Кіріспе

STOS BASIC – Atari ST жеке компьютері үшін BASIC бағдарламалау тілінің түрі. Ол көбінесе ойындар жасауға арналған, бірақ ұсынатын жоғары деңгейдегі графика және дыбыс командалары Atari ST құрылымын толық білмей-ақ мультимедиалық бағдарламалық құралдарды жасауға мүмкіндік береді.

STOS BASIC-ті Jawx-François Lionet және Constantin Sotiropoulos әзірлеген, ал Mandarin Software (қазір Europress Software деп белгілі) жариялаған.

Тарих

STOS-тың алғашқы нұсқасы Ұлыбританияда (2.3 нұсқасы) 1988 жылдың соңында Mandarin Software компаниясы шығарғанмен, Францияда одан бұрын бір нұсқасы жарық көрген. 2.3 нұсқасымен бірге үш толық ойын (Орбита, Золтар және Bullet Train), сондай-ақ көптеген керек-жарақтар мен қосымша бағдарламалар (мысалы, спрайт және музыка редакторлары) ұсынылды. Алғашқыда BASIC интерпретаторы ретінде іске асырылған STOS үшін, көп ұзамай компилятор шығарылды. Ол пайдаланушыға STOS Basic бағдарламасын орындалатын файлға компиляциялауға мүмкіндік берді, нәтижесінде интерпретацияланбағандықтан, бағдарлама жоғары жылдамдықпен жұмыс істеді. Компилятормен үйлесімді болу үшін STOS-ты 2.4 нұсқасына жаңарту қажет болды (компилятор осы нұсқамен бірге келді). STOS 2.4 бірнеше қателерді жойды және жылдам қалқыма нүктелі математикалық кодты ұсынды, бірақ қалқыма нүктелі сандардың диапазоны кішірейді. STOS 2.5 Atari STE компьютерлерінде TOS 1.06 (1.6) жүйесімен STOS-ты іске қосу үшін шығарылды, ал STOS 2.6 Atari STE компьютерлерінде TOS 1.62 жүйесімен жұмыс істеуі үшін қажет болды. STOS 2.7 – тек компиляторды жаңарту болды, ол STOS трекер кеңейтімі бар бағдарламаларды (MOD музыкасын ойнату үшін қолданылады) құрастыруға мүмкіндік берді. STOS-ты одан да көп TOS нұсқаларында іске қосуға және Atari Falcon компьютерінде дұрыс жұмыс істеуіне бағытталған STOS 2.07 деп аталатын үшінші тараптан жасалған хак болды. 2001 жылы Франсуа Лионе Clickteam веб-сайты арқылы STOS BASIC-тің бастапқы кодын жариялады. 2019 жылдың 4 сәуірінде Франсуа Лионе Amos2.tech веб-сайтында AMOS2 бағдарламасының жарық көргенін хабарлады. AMOS2 STOS және AMOS жүйелерін алмастырады, код интерпретаторы ретінде JavaScript-ті пайдаланады, жаңа әзірлеу жүйесін тәуелсіз етеді және көбінесе интернет-браузерлерде қолданылады. AMOS2 қазір AOZ Studio деп аталады.

Ұзартулар

STOS-тің мүмкіндіктерін кеңейтуге болады, осы арқылы тілге қосымша командалар қосылып, функционалдығы артты. Мұндай кеңейтулердің алғашқысы STOS Maestro болды, ол үлгіленген дыбыстарды ойнату қабілетін қосты. STOS Maestro plus – бұл STOS Maestro және дыбыс үлгілеу картриджінің жиынтығы. Басқа кеңейтулерге TOME, STOS 3D, STE кеңейтуі, Misty, The Missing Link, Control кеңейтуі, Extra және Ninja Tracker кірді. Осы кеңейтулер STOS-ті шығарылғаннан кейін көп жылдар бойы қолданыста ұстады.

Сындар

Бағдарламашыларға ойынды ішкі құрылымын білмей-ақ жылдам жасау мүмкіндігін бергенімен, STOS баяу болғаны үшін (әсіресе жоғары деңгейдегі емес командаларды көп пайдаланғанда) және пайдаланушыға құрылымды бағдарламалауға рұқсат бермегені үшін сынға ұшырады.

Басқа платформалар

1990 жылы AMOS BASIC Amiga үшін жарық көрді. Алғашқы жоспар бойынша, ол Atari ST-дағы STOS-тың шығуынан көп ұзамай жарыққа шығуы тиіс еді. AMOS, STOS-тың Ұлыбританияда жарық көргенінен екі жыл кейін шықты. Бірақ бұл Amiga қауымдастығы үшін жақсы жаңалыққа айналды, себебі қосымша даму уақыты болды. AMOS қосымша Amiga аппараттық мүмкіндіктерін пайдаланып, STOS-қа қарағанда көбірек командаларға ие болды, сонымен қатар BASIC стилі мүлдем өзгеше болды – жол нөмірлері болған жоқ, және көптеген құрылымдық бағдарламалау құралдары бар еді (бір кезде STOS Club Newsletter оқырмандарға осы стильді қолданып STOS-ты бағдарламалауға мүмкіндік беретін бағдарламаны жариялаған). STOS BASIC бағдарламаларын, егер олар кеңейтімдерге көп тәуелді болмаса, тікелей AMOS BASIC-ке түрлендіруге болып жатса, керісінше, көбінесе мүмкін болмады. Бір кезде IBM PC-ге үйлесімді PCOS деп аталатын нұсқасы туралы айтылған, бірақ ол ешқашан іске аспады. Оның орнына, баспагерлер Mandarin Software өздерін Europress Software деп атады. Jawx-тың әзірлеушілерінің бірі Франсуа Лионе кейіннен Ив Ламуромен бірге Clickteam құрады және Klik (click) ойын құру құралдарын шығарды (олар STOS-тан өзгеше болды, себебі олар негізінен тышқанмен басқарылатын интерфейске ие, дәстүрлі код қажет емес). Осы серияда Klik & Play, The Games Factory, Multimedia Fusion және Multimedia Fusion 2 жарық көрді.

Жапсырмалар

Жалпы STOS жөндеушісі – Бұл құрастырылған STOS бағдарламаларын көптеген TOS нұсқаларында жұмыс істеуі үшін түзетуге арналған. STOS Basic 2.07 – Бұл STOS нұсқасын 2.07 нұсқасына жаңартуға арналған. Ол құрастырылған бағдарламаларды көбірек TOS нұсқаларымен және аппараттық құралдармен үйлесімді етеді. Сонымен қатар, бұл Atari Falcon-да STOS-тың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

Ресурстар

MINI DOC POUR LE STOS BASIC (Atari) STOS-тың ең қарапайым командаларының шағын құжаттамасы (француз тілінде). http://www.umich.edu/~archive/atari/Programming/Stos/ Atari архивінің STOS бөлімінің көрсеткіші.