Кіріспе

Американдық саясаткер, заңгер және әскери жетекші (1811–1861)

Эдвард Дикинсон Бейкер (24 ақпан 1811 – 21 қазан 1861) – американдық саясаткер, заңгер және АҚШ армиясының офицері. Саяси мансабында Бейкер Иллинойс штатынан АҚШ Өкілдер палатасының депутаты, ал кейін Орегон штатынан АҚШ сенаторы болып қызмет еткен. Ол сонымен қатар шешен және ақын ретінде де танымал болды. Америка Құрама Штаттарының президенті Авраам Линкольннің жақын досы болған Бейкер, Мексика-Америка соғысы мен Америка Азамат соғысы кезінде АҚШ армиясының полковнигі қызметін атқарды. Бейкер Балл-Блаф шайқасында Одақ әскерінің полкін басқарып жатқанда қаза тапты, ол әскери қақтығыста қаза тапқан жалғыз АҚШ сенаторы атанды.

Ерте өмір және білім

1811 жылы Лондонда мектеп мұғалімі Эдвард Бейкер мен Люси Дикинсон Бейкердің отбасында дүниеге келген, кедей бірақ білімді квакерлер, Эдвард Бейкер және оның отбасы 1816 жылы Англиядан АҚШ-қа көшіп, Филадельфияға келді, онда Бейкердің әкесі мектеп ашты. Оны Нед деп атаған, ол әкесінің мектебінде оқыды, кейін тоқыма фабрикасында тоқымашының шәкірті болды. 1825 жылы отбасы Филадельфиядан Индиана штатындағы Нью-Хармония қаласына көшіп келді, бұл қала Огайо өзені бойындағы Роберт Оуэн басқарған утопиялық қауым еді және қауымдық идеалдарды іске асыруды көздеді. 1826 жылы отбасы Нью-Хармониядан шығып, Иллинойс территориясындағы Беллвилл қаласына, Сент-Луиске жақын жерге көшіп барды. Бейкер мен оның әкесі ат пен арба сатып алып, жас Нед Сент-Луисте жүк тасымалдау бизнесін бастады.

Иллинойс штатының заңгері

Некеден кейін көп ұзамай Бейкер Христиандардың шәкірттерімен байланысып, жартылай уағыздаумен айналысты, бұл оның көпшілік алдында сөйлеу шеберлігін таратуға және ақырында оны әйгілі еткен қызметке қызмет етті. 1844 жылдың қыркүйегінде Бейкер Иллинойс штатының Наувоу қаласына жақын жердегі түрмеде соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының негізін қалаушы Джозеф Смиттің өлтірілуіне байланысты туған оқиғада өршіл батылдық танытты. Жергілікті милицияның полковнигі ретінде Бейкер Миссисипи өзенінен Миссуриге қашып кеткен қарақшылар басшыларын қуып жүрген топтың бір мүшесі болды. Басқалардың оған қосылуын күтудің орнына Бейкер өзеннен өтіп, қашқындарды ұстап алды. Бірақ екеуі жақын дос болып қалды, Линкольн ұлының бірін Эдвард Бейкер Линкольн деп атады, оны мейіріммен "Эдди" деп атады. Линкольн мен Бейкер кейде Fives, қолғап ойынында жарысты. Мексика-Америка соғысы кезінде Бейкер сәл уақытқа саясаттан шығып, 1846 жылдың 4 шілдесінде Иллинойс ерікті жаяу әскерінің төртінші полкінің полковнигі болып тағайындалды. Серро-Гордо шайқасында полк генерал Джеймс Шилдстің Иллинойс бригадасына, генерал Дэвид Э. Твиггс дивизиясына тағайындалды. Шилдс артиллерия шабуылында ауыр жарақаттанғанда Бейкер батырлықпен бригаданы артиллерия батареясына қарсы жетелеп, мылтықтарды басып алды. Кейінірек генерал Винфилд Скотт: "Генерал Шилдс басқарған бригада, ал оның құлағаннан кейін полковник Бейкер, өзінің жақсы мінез-құлқы мен табыстары үшін жоғары мақтауға лайық" деді. Серро-Гордодан кейін көп ұзамай 4-ші Иллинойс полкінің әскери қызмет мерзімі аяқталды және олар Нью-Орлеанға оралды, 25 мамырда босатылды. 1861 жылдың сәуір айының ортасында Форт Самтер Конфедерация күштерінің қолына түскеннен кейін президент Абрахам Линкольннің 75 000 еріктіге шақыруына жауап ретінде ол Америка Азамат соғысының таңында Нью-Йорк пен Филадельфиядан сарбаздарды жалдап, полк құрды. 17 мамыр 1861 жылы еріктілердің бригадир генерал лауазымын ұсынған ол одан бас тартып, оның орнына Пенсильвания ерікті жаяу әскерінің жетпіс бірінші полкінің полковнигі және еріктілердің генерал-майоры болып қызмет етті; бірақ оның қызметі қысқа болды. 1861 жылдың 21 қазанында Вирджиния штатының Баллс-Блафф шайқасында қаза тапты. Оның денесі кейін Калифорнияға қайтарылып, Сан-Франциско ұлттық зиратында жерленді. Ол ақ шашынан (шаштық) ақ түске айналған еді. Оның бойы алты футтан сәл кем болды. Бейкер 1855 жылы оның заңгерлік және саяси болашағына қауіп төндірген атақты қылмыстық іске араласты. Ол Бель Кора ұсынған жұмысты қабылдады, ол Бекерді өзінің күйеуі Чарльз Кораны қорғау үшін жалдап, төледі, ол АҚШ маршалын өлтірген деп айыпталған белгілі құмар ойыншы. Төре алқасы шешімге келе алмады, содан кейін Кора сотталып, жазалаушы топ тарапынан дарға асылды. Орегон заң шығарушы ассамблеясы 1860 жылдың қыркүйегінде Селемде Сенатқа екі адамды сайлау үшін жиналды. Бейкердің 26 дауыспен қажетті көпшілігін алуына кедергі келтіру үшін алты сенатор жиналыстан шығып, кворумды болдырмау үшін қорада жасырынды. Олар қайтадан әкелінді, ал заң шығарушылар 7 қазанда келісімге келді және Джеймс Несмит, Дуглас демократы, және Бейкерді сайлады. Дуглас демократтары Бейкерді оның шыншылдығы мен халық егемендігін қолдауы үшін қолдады. Ол Сенатқа комиссияны оның заңдылығы күмәнді болғандықтан қабылдамайтынын айтты. Ол үкімет оған полковник дәрежесінде командалық қызмет беруге мүмкіндік бергеніне қуанды, "бұл менің барлық әскери мақсаттарыма жеткілікті", бұл ол полковник бола алатынына және Сенатта қалатынына сенетінін көрсетеді. Ол Линкольнге 31 тамызда бригадир генерал болып тағайындалудан бас тарту туралы хат жазды, бұл үйлеспеушілік проблемасын келтіріп, оның полковниктік комиссияны жүргізуге үкіметтің рұқсаты бар екенін білдірді. Алайда, АҚШ Сенаты оның полковник болғанын мәлімдеді. Ол Вашингтоннан солтүстікке қарай Потомак өзені бойындағы фордтарды күзеткен Стоун дивизиясының бригадасына басшылық тағайындалды. Тамыз айында журналист Джордж Уилкспен кешкі ас ішкенде Бейкер өзінің соғыстың алғашқы шайқасында өлетінін болжады: "Мен бұл соғыста өмір сүре алмайтыныма сенімдімін, егер менің әскерлерім шешімсіздік танытса, мен бірінші шайқаста құлаймын. Мексикадағы мансабымнан кейін және АҚШ сенаторы ретінде жаудан бет бұра алмаймын". Бейкер 20 қазанда ескі досын көру үшін Ақ үйге тоқтады. Линкольн Ақ үйдің солтүстік-шығыс жағындағы ағашқа сүйеніп отырды, ал Бейкер қолдарын басынан арқалап жерде жатты. Уилли Линкольн жапырақтарда ойнап жатқанда екеуі сөйлесті. Бейкер Уиллиді көтеріп, оны сүйді, содан кейін президенттің қолынан шығып бара жатқанда қолымен сұйды. Мэри Линкольн Бейкерге гүлдердің букетін сыйлады, ол оны ризашылықпен және қайғымен қабылдады: "Өте әдемі. Бұл гүлдер мен естелігім бірге солған болар".

Салдары

Президент Линкольн Бейкердің өлімі туралы хабарды алған күні кешке генерал Джордж МакКлелланның штабында болды. Бостон журналының тілшісі Чарльз Карлтон Коффин Бейкердің өлімі туралы хабарды алғанда Линкольннің жылап жатқанын көрді: "Басы иілген, бетінен жас тамшылап, жүзі сарғыш, көкірегі эмоциядан дірілдеп, көшеге қадам басқанда құлай жаздады". Филадельфия мен Нью-Йорк қалаларындағы жерлеу рәсімдерінен кейін Бейкердің денесі Northern Light пароходымен және Панама темір жолы арқылы жерлеу үшін Сан-Францискоға жіберілді. Бейкер бірде өзі туралы: "Менің нағыз қабілетім – адамдарға басшылық ету, билік ету және жетекшілік ету қабілетім. Мен адамдарды кез келген жерге бастап бара аламын" деген еді. Бірақ Бейкердің достары оның шынайы таланты – шешендік өнері деп ойлады. Оның өлімі ресми Вашингтонды дүрліктірді және Соғысты жүргізу жөніндегі Конгресс бірлескен комитетінің құрылуына себеп болды. Бейкердің қайтыс болғаннан кейін шамамен үш жыл өткен соң, оның әйелі Мэри Энн мемлекеттік зейнетақы тізіміне енгізіліп, ай сайын 50 доллар көлемінде төлем ала бастады. Осы көмекті ұсыну үшін қабылданған Конгресс заң жобасын Конгресс кітапханасының сайтынан да қарауға болады.

Құрметтер

Бейкер-Сити, Орегон және Бейкер округі, Орегон, оның есімімен аталады. Округ 1862 жылдың 22 қыркүйегінде құрылған. Невада штатының Лас-Вегас аңғарында орналасқан Бейкер форты 1864 жылы құрылып, оның құрметіне аталған. 1897 жылдың 29 сәуірінде Калифорния штатының Саусалито қаласының жанында орналасқан Лайм-Пойнт әскери резервациясы оның құрметіне Бейкер форты деп аталды. Колумбия округінде де оның есімімен Бейкер форты бар. Ол Форт Мейгс пен Стэнтон арасында, Юнионтауннан шығысқа қарай бір шақырым жерде, Бейкер Драйв және 30-шы көшеде орналасқан. Бейкердің толық мөлшердегі мәрмәр мүсінін Хорацио Стоун жасап, Капитолий ғимаратына қойды. Оның құрылысына 10 000 доллар қаржы бөлген Конгресс заңдары Конгресс кітапханасының сайтында қарауға болады. 1861 жылдың 12 желтоқсанында Бейкердің қазасы туралы хабарланғаннан кейін Орегон штатынан Джеймс В. Несмит Сенат мүшелерінің 30 күн бойы сол қолдарына қара лента тағып аза тұтуын қарастырған қаулы ұсынды және қабылдады. Иллинойс штатының Спрингфилд қаласындағы Иллинойс штатының Капитолий ғимаратында оның бет-әлпетінің гипстен жасалған мүсіні бар. Ол заң шығару бюросының құқықтық кітапханасында, қабырғаға қашалған. Сан-Францискодағы Бейкер көшесі, Хайт-стриттен басталып, Буэна-Виста паркі арқылы Көркемөнер сарайынан өтіп, Марина бульвары бойындағы Алтын қақпа Ұлттық демалыс аймағындағы маринаға дейін созылады. 2011 жылдың 19 мамырында Орегон губернаторы Джон Китжабер SB809 заңға қол қойып, әр жылдың 24 ақпанын Орегонда Эдвард Д. Бейкер күні деп белгіледі, бұл шешім Азамат соғысының ардагерлері ұлдарының жергілікті ұйымдарының ықпалымен қабылданды. 2011 жылдың 23 қазанында Орегон Азамат соғысының 150 жылдығына арналған комиссия Бейкердің өмірі мен қоғамдық қызметіне арнап, Сейлемде (Орегон штаты) арнайы еске алу шарасын өткізді, ол шара Бейкердің Баллз Блафф шайқасында қаза болған сәтіндегі уақытта өткізілді. Сол уақытта Лисбургте (Виргиния штаты) да еске алу шарасы өтті.