қақпамен жеңіске жетіп, серияны 5:1 есебімен сенімді түрде аяқтады. Уиллис 1/48 алып, соққымен 10 ұпай жинады. Уиллис серия бойында «алғашқы және шешуші соққыларды жасады», бірақ екінші және бесінші тест арасында ырғақ табуда қиналды, содан кейін ол «күрт өртін және ырғағын қайта тапты». Турдың барлық бірінші сыныптық матчтарында Уиллис 20.47 орташа есебімен 34 қақпа алды, бірақ бұл Англия боулингшілерінің үшінші ең жоғары көрсеткіші болды. Оның соңғы соққысы 12.77 орташа есебімен 115 ұпай жинады.

1979 жылғы әлем чемпионаты

1979 жылы Англия крикеттен әлем чемпионатының өткезілді. Ұлттық құрамаға 13 ойыншы кірді: капитан Майк Брэрли, Ботам, Джеффри Бойкотт, Фил Эдмондс, Грэм Гуч, Дэвид Гоуэр, Хендрик, Уэйн Ларкинс, Джефф Миллер, Крис Олд, Дерек Рэндалл, Боб Тейлор (қорғаушы) және Уиллис. Англия, дайындық ойындары өткізбеген, 9 маусымда Лордс стадионында Австралияға қарсы алғашқы матчын өткізді, оны оңай жеңді. Уиллис 11 оверде 20 ұпайға бір қақпа алды, бірақ Бойкотт турнирде күтпеген боулинг шебері болды. Келесі ойында Канадаға қарсы, қонақ команда 45 ұпайға тізе бүкті, ал Уиллис 4/11, ал «Ойын адамы» атанған Олд 4/8 қақпа алды. Бойкотт пен Гуч ойынды 13.5 оверде аяқтады. Англия А тобындағы соңғы матчын 16 маусымда Пакистанға қарсы өткізіп, 14 ұпаймен жеңіске жетті. Уиллис 37 доптан 24 ұпайға үш төрттік соқты, Англияның 165/9 ұпайға жетуіне көмектесті, ал оның 37 ұпайға бір қақпасы және Бойкотттың 2/14 нәтижесі Пакистанды жеңіске жеткізбеді. Осылайша Англия жартылай финалға Жаңа Зеландияға қарсы шығуға мүмкіндік алды. Уиллис екі доптан бір ұпай алып, Англияны 221/8 ұпайға жеткізді, содан кейін бір қақпа алып, Жаңа Зеландияны 212 ұпайда ұстады. Алайда, матч барысында Уиллис жарақат алды. Ол тізесіне ауырғандықтан ойын аяқталуға дейін алаңнан шығып, финалға қатыса алмады, онда Англия Вест-Индияға есе жіберді. Финалға қатыспағанына қарамастан, Уиллис турнир бойында 15.57 ұпайға жеті қақпа алды, бұл оны барлық командалар арасындағы боулинг көрсеткіштері бойынша бесінші орынға қойды, ал оның 2.44 ұпайлық экономикасы төртінші орынды иеленді. Уиллис жарақаттан кейін Индияға қарсы бірінші, үшінші және төртінші тест матчтарында ойнап, 29.80 ұпайға 10 қақпа алды. Халықаралық матчтарының арасында ол 42.00 ұпайға Чемпиондық турнирінде тоғыз қақпа алды, ал Уорвикшир елде он бесінші орынға ие болды.

Комментарийлер

Крикетпен айналысуын тоқтатқаннан кейін Уиллис Sky телеарнасында телекомментатор болып жұмыс істеді. 1985 және 1987 жылдар аралығында ол BBC теледидарының крикет бағдарламасында сарапшы ретінде қатысты, ал 1990 жылы Sky Sports телеарнасына қосылды. Ботам Sky командасына келгеннен кейін, Уиллис көбінесе оның қасында комментарийлер айтуға қатысты. Уиллистің "ерекше стильі әркімге ұнамады" және ол "бірінші қатардағы комментаторлық міндеттерден" алынды. Уиллис Sky Sports телеарнасында жұмыс істеді, көбінесе округтік матчтарға түсініктеме берді, онда ол ағылшын крикетіне өзгерістер енгізу қажеттігін, әсіресе Крикет реформа тобы деп белгілі болған бұрынғы ойыншылар тобы арқылы айтты. 2006 жылы ол Англияның сол кездегі бапкері Дункан Флетчердің тәжірибесін, Англияның 2006/07 жылғы «Пепел» турниріндегі өнерін сынады және 2008 жылы нашар формадағы ұлттық капитан Майкл Воганның зейнетке кетуін талап етті. Уиллис өзінің сәл ресми стильіне байланысты сынға ілікті. The Independent газеті 1995 жылғы Texaco Trophy туралы пікір білдіріп, Уиллис "күшті мазмұнға, көңілсіз жеткізілімге ие" екенін жазды. Ойыншы ретінде Уиллис ұйықтауға қиналған, ал комментатор ретінде оянуға тырысты. Оның дауысы бір ғана нотада дыбыстайды – көршіңнің шабу машинасының шуы. CricInfo крикет комментарийлері бойынша екі сауалнама жүргізіп, екеуі де Уиллистің "шамадан тыс сыншыл" пікірін теріс бағалады. Уиллис дауыс берудің 15% ғана алды, бұл Дермот Рив пен Аллоттан жоғары көрсеткіш. Кейінірек, бірінші қатардағы комментатор ретінде жұмыстан алынғаннан кейін, Уиллис Sky арнасындағы Чарльз Колвиллмен бірге "Вердикт" бағдарламасында пайда болды және қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бұрын Sky-де жұмыс істеді. The Daily Telegraph газетінің Алан Тайерс Уиллистің некрологында былай деп жазды: "Sky Sports Cricket-тің The Verdict бағдарламасында Боб ойыншылар мен командаларды бағалауда өзінің бұрынғы өте жылдам добындай қатыгездікпен әрекет ететін. Өмірінің соңғы жылдарында ол от пен күкірт уағыздаушысы рөлінде болды, крикетшілерге, төрешілерге және әкімшілерге қатыгез сын айтты".

Жеке өмір

Уиллис 1980 жылы бірінші әйелі Джульет Смайлға үйленді. Олардың 1984 жылы туған қызы болды. Ол 2014 жылы оңтүстік-батыс Лондонда теледидар продюсері Лорен Кларкқа екінші рет үйленді. Уиллис 2019 жылғы 4 желтоқсанда 70 жасында "ұзақ аурудан кейін" қайтыс болды. Оған үш жыл бұрын простата қатерлі ісігі диагнозы қойылған еді. Боб Уиллис қоры простата қатерлі ісігі туралы хабардарлықты арттыру және оны анықтау мен диагностикалау бойынша зерттеулерге қаржы жинаумен айналысады; Боб Дилан – құрметті демеуші.