Стан Грант: Австралиялық журналист және абориген мәселелері сарапшысы

Кіріспе

Австралиялық журналист (туған 1963)

Стэн Грант (туған 30 қыркүйек 1963) – 1990 жылдардан бері Австралиялық журналист, жазушы және радио мен теледидар жүргізушісі. Ол аборигендердің мәселелері мен өзінің абориген тегі туралы жазған және сөйлеген. Ол – вираджури тайпасының өкілі.

Ерте өмір және білім

Грант 1963 жылдың 30 қыркүйегінде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Гриффит қаласында дүниеге келді. Ол Вираджури халқының ақсақалы Стэн Грант Сениордың және Куонабарабран маңында туған Бетти Гранттың (Кэмерон) ұлы. Бетти Гранттың әкесі – Камиларои аборигені, анасы – еуропалық әйел. Вираджури – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының оңтүстік-батыс ішкі аймағындағы абориген халқы. Ол балалық шағының көп бөлігін Виктория штатының ішкі аймағында өткізді, мұнда Вираджури халқының да тамырлары бар. 2007 жылы ол SBS World News Australia телебағдарламасының бір сағаттық 18:30 хабарының қосымша жүргізушісі болды және ABC Local Radio радиосының «Speaking Out» аборигендерге арналған бағдарламасын жүргізді. 2007 жылдың желтоқсан айында Грант SBS World News Australia телебағдарламасынан кетіп, оның орнына Антон Энус келді. 2009 жылы Грант CNN телеарнасының БАӘ елдеріндегі тілшісі болып тағайындалды. CNN-нің Абу-Дабидегі жаңа жаңалықтар жинау және өндіріс орталығында Грант БАӘ және айналасындағы аймақтардағы жаңалықтарды жариялады және «Prism» бағдарламасын жүргізді.

2012: NITV және ақылы теледидар

Грант 2012 жылы Австралияға оралып, SBS-тің жаңа Ұлттық жергілікті телеарнасын (NITV) іске қосуға көмектесті. 2013 жылы Sky News Australia арнасы үшін NewsNight түнгі жаңалықтар бағдарламасын жүргізді, ол әпта сайын сағат 23:00-де эфирге шықты. 2014 жылдан бастап ол Sky News Australia-ның «Reporting Live with Stan Grant» бағдарламасын жүргізе бастады, ол сағат 18:00-де күннің маңызды жаңалықтарын баяндайтын түнгі жаңалықтар бағдарламасы болды. Сәуір айында ол Foxtel арнасында көрсетілген алты бөлімді «Crimes that Shook Australia» теледрамалық сериалын жүргізді.

2015: Вирустық сөйлеу

2015 жылы Грант The Ethics Centre-дің IQ2 кезеңінде иммиграциялық заңгер Паллави Синха, Herald Sun газетінің жазушысы Рита Панахи және актер Джек Томпсонмен бірге «Расизм Австралия арманын жояды» деген тақырыпты қолдай ма, қарсы шыға ма деп пікірсайысқа қатысты. Ол отарлаудың Австралияның абориген халқына бұрынғы және қазіргі кездегі әсері туралы айтты. Грант «Австралия арманы» нәсілшілдікке негізделгенін, ата-бабалары мен басқаларды мәжбүрлеп мекемелерге және еңбектің ақысыз түріне жібергенін баяндады. Пікірсайыс «қоғамдық сананы және түсініктілікті арттырудағы рөлі» үшін Австралияның БАҚ-тарының Біріккен Ұлттар Ұйымының Бейбітшілік сыйлығының финалисі атанды. 2018 жылы Грант ABC News телеарнасы мен ABC News радиосында «Matter of Fact» атты ұлттық кешкі ағымдағы оқиғалар бағдарламасын жүргізе бастады. Ол сондай-ақ ABC News Network-тің Азиядағы бас тілшісі болып тағайындалды. Бағдарлама 10 айдан кейін, 2018 жылдың 29 қарашасында тоқтатылды. Одан кейін ол ABC-де аборигендер мен халықаралық істер жөніндегі талдаушы қызметін атқара бастады, сонымен қатар Гриффит университетінде профессор болып жұмыс істеді. 2019 жылы Грант Катар астанасы Дохаға көшіп, Al Jazeera English телеканалында жұмыс істей бастады. 2020 жылдың қыркүйегінде Грант ABC-нің халықаралық істер жөніндегі сарапшысы болары жарияланды. Бұл ерекше жағдай болды, өйткені Қытайда жұмыс істеген ABC тілшілері Билл Бертлс пен Майк Смит Австралияның қауіпсіздік және барлау ұйымының кеңесі бойынша Австралиялық телерадио корпорациясымен Қытайдан шығарылды. Тілшілердің эвакуациясы қысқа дипломатиялық шиеленіске әкелді. 2020 жылдың желтоқсанында Грант ABC-нің «One Plus One» бағдарламасында жеке тұлғалар туралы бірнеше бөлім жүргізді. 2021 жылы Грант ABC-нің «China Tonight» бағдарламасын іске қосты, ол австралиялық көрермендер үшін қытай мәдениеті мен саясатын қарастырды. 2022 жылдың шілдесінде Грант 1 тамыздан бастап «Q+A» бағдарламасын тұрақты түрде жүргізетіні хабарланды. 2023 жылдың мамырында Грант ABC-нің король Чарльз III-нің тәж кию рәсімін көрсету кезіндегі нәсілшілдік сөздерге ұшырағаннан кейін бағдарламадан кетті.

In 2015 Grant took part in a public debate at the IQ2 stage of The Ethics Centre, with immigration lawyer Pallavi Sinha, Herald Sun columnist Rita Panahi and actor Jack Thompson to argue for or against the topic "Racism is destroying the Australian dream". He told of the impact of colonisation on Indigenous Australians, past and present. He argued that "the Australian Dream" was based upon racism, mentioning his ancestors and others who were forced into institutions and unpaid work. The debate itself was a finalist in the United Nations Association of Australia Media Peace Awards for "its role in stimulating public awareness and understanding". In 2018 Grant started hosting a flagship national night current affairs programme, Matter of Fact, on the ABC News TV Channel and ABC News Radio. He was also appointed chief Asia correspondent for the ABC News Network. The program was cancelled after 10 months, ending on 29 November 2018, after which time he took up the new role of Indigenous and International Affairs Analyst with the ABC, concurrently with a professorship at Griffith University. In 2019 Grant moved to Doha, capital city of Qatar, to start work with Al Jazeera English. In September 2020, it was announced that Grant would become the ABC's International Affairs Analyst with the broadcaster noting his past journalistic experience in China affairs. This was notable as the ABC reporters working in China, Bill Birtles and Mike Smith, were removed from China by the Australian Broadcasting Corporation on advice from the Australian Security and Intelligence Organization, Australia's chief spy agency; the evacuation of the reporters led to a short diplomatic standoff. In December 2020, Grant hosted a series of episodes about identity for the ABC's long form interview program One Plus One. In 2021, Grant launched the ABC's China Tonight program – looking at Chinese culture and politics for an Australian audience. In July 2022, it was announced that Grant will permanently host Q+A from 1 August. In May 2023, Grant resigned from the show after receiving racial abuse following his participation in ABC's coverage of King Charles III's coronation.

2023: БАҚ және әлеуметтік желілер

2023 жылдың мамыр айында Грант ABC телеарнасы тарапынан 6 мамыр 2023 жылы Карл III және Камилланың тәж кию рәсімін көрсетуге комментатор ретінде шақырылды. Оның пікірлері монархтың тарихына қатысты болды. "Мен тәждің біздің жерімізге басып кіру және тонауды білдіретінін айттым. Тәж атынан халқым миссиялар мен резерваттарға бөлінді. Тәждің белгісін таққан полиция қызметкерлері балаларды отбасыларынан айырды. Тәж билігінде халқымыз қырғынға ұшырады." Бұл оқиға БАҚ-тағы теріс пікірлерге және әлеуметтік желілердегі кең талқылауларға әкелді. Ол бұл жағдайды "қоғамдық көрініс, қорқынышты әжуа, өмірлер қысымға және күлкіге толы" деп сипаттады. Жүздеген ABC қызметкерлері Грантты қолдап, бүкіл ел бойынша кеңселерден шығып кетті. Көптегендері "Мен Стенмен біргемін" деген плакаттарды ұстады. ABC жаңалықтарының директоры Джастин Стивенс Сиднейдегі ұйымның бас кеңсесі алдындағы жүздеген адамға "жеткілікті, бұл шекара, және біз қызметкерлеріміздің нәсілдік немесе кез келген басқа да зорлық-зомбылыққа ұшырауына төзбейміз. Бұл тоқтауы керек" деді.

Академия

2018 жылдың қазан айында Грант Гриффит университетінің жаһандық істер профессоры болып тағайындалды және 2022 жылдың қазан айына дейін сол қызметін атқарып келеді. 2023 жылы ол Австралия Әлеуметтік ғылымдар академиясының мүшесі болып сайланды.

Басқа қызметтері мен рөлдері

Грант 2017 жылдан бері Австралияның түпкілікті халық білім беру қорының елшісі. Ол 2019-20 қаржы жылында Австралия стратегиялық саясат институтында аға ғылыми қызметкер болды. 2021 жылдан бастап ол Чарльз Стюрт университетінде Австралиялық/Түпкілікті халыққа қатысты вице-канцлердің төрағасы қызметін атқарады.

Фильм

Грант 2019 жылы шыққан «The Australian Dream» толық метражды деректі фильмінің авторы және онда түскен, сондай-ақ 2019 жылғы Walkley Documentary Award жүлдесінің иегері болды.

Саясат

2016 жылдың басында Грант 2016 жылғы Австралия федералды сайлауына қатысуы мүмкін деген әңгіме тарады. Грант Австралия Ұлттық партиясынан үміткер болудан бас тартты және ол "идеологиялық тұрғыдан сол жаққа байланысты емес" екенін, ал "кіші либералдық" көзқарас ұстанымындағы адамдарды құрметтейтінін айтты. 2019 жылғы Австралия федералды сайлауына тоғыз апта қалғанда, наурыздың ортасында Грант премьер-министр Скотт Моррисоннан Кирибилли резиденциясында кездесуге шақырылды. Кездесу барысында оған Австралия Либералдық партиясынан үміткер болу ұсынылды, бірақ ол ұсыныстан бас тартты: "Премьер-министрдің шақыруы мен үшін үлкен мәртебе, бірақ соңында бұл рөл маған жараспайды. Мен қазіргі жұмысымды толық тәуелсіздікте жасаймын және менің пікірімді партиялық шеңберге бейімдеудің қажеті жоқ".

Басқа

Грант 2022 жылдың 3 маусымында Таунсвиллдегі Джеймс Кук университетінде Эдди Койки Мабо лекциясын оқыды. Бұл күні «Мабо ісі» деп танылған, Австралиядағы жердің иесіздігі туралы мифті жоққа шығарып, түпкілікті құқық принципін орнатып, тарихи маңызы бар шешімнің қабылдануына 30 жыл толуымен сәйкес келді.

Басып шығару

2002 жылы Грант "Жұрттың көз жасы" атты мемуарын жариялады, онда 40 жыл ішінде Австралияның жергілікті халқының саяси және әлеуметтік өзгерістері, әсіресе Вираджури халқының ұрпақтарына ерекше назар аударылады. "The Saturday Paper" журналындағы шолуда "Менің еліме сөйлеу" ("Talking to My Country") кітабы "Австралияның қала шетіндегі өзен жағалауынан көрініс; зор құрмет пен "Австралия алға!" ("Advance Australia Fair") әнұранына қатысты мазасыздық араласып кеткен" (ұлттық әнұран) деп сипатталды. "The Australian Dream: Blood, History and Becoming" атты мақала 2016 жылдың қараша айында Black Inc. басылымында жарық көрді. 2019 жылы Грант үшінші кітабын – "Австралия күнін" жариялады, ол "Менің еліме сөйлеу" кітабына жалғас болып, австралиялық болудің мәнін ашады. "Тұлға туралы" кітабы 2019 жылы ағылшын және Вираджури тілдерінде, қағаз және электрондық нұсқада жарық көрді. Онда Грант "таным туралы сұрақ туғанда, неге одан қара және ақ арасында таңдау жасауды сұрайтынын" сұрайды және "танымды артта қалдырып, космополитизмді қабылдау уақыты келді" (кітап каталогынан алынған мәлімет) дейді. "Tell it to the World: An Indigenous Memoir" кітабы 2019 жылы АҚШ-та жарық көрді. "Солтүстікке қарай" ("With the Falling of the Dusk") кітабы, "Әлемнің дағдарыстағы хроникасы" деген қосымша тақырыппен 2021 жылы жарық көрді.

Талқылау

Грант 2021 жылдың 17 шілдесінде Аделаида идеялар фестивалінің негізгі баяндамасы ретінде, Оңтүстік Австралия тарих қоры мен Reconciliation SA ұйымдастыруымен, алғашқы Глэдис Элфик еске алу лекциясын оқуы жоспарланған. Алғашқы лекцияның тақырыбы – Аборигендер туына сілтеме жасайтын "Нысандарды белгілеу" ("Flagging Intentions").

Фильм

Австралиялық арман – 2019 жылы Австралияда шыққан толық метражды деректі фильм. Онда Адам Гудс есімді тұлғаның өмірі көрсетіліп, қазіргі Австралиядағы австралиялық аборигендердің кімдігі мен расизм мәселелері зерттеледі.

Жеке өмір

Грант Карла Грантке үйленген, олардан үш бала дүниеге келді. News Corporation C7 Sport дауына қатысқан кезде, ол Seven Network-тегі жұмысынан босатылды, содан кейін Холмспен бірге CNN арнасымен Гонконгқа көшіп кетті.