Кіріспе
Тринидадтық американдық рэпер Кристофер Вонг Вон (29 мамыр 1964 жыл – 13 шілде 2017 жыл), сахналық аты Fresh Kid Ice арқылы кең танымал, тринидадтық американдық рэпер және Майами басс стилінің негізін қалаушылардың бірі болды. Вонг Вон Америка Құрама Штаттарына көшіп келгенге дейін Тринидад және Тобагодағы Порт-оф-Испанияда туып, балалық шағын өткізді. Жиырма жасына келгенде Вонг Вон АҚШ Әуе күштеріне қабылданып, Калифорнияда қызмет еткен кезде 2 Live Crew тобын құрды. 2 Live Crew тобының алғашқы синглдары Флоридада үлкен сұранысқа ие болғандықтан, олар сол жерге көшіп кетті. 1986 жылы топ "Throw The 'D" синглын жариялады, ол қазір Майами басс стилінің бастауы деп есептеледі. Кейін 1986 жылы 2 Live Crew тобы өзінің тұңғыш альбомын – "The 2 Live Crew Is What We Are" шығарды. Бұл альбом топтың әзілге толы, жыныстық мазмұнды өлеңдер стилін қалыптастырды. Бірнеше табысты альбомдардан кейін, топ АҚШ-тың аудандық соты альбомды заңды түрде әдепсіз деп шешкендіктен, үлкен дау-дамайларға ұшырады. Олар сотталды, бірақ кейіннен барлығы ақталды. 1990-шы жылдардың басында топ алғаш рет тарағаннан кейін, 2 Live Crew тобының әртүрлі құрамы келесі альбомдарында пайда болды, Вонг Вон олардың барлығында да болды. Вонг Вон 1992 жылы өзінің алғашқы жеке альбомын – "The Chinaman" шығарған алғашқы танымал азиялық және азиялық американдық рэпер атанды. 2000-шы жылдары ол 2 Live Crew тобымен гастрольдік сапарлар жасап, синглдар шығарды. Вонг Вонның 2017 жылы қайтыс болғанға дейінгі соңғы жобалары – "My Rise 2 Fame" (2015) автобиографиясы және "Breaking Glass Ceilings Volume 1" (2017) жинағы болды.
Christopher Wong Won (May 29, 1964July 13, 2017), better known by his stage name Fresh Kid Ice, was a Trinidadian American rapper and a Miami bass pioneer. Wong Won was born and spent his early childhood in Port of Spain, Trinidad and Tobago, before emigrating to the United States. In his early twenties, Wong Won was in the United States Air Force and he co founded 2 Live Crew while he was stationed in California. Early 2 Live Crew singles gained so much traction in Florida that they relocated there. By 1986, the group released the single "Throw The 'D; it is now considered the blueprint of Miami bass. Later in 1986, 2 Live Crew released their debut album, The 2 Live Crew Is What We Are. The album established the group's signature style of comical sexually explicit lyrics. After a slew of successful releases the group met with considerable controversy as a U. S. district court ruled the album legally obscene. They were prosecuted, but all later acquitted. After the group's first separation in the early 1990s, different incarnation of 2 Live Crew took place for their subsequent albums, Wong Won is the only one to appear in all of them. Wong Won was the first prominent Asian and Asian American rapper, releasing his first solo album, The Chinaman, in 1992. In the 2000s, he continued touring and releasing singles with 2 Live Crew. Wong Won's last projects, before his death in 2017, were his autobiography My Rise 2 Fame (2015) and the compilation Breaking Glass Ceilings Volume 1 (2017).
Ерте өмір
Вонг Вон 1964 жылы 29 мамырда Тринидад және Тобагоның Порт-оф-Испания қаласында дүниеге келген. Оның отбасы қытай және афро-тринидадтық текті, оның қытай мұрасы көбінесе Гонконгтан бастау алады. Вонг Вон мен оның отбасы католик дінін ұстанған. 1976 жылы, 12 жасында Вонг Вон отбасымен Тринидад және Тобагодан АҚШ-қа эмиграция жасап, Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында қоныстанды. 1982 жылы Вонг Вон Бруклиндегі Сэмюэл Дж. Тильден орта мектебін бітірді.
1984: Әскери қызмет, 2 Live Crew-ді құрып, Азиялық хип-хоп пионері
Вонг Вонның айтуынша, ол 1982 жылы АҚШ Әуе күштеріне қатарына қосылды, ол Калифорния штатының Риверсайд қаласының жанындағы Март әуе күштері базасында қызмет етіп тұрғанда. Вонг Вон сол жерде Юрий Виэлот (Amazing Vee) және Дэвид Хоббс (Мистер Микс) атты әріптес әуешілермен танысты, олармен бірге 2 Live Crew рэп тобын құрды. Вонг Вон тобының демалыс күндері кішкентай, жергілікті жерлерде өнер көрсеткенін, ал басшылары бұл туралы білмегенін айтты. 1985 жылы 2 Live Crew "The Revelation" синглын шығарды, ол Флоридада үлкен танымаллыққа ие болды. Содан кейін, жергілікті концерт ұйымдастырушысы Лютер Кэмпбеллдің ұсынысымен, Вонг Вон мен Хоббс Әуе күштерінен босатылғаннан кейін, олар Майамиге көшіп кетті, бірақ Виэлот топтан шығып қалды. 2 Live Crew тобының келесі табысымен Вонг Вон азиялық американдық хип-хоптың алғашқы танымал рэпшісі және азиялық тегі бар алғашқы рэпші болып есімдері танылды.
1985-1986: Майами Бас пионері және 2 Live Crew-дің жетістігі
1985 жылы 2 Live Crew Fresh Beat Records лейблында "What I Like" атты келесі синглын шығарды, осы тректе Вонг Вон жалғыз рэпер ретінде естіледі. Сол жылы 2 Live Crew Майамидегі рэп продюсері Лютер Кэмпбеллмен бірлескен кәсіпорын құрды, ол топпен бірге Luke Skyywalker Records компаниясын ашты. Лейбл құрылғаннан кейін Кэмпбелл көп ұзамай 2 Live Crew құрамына продюсер, орындаушы және хайп-мен ретінде қосылды. Сол жылдың сәуір айында рэпер Брат Маркиз (Марк Д. Росс) 2 Live Crew-ге қосылды, бұл топтың ең танымал және белгілі құрамын құрады (Вонг Вон, Росс, Хоббс және Кэмпбелл). 1986 жылдың қаңтар айында 2 Live Crew "Throw The 'D" синглын шығарды, оның рэп бөлімін Вонг Вон орындады және сөзін де ол жазды. Бұл сингл болашақ Майами басс музыкасының жазылу және өндірілу жолына үлгі болды. 1986 жылдың 25 шілдесінде жаңа құрамдағы 2 Live Crew олардың алғашқы, алтын сертификат алған альбомы "The 2 Live Crew Is What We Are" арқылы жергілікті және ұлттық деңгейде танымал болды. Альбомдағы жыныстық мазмұнды ашық лирика көптеген диджейлерді мазалағандықтан, ол олар үшін ыңғайсыз жағдай тудырды.
1988-1991: Кейінгі атақ пен дау-дамай
1988 жылы 2 Live Crew екінші альбомын шығарды – Move Somethin'. Ол да алтын сертификатқа ие болды және құрамына "Move Somethin'" және "Do Wah Diddy Diddy" синглдері кірді. Billboard 200 чартында #68 орынға, ал Top R&B/Hip Hop альбомдар чартында #20 орынға жетті. 2 Live Crew тобының үшінші альбомы As Nasty As They Wanna Be (1989) тобының ең табысты коммерциялық студиялық альбомы болды және Америка жазба индустриясы қауымдастығынан платина сертификатын алды. Альбомның "Me So Horny" синглі Billboard Top 100 чартында 26-орынға көтерілді. Альбомның таза нұсқасы – As Clean As They Wanna Be, ашық нұсқамен бірдей уақытта жарық көрді. 1990 жылы Флориданың Оңтүстік округінің АҚШ округтік соты As Nasty As They Wanna Be альбомын заңды түрде әдепсіз деп таныды, бұл федералды сотпен осылай жарияланған тарихтағы алғашқы альбом болды. Бірақ бұл шешім кейін АҚШ-тың 11-ші апелляциялық сотымен жоққа шығарылды. Одан кейін әдепсіздікке қатысты сот процесі өтті, онда Вонг Вонды қоса алған барлық айыпталушылар ақталды. Сол жылы 2 Live Crew "Banned in the U.S.A." альбомын шығарды. Альбомға "Do the Bart" хиті енді, ол Top 100 чартында 20-орынды иеленді. Атау трегі топтың бұрынғы альбомы As Nasty As They Wanna Be туралы федералды соттың әдепсіздік туралы бұрынғы шешіміне сілтеме жасады. Брюс Спрингстин топқа өзінің "Born in the U.S.A." әнін пайдалануға рұқсат берді. "Banned in the U.S.A." альбомы RIAA стандартындағы ата-аналарға ескерту стикерін алғаш рет таңған альбом болды. Сонымен қатар, сол жылы 2 Live Crew-дің "Live in Concert" альбомы Top R&B/Hip Hop альбомдар чартында 46-орынға жетті. "Sports Weekend: As Nasty as They Wanna Be, Pt. 2" альбомы, құрамында "Pop That Coochie" синглі бар, Hot 100 чартында 58-орынға көтерілді және 1991 жылы 2 Live Crew шығарды. Топтың алтыншы альбомы As Nasty As They Wanna Be альбомының жалғасы болды және "Sports Weekend: As Clean As They Wanna Be, Pt. 2" таза нұсқасымен бірге шығарылды. Бұл топтың барлық мүшелері қатысқан соңғы студиялық альбомы. Вонг Вон топтың барлық келесі альбомдарында пайда болатын жалғыз мүшесі болды.
1992-2004: Жалғасқан табыстар және жеке жобалар
1992 жылы Вонг Вон өзінің тұңғыш жеке альбомын – «The Chinaman» атты туындысын шығарды. Бұл – Азиялық тегін мақтан тұтқан алғашқы американдық хип-хоп альбомы. «Billboard» чарттарында альбом 38-орынға дейін көтеріліп, «Heatseekers Albums» чартында екі апта бойы тұрды. «The Chinaman» сондай-ақ он апта бойы «Top R&B/Hip Hop Albums» чартында болды, ең жоғары көрсеткіші – 56-орын. «Deal with This» 1993 жылы «Rock on Crew vs 2 Live Crew» альбомы ретінде шықты, онда Вонг Вон тек Хоббспен ғана жұмыс істеді. 1994 жылы «The New 2 Live Crew» тобының «Back at Your Ass for the Nine 4» альбомы жарық көрді. Бұл альбомда Вонг Вонға Кэмпбелл және Verb есімді жаңа рэпер қосылды. Альбом «Billboard 200» чартында 52-орынды, ал «Top R&B/Hip Hop Albums» чартында 9-орынды иеленді. 1995 жылы Вонг Вон Росс пен Хоббспен қайта бірігіп, «2 Live Crew» тобының «Shake a Lil' Somethin'» альбомын шығарды. «Shake a lil' Somethin'» синглы «Top 100» чартында 72-орынды, ал «Hot Rap Songs» чартында 11-орынды иеленді. Альбомнан екі сингл жарияланды: «Do the Damn Thing» – «Hot Rap Singles» чартында 24-орынға жетті, ал «Be My Private Dancer» 34-орынды бағындырды. 1998 жылы «2 Live Crew» тобының «The Real One» альбомын шығаруға Вонг Вон мен Росс қана қатысты. Альбомның «2 Live Party» синглы «Hot R&B/Hip Hop Songs» чартында 52-орынды, «Hot Rap Songs» чартында 9-орынды алды, ал «The Real One» синглы «Hot R&B/Hip Hop Songs» чартында 60-орынды, «Hot Rap Songs» чартында 9-орынды иеленді. «2 Live Crew» тобынан кейін Вонг Вон «Chinaman Records» құрып, өзінің жеке шоуларын ұйымдастырды. Осы жоба аясында ол үш жеке альбом шығарды: «Still Nasty» (2000), «Stop Playin» (2003) және «Freaky Chinese» (2004). Сол кезде танылмаған рэпер Фло Рида, «GroudHoggz» атты андеграунд тобымен бірге Вонг Вонның 2004 жылғы альбомына қатысты.
2006-2017 жылдар: Reforming 2 Live Crew және соңғы жобалар
2006-2007 жылдары Вонг Вон мен Росс кездесіп, араларындағы қарым-қатынасты талқылады және ақырында 2 Live Crew тобын қайта құруға келісті. Олар бұрынғы топ мүшелеріне қайта қосылу туралы ұсыныс жасады, бірақ олар бас тартты. 2 Live Crew атынан Вонг Вон мен Росс концерттік турларға шығып, жеке әндер шығарды. 2010 жылы Вонг Вон мен 2 Live Crew 2010 жылғы 7-ші VH1 Hip Hop марапатында марапатталды. Тамыз айында Вонг Вон мен Росс «Just Wanna Be Heard» атты альбомның жарық көретінін хабарлады. Сондай-ақ, Вонг Вон мен Росс Flo Rida-ның «G. D. F. R.» музыкалық видеосында эпизодтық рөлдерде ойнады. Сол жылы дуэт 2 Live Crew тобының «Turn Me On» студиялық альбомын шығаруды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Осы жылы Вонг Вон мен Росс Кэмпбеллмен бірнеше рет бірлесіп өнер көрсетті. 2015 жылы Вонг Вон «My Rise 2 Fame» автобиографиялық кітабын жариялады. Кітапта Вонг Вонның АҚШ Әуе күштерінің қатарындағы әскери қызметшісінен бастап хип-хоп сахнасына қадам басқан жолы баяндалған. 2017 жылдың 13 қаңтарында Вонг Вон өзінің соңғы жобасын, «Breaking Glass Ceilings Volume 1» жинақ альбомын шығарды.
Денсаулық мәселелері мен өлім
1988 жылы "Move Somethin'" альбомы шықпас бұрын Вонг Вон қазалы жол апатына түсті. Оның жарақаттарына қолдың қозғалысын бақылайтын жүйке тобының (брахиалды плекс) зақымдануы кірді, нәтижесінде сол қолының қимыл-қозғалысы шектелді. Вонг Вон 2009 және 2010 жылдары инсульт өткерді. 2017 жылдың 13 шілдесінде Вонг Вон Майамидегі ВА ауруханасында қайтыс болды. Оның өлімі бауыр циррозына байланысты болды.
Мұра
Вонг Вон рэппен айналысқан бірінші адам болмаса да, көзге түскен алғашқы азиялық рэпер ретінде танымал. 2 Live Crew танымалдылыққа ие бола бастағанда, Вонг Вон көптеген жанкүйерлер оның азиялық екенін топтың музыкалық видеолары жарық көргенге дейін білмегенін айтты. Бір кезде Вонг Вон басқалары пайда болғанға дейін көзге көрінетін жалғыз америкалық-азиялық рэпер болды.