Кіріспе
Қырылысқұйрықтың түрі
Түрлер қорабы
| аты = Норвегия лемминги
| сурет = Tunturisopuli Lemmus Lemmus.jpg
| күйі = LC
| күй жүйесі = IUCN3.1
| күй дереккөзі =
| туысы = Lemmus
| түрі = lemmus
| авторы = (Linnaeus, 1758)
| бөлімшелік рангтары = Subspecies
| таралу картасы = Norway Lemming Lemmus lemmus distribution map.png
| таралу картасының сипаттамасы = Норвегия леммингинің таралу аймағы
Speciesbox
| name = Norway lemming
| image = Tunturisopuli Lemmus Lemmus. jpg
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Lemmus
| species = lemmus
| authority = (Linnaeus, 1758)
| subdivision ranks = Subspecies
| range map = Norway Lemming Lemmus lemmus distribution map. png
| range map caption = Norway lemming range
Сипаттама
Норвегия материгінің леммингі қара және сары қоңыр түстердің айқын комбинациясына ие, бұл комбинация жекелеген дарақтар арасында өзгереді. Ал Новая Земля леммингі жасырын сұр түске боялған (соның салдарынан бұрын Сібірлік қоңыр леммингінің популяциясы деп есептелген).
Мінез-құлық
Норвегия леммингінің үш-төрт жылдық популяциялық циклі бар, онда түрдің популяциясы тұрақсыз деңгейге дейін көтеріліп, жоғары өлім-жітімге алып келеді, нәтижесінде популяция қайтадан күрт төмендейді. Норвегия леммингі қысты қардың астындағы ұяларда өткізеді. Көктемгі еріген кезде қар құлап, олар қауіпсіздік үшін қардың әлі де тығыз сақталған жоғары жерлерге немесе көбінесе жаз айларын өткізетін төменгі жерлерге көшеді. Күзде олар қорғалған биік жерлерге қайту уақытын мұқият жоспарлайды, оялары мен ұялары үшін альпілік қар жамылғысы пайда болғаннан кейін және төмендіктер мұз бен аяздың салдарынан тұруға жарамсыз болмас бұрын көшіп кетеді. Маусымдық жағдайлар өте жақсы болған кезде (күтпеген аязсыз қысқа қыс пен ұзақ жаз), Норвегия леммингінің саны экспоненциалды түрде өседі; олар туылғаннан кейін бір айдың ішінде жыныстық жарамдылыққа жетеді және жағдайлар қолайлы болса, жыл бойы көбейеді, әр үш-төрт апта сайын алтыдан сегізге дейін жас туады. Табиғатынан жеке тіршілік ететін жануарлар болғандықтан, күштілері азық-түлік тапшылығы туғанға дейін әлсіздері мен жастарын қуады. Жастар леммингтер бос аумақ іздеп, кездейсоқ бағытта таралады. Географиялық нысандар олардың қозғалысын шектеп, оларды салыстырмалы түрде тар дәліздерге бағыттайтын жағдайда, көптеген олар жиналуы мүмкін, бұл әлеуметтік шиеленістерге, стресске және әрине, жаппай паникаға алып келеді, олар барлық бағытта қашып кетеді. Леммингтер көшіп-қонып жүреді, кейде өте көптеп, бірақ теңізге қасақана аттанған деген пікір жалған. Генетикалық зерттеулерге сәйкес, Норвегия леммингі Батыс Еуропадағы плейстоцен мұз дәуірінен аман қалды, мұзбен жабылмаған түрлі панажайларда мекендеді. Басқаша айтқанда, кейбір зерттеушілер Норвегия леммингінің популяциясы қазіргі қоңыр леммингтің (Lemmus sibiricus) ата-бабаларынан пайда болды деп санайды, олар мұздықтар шегінгеннен кейін қоныс аударды. Новая Земля леммингі, L. lemmus-тің бір түрі немесе L. sibiricus популяциясын, L. lemmus-пен ежелгі гибридтесуден туған mtDNA интрогрессиясымен көрсете алады, бұл бұрынғы теорияны қолдайды. Екінші жағынан, алыстан қарағанда олардың түсі оларды қоршаған ортамен үйлестіруге көмектеседі, осылайша жасырыну қорғаныс механизмін жеңілдетіп, көзге түспеуге мүмкіндік береді.
"Новая Земля" леммингі
2021 жылы Новая Землядағы леммингтердің ерекше популяциясын талдаған таксономиялық зерттеу, бұрын Сібір қоңыр леммингі (Lemmus sibiricus) деп есептелген оларды, L. lemmus-ке жақын деп тапты және жаңа түрше ретінде L. lemmus chernovi, немесе Новая Земля леммингі деп жіктеді. Бұл түрше зоолог және Ресей Ғылым академиясының академигі Юрий И. Черновтың құрметіне аталған. Қазіргі уақытта ол тек архипелагтың оңтүстік аралында ғана кездеседі. Санаулы деректерге сүйенсек, Эемдік мұз аралық кезеңге дейін L. lemmus Арктикалық шельфте Батыс Еуропадан шығысқа қарай Новая Земляға дейін кеңінен таралған. Эемдік кезеңде теңіз деңгейінің көтерілуі нәтижесінде түрлердің таралу аймағы үзіліске ұшырады, қазіргі таңда олар тек Фенноскандия мен Новая Земляда ғана қоныстанған. Новая Земля Плейстоцен мұз аралық кезеңдерінде L. lemmus сияқты суыққа бейімделген құрлық фаунасы үшін пана болған болуы мүмкін. Новая Земля леммингі Норвегия леммингіне тән ескеретін түс-қалыпқа ие емес, түсі қарапайым және жыртқыштардан қорғануға бейімделмеген. Осы ескеретін қасиеттер материктік популяцияға тән болуы мүмкін және Фенноскандиядағы оқшауланған жағдайда қалыптасқан деп саналады. Жыл соңында Америкалық сүтқорекшілер қоғамы жасаған бағалауда Новая Земля леммингінің L. sibiricus популяциясы екені, бірақ L. lemmus-тан мтДНК интрогрессиясы бар екені айтылды. Сондықтан, қосымша зерттеулерге дейін Новая Земля леммингін L. sibiricus құрамына қосу орынды деп шешім қабылданды.