Кіріспе

MM5 (Бесінші буын Penn State/NCAR мезомасштабты моделі) – ауа райы болжамдау және климаттық проекциялар жасау үшін қолданылатын аймақтық мезомасштабты модель. Бұл модельді Пенсильвания мемлекеттік университеті мен Ұлттық атмосфералық зерттеулер орталығы күзетеді. MM5 – шектеулі аумақты, жер бедерін ескеретін, сигма координаталық модель болып табылады, ол мезомасштабты және аймақтық масштабтағы атмосфералық айналымды қайта жасайды немесе болжамдайды. 1970 жылдардан бері ол көптеген рет жаңартылды, бұл қателерді жою, жаңа технологияларға бейімделу және түрлі компьютерлер мен бағдарламалық қамтамасызда жұмыс істеу үшін жасалды. Ол зерттеу және ауа райын болжау сияқты әртүрлі мақсаттарда қолданылады. Зерттеулерде оны басқа модельдермен салыстырып, ненің тиімді екенін және ненің тиімсіз екенін анықтау үшін пайдаланады. Сонымен қатар, ол ауа сапасы модельдерінде де қолданылады. Модельдің дамуы 3.7.2 нұсқасымен 2005 жылы аяқталды және қазіргі кезде оның орнына көбінесе Ауа райы зерттеу және болжау (WRF) моделі қолданылады.

Ерекшеліктері

MM5 бүкіл әлемде көшіріледі, бұл әртүрлі ендіктерді, жер бедерін, биіктіктерді, топырақ түрлерін және т.б. қолдауға көмектеседі. Модель қажетті нәтижеге байланысты гидростатикалық немесе гидростатикалық емес болуы мүмкін. Модельдің аймақтық болуы бастапқы және жақтық шекаралық шарттарды талап ететінін білдіреді. Яғни, әрбір шекарада (төрт шекара) желдің жылдамдығы, температура, қысым және ылғалдылық туралы деректер болуы керек. Сондықтан, бұл бағдарламаға торлы деректер қажет. Бұл модель қысым беттеріндегі деректерді қабылдап, талдайды. Бірақ, оларды талдау алдында, белгілі бір тік координатаға сәйкес интерполяциялау қажет. Σ жер бетіне жақын болғанда, бағдарлама нақты жер бедерін ескереді, ал Σ биік болғанда, изобарикалық беттерді қарастырады. Σ 0-ден 1-ге дейін өзгереді. Содан кейін модель REGRID арқылы атмосферадағы әртүрлі қысымдарды болжайды. RAWINS – LITTLE R-дің ескі нұсқасы, сондықтан LITTLE R көбірек қолданылады. Сосын INTERPF RAWINS/LITTLE R және REGRID деректерін алып, жоғарыда түсіндірілген сигма координатасына интерполяциялайды.

Жады мен кодтың негізгі элементтері

MM5 FORTRAN тілінде жазылған. Бұл FORTRAN бағдарламаларын жергілікті компьютерде компиляциялау қажет, ал кейбіреулерін модель конфигурациясы өзгерген сайын қайта компиляциялау керек. Бағдарлама айнымалыларға мәндерді тағайындау үшін көрсеткіштерді пайдаланады. Бұл көрсеткіштер жадтың белгілі бір бөліктеріне өтіп, қажетті айнымалыларға нақты мәндерді тағайындайды. MM5 бірнеше жұмысты бір уақытта орындай алады. Атап айтқанда, екі түрлі жұмыс әртүрлі процессорларда бір мезгілде орындалуы мүмкін, және MM5 осы мүмкіндікті барынша пайдаланады.

Бастапқы код

MM5 кодының өзі 220-дан астам кіші бағдарламаны қамтиды, олардың жалпы саны 55 000-нан астам жолдан тұрады. Ол "Cray" көрсеткіштерімен Стандартты Fortran 77 тілінде жазылған. MM5-тегі барлық функциялардың кіші бағдарламаларының тізімі, олардың қысқаша сипаттамасы және ішінде шақырылатын бағдарламалар туралы ақпарат мына жерде қолжетімді.

Даму және жетілдіру

TERRAIN-нің соңғы жаңартуы USGS-тің бүкіл әлемді қамтитын 30 секундтық жер бедерінің биіктік туралы деректерін пайдаланады, бұрынғыда тек құрама Штаттарда ғана қолданылған болатын. Бұл жаңа жаңарту MM5-те қолдануға болатын, жақсы сапалы жер бедері суретін жасауға мүмкіндік береді. REGRID-тің жақсартуы пайдаланушыларға деректерді енгізуді оңайлатумен қатар, оны көшіруді де жеңілдетеді. LITTLE R 2001 жылы RAWINS-тің орнын басу үшін әзірленді. LITTLE R-дің жақсартуы да пайдаланушыларға деректерді енгізуді жеңілдетеді.