Кіріспе

Адам Даниэль Ротфельд (полякше айтылуы: ; 1938 жылдың 4 наурызында туған) – поляк зерттеушісі, дипломат және 2005 жылдың 5 қаңтарынан 2005 жылдың 31 қазанына дейін Польшаның сыртқы істер министрі қызметін атқарған. Үкімет ауысқанда ол қызметтен босатылды. Бұрын ол сыртқы істер министрінің орынбасары болған. Осы лауазымда Ротфельд АҚШ және Еуропаның жетекші сарапшылары мен саясаткерлерінің қатысуымен БҰҰ реформасы және Еуроатлантикалық қауіпсіздік институттарының өзгеруі тақырыбында Варшавалық ой-толғам тобын құрды. 1991 жылдан 2002 жылға дейін Стокгольм халықаралық бейбітшілік зерттеу институтының (SIPRI) директоры, ал 1989–1991 жылдары SIPRI-да Еуропа үшін және Еуропада ынтымақтастық қауіпсіздік жүйесін құру жобасын басқарды.

Өмір

Ротфельд Польшаның Львов қаласына жақын Пржемысляны қаласында (қазіргі Львов, Украина) дүниеге келген. Ол Холокост кезінде Студит ағайындарының Универ Лавра монастырінде аман қалды. Соғыс жылдарында Ładoś тобы шығарған Парагвай азаматтығы куәлігін алған адамдардың қатарында болды. Ротфельд Барбара Сикорска Ротфельдке үйленген (2006 жылы қайтыс болды) және 1971 жылы туған Алиша деген бір қызы бар. Ротфельд 1955-1960 жылдары Варшавада халықаралық құқық және дипломатияны оқыды. 1969 жылы Ягеллон университетінде (Краков) қазіргі заманғы халықаралық құқықтағы халықтардың өзін-өзі анықтау құқығы тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. Кейіннен «Стату Насендидегі Еуропа қауіпсіздігі» тақырыбында хабилитациялық жұмысын жазды. 2001 жылы Польша президенті оны Варшава университетінің профессоры қылып тағайындады.

Кәсіби қызмет

1961 жылдан бастап Ротфельд Польшаның халықаралық істер институтында (ПИСМ, поляк тіліндегі атауынан жасалған аббревиатура) ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Ол 2006–2011 жылдары БҰҰ Бас хатшысының қарусыздандыру мәселелері жөніндегі консультативтік кеңесінің мүшесі, ал 2008 жылы кеңестің төрағасы болды; 2009–2010 жылдары Альянстың жаңа стратегиялық тұжырымдамасы бойынша НАТО сарапшылар тобының мүшесі, 2010 жылдан бері Еуроатлантикалық қауіпсіздік комиссиясының комиссары және Еуропалық сыртқы қатынастар кеңесінің (ECFR) мүшесі. 1989 жылдан кейін Стокгольмдегі Халықаралық бейбітшілік зерттеу институтында (SIPRI) Еуропа үшін және Еуропадағы ынтымақтастық қауіпсіздік жүйесін құру жобасын басқарды. 1991 жылдың 1 шілдесінде SIPRI директоры болып тағайындалды және 1996 жылы екінші мерзімге қайта сайланды, ол 2002 жылдың маусымына дейін жалғасты. Ол көптеген консультативтік органдар мен ғылыми кеңестердің құрамында, соның ішінде Польша ғылым академиясының Саяси зерттеулер институтында жұмыс істейді. Ол Польша-Ресей арасындағы қиын мәселелер жөніндегі топтың тең төрағасы. Ол қауіпсіздік және қару-жарақтарды бақылау мәселелері бойынша көптеген көпжақты келіссөздер мен конференцияларға қатысты.

Жарияланымдар

Ротфельд 20-дан астам монография жазып, редакциялаған, сондай-ақ 400-ден астам мақала жариялаған. Оның жұмысы бастапқыда Германия мен Орталық және Шығыс Еуропа мемлекеттері арасындағы қатынастардың екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі құқықтық және саяси аспектілеріне (шекараларды мойындау, Мюнхен келісімі және өзін-өзі анықтау құқығы), сондай-ақ Хельсинки келісімдерімен бастау алған Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық процесіне, қару-жарақтарды бақылау және қаруды таратпауға бағытталған. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін ол Вальтер Штуцлемен бірлесіп "Германия және Еуропаның өзгеруі" (OUP 1991) атты жинақтың редаторы болды. Одан бері оның жарияланымдары негізінен адам құқықтары, ынтымақтастық қауіпсіздігі, ҚМБМ (Қаруды бақылау шаралары), көпжақты қауіпсіздік құрылымдары (НАТО, ЕО, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ)) және Еуропадағы қауіпсіздік жүйесінің саяси және құқықтық құрылымдарына арналған. 1991 жылдан 2002 жылға дейін SIPRI Жылдығы: Қару-жарақ, қарусыздану және халықаралық қауіпсіздік журналының редакторы болды. Ол SIPRI Жылдығы үшін жаһандық және аймақтық қауіпсіздік жүйелері, сондай-ақ Еуропалық және трансатлантикалық қауіпсіздік құрылымдары туралы 20-дан астам тарау жазды. Ол Варшавалық ой-толғам тобын (2004) құрып, БҰҰ реформасы, көпжақты Еуропалық қауіпсіздік институттары, қару-жарақтарды бақылау, қаруды таратпау және ядролық қаруды жою тақырыбындағы бірқатар есептерге төрағалық етті.

Тағайындаулар

SIPRI директоры ретінде ол 1992 жылы Молдованың Транс-Днестр аймағындағы қақтығысты саяси тұрғыда реттеуді әзірлеу үшін ЕҚЫҰ төрағасының жеке өкілі болып тағайындалды; оның баяндамасындағы қақтығысты саяси шешудің негізгі қағидалары ЕҚЫҰ Министрлер Кеңесі және қақтығысқа қатысушы тараптармен бекітілді. 2001 жылдан бері Польша Президентінің Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің мүшесі. 2001 жылдың қараша айында Сыртқы істер министрлігінде (СІМ, Варшава) мемлекеттік хатшы болып тағайындалды; 2003 жылдың маусымында мемлекеттік хатшы болып тағайындалды және 2005 жылдың қаңтарынан қараша айына дейін Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. 2006 жылдан бері БҰҰ Бас хатшысының қарусыздандыру мәселелері жөніндегі тобының мүшесі (2008 жылы төрағалық етті). 2008 жылдан бері бұрынғы Сыртқы істер министрі Ротфельд, Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтының (Университет) ректоры Анатолий В. Торкуновпен бірлесіп, Польша-Ресей арасындағы қиын мәселелер жөніндегі тобын, әсіресе Катынь трагедиясын басқарып келеді.

Мүшеліктер

Ол әртүрлі академиялар мен кеңестердің мүшесі: Швед Корольдік Соғыс ғылымдары академиясы (1996 жылы тағайындалған); Гамбург университетінің Бейбітшілік зерттеулері және қауіпсіздік саясаты институтының басқарушы кеңесі (IFSH, 1995 жылы тағайындалған); Қарулы күштерді демократиялық бақылау жөніндегі Женева орталығының кеңесші кеңесі (DCAF, 2001 жылы тағайындалған); Женева қауіпсіздік саясаты орталығы (2003), және көптеген басқа да зерттеу орталықтары. 2009 жылдан бері Еуропалық сыртқы қатынастар кеңесінің мүшесі. 2011 жылдың наурыз айынан бастап Варшава университетінің Салааралық зерттеулер институтында (Collegium Artes Liberales) профессор болып жұмыс істейді. Ол Еуропа, АҚШ, Ресей, Қытай және Жапонияның көптеген университеттерінде және академиялық мекемелерінде дәріс берген. Польшаның интеграция жөніндегі бұрынғы министрі ретінде 2012 жылы бірыңғай валюта дағдарысы кезінде Еуропаны нығайтуға шақыратын Соростың ашық хатына қол қойды. Ол ЕҚЫҰ-ның Ең беделді тұлғалар тобының мүшесі болып табылады.