Кіріспе

"Боб және Кэрол және Тед және Элис" – Пол Мазурскийдің 1969 жылғы американдық комедиялық драмалық фильмі. Фильмді Пол Мазурский режиссерлік еткен, сценарийін Мазурский мен Ларри Таккер жазған, сонымен қатар олар фильмнің продюсерлері болған. Басты рөлдерде Натали Вуд, Роберт Калп, Эллиот Гулд және Дайан Кэннон ойнаған. Фильмнің түпнұсқа музыкасын Куинси Джонс жазған, операторлық жұмысын Чарльз Ланг атқарған. Фильм төрт номинацияда "Оскар" сыйлығына ие болды, оның ішінде Гулд пен Кэннон үшін де. Патриция Уэллс Мазурский мен Таккердің сценарийі негізінде кітап жазды.

Сюжет

Эсален стилідегі демалыс күндері эмоционалдық адалдықты өткізгеннен кейін Лос-Анджелестегі Bob және Carol Sanders үйлеріне оралады. Олар толықтай ашық болуға бел буған. Олар жаңадан тапқан философияға деген құлшыныстары мен қызығушылығын күмәнді болып қала беретін консервативті достары Тед пен Элис Хендерсонмен бөліседі. Көп ұзамай режиссер Боб Сан-Францискода фильм түсіру кезінде жас продюсер ассистентімен қарым-қатынаста болады. Ол үйге оралғанда, Кэролмен қарым-қатынасын мойындайды, бұл оқиғаны эмоциялық емес, таза физикалық әрекет деп сипаттайды. Бобтың таңғалуына орай, Кэрол оның некеден тыс мінез-құлқын толықтай қабылдайды. Кейінірек Кэрол Тед пен Элиске кешкі қонақ үйден кетіп бара жатқанда, олардың бір-бірімен қарым-қатынасын ашуға қуанып, арам істерін айтып береді. Бобтың опасыздығы мен Кэролдың ашық-айқын сөйлеуімен алаңдаулы болған Алиса үйге оралғанда ауырып қалады. Ол және Тед сол түні жаңалықтарды төсекте елестетуде қиындыққа тап болды. Алайда уақыт өте келе олар Боб пен Кэролдың махаббатына келіскенін мойындайды. Кейінірек Тед Бобқа бір рет махаббатқа азғырылғанын, бірақ оны жүзеге асырмағанын мойындайды; Боб Тедке оны ақылға қонымды етіп түсіндіреді: "Сен бәрібір кінәлісің. Оны ысырап етпеңіз". Сан-Францискоға тағы бір сапар кезінде Боб жас әйелмен екінші кездесуді өткізіп, бір күн бұрын үйге қайтуға шешім қабылдайды. Ол келгенде, Кэролдың теннис жаттықтырушысымен қарым-қатынаста екенін біледі. Бастапқыда ашуланғанымен, Боб кездесудің тек денелік екенін тез түсінеді, ол өзінің жеке ісі сияқты. Ол жайғасып, тіпті әңгімелесіп, ішіп-жеп қояды. Екі жұп Лас-Вегасқа бірге бара жатқанда, Боб пен Кэрол Кэролдың Тед пен Элиске қарым-қатынасын ашады. Кейін Тед Майамиге іс сапары кезінде бір әйелмен қарым-қатынас жасағанын мойындайды. Ашулы Әлиса осы жаңа этиканы айқын қорытындыға жеткізуді талап етеді: жұбайлар төртеу бөліседі. Кейін ол Кэролдың өзіне жақсы көрінетінін айтады. Олар бұл туралы сөйлескеннен кейін, киімдерін шешіп, төсекке көтеріледі. Бір-бірін алмастырған Боб пен Элис, Тед пен Кэрол секілді қызу өбеседі, бірақ бірнеше сәттен кейін төртөө де тоқтап қалады. Сцена жұптардың лифтке қарай жүгіріп, онымен төмен түсіп, казинодан бастапқы серіктестерімен қол ұстасып шығып кетуіне дейін қысқартылады. Әртүрлі мәдениет пен нәсілдің ерлер мен әйелдер тобы казиноның көлік тұрағына жиналады, онда төрт басты кейіпкер бір-біріне және бейтаныс адамдарға ұзақ қарап, демалыс орнындағы алғашқы көріністе көрсетілген сөзсіз қарым-қатынасты еске салады.

Өндіріс

Режиссер Пол Мазурский Фриц Перлс туралы Time журналында оқыған мақаладан шабыттанды. Ол "гештальт-терапевт" деп сипатталды және Биг-Сурдағы Слейтс ыстық бұлақтарында орналасқан Есален институты деп аталатын жерде жалаңаш адамдармен ыстық ваннада болғандығы айтылды (Калифорния штаты). Мазурский әйелімен бірге сол жерге барды, олар топтағы бір-бірін танитын жалғыз екі адам болды. Бұл, Палм-Спрингсте жазушы серіктесі Ларри Такермен бірлескен жұмысымен қатар, түпкі сценарийге әкелді. Мазурский Тукермен бірге жазған "Мен сені жақсы көремін, Алиса Б. Токлас" фильмін режиссерлікке алуға рұқсат алмағандықтан, режиссер болуға талап етті. Продюсер Майк Франкович қызығушылық танытты. Мазурский режиссерлік қызметін қорғады, өйткені ол "Малибудағы өткен жыл" атты қысқаметражды фильмін түсірген, жоғарыда аталған "Токлас" фильміндегі операторлық жұмысын зерттеген, актерлік өнерді оқыған және Түстік Калифорния университетінде түнгі уақытта монтаж шеберлігін үйренгенін айтты. Франкович оны режиссер ретінде қабылдады, ал Такер продюсер, ал Франкович атқарушы продюсер болды. Психотерапевт сахнасы үшін Мазурский Диан Кэннонмен бірге ойнау үшін өзінің жеке терапевті Дональд Ф. Мухихты шақырды. Мухич Мазурский режиссерлік еткен тағы үш фильмде пайда болды. Алғашқы нұсқадағы түпкі аяқталған сахнада төрт кейіпкер тоқтатылған оргиядан кейін бір-біріне құшақтасып жылап, Тони Беннетт концертіне бара жатып өзін жинап алатын көрініс болды. Бірақ Мазурский "Дүниеге қазір махаббат керек" әнінің фонында ойнауымен кейіпкерлердің бірге сыртқа шығып кететін аяқталуын таңдады, оны "Феллини аяқталуы" деп атады, өйткені ол 8½ (1963) фильмінің соңына ұқсас болды. 1970 жылы аяқталудың дұрыс болмауы туралы айтылған шағымдарға жауап беріп, ол былай деді: "Әлемдегі ең оңай нәрсе - сол төрт адамның сол төсекте бірге жасағанын көрсету болар еді. Бірақ осы төрт адамның осындай жағдайда мұны істей алмайтыны бізге анық болды."

Музыкалық ұпайлар мен саундтрек

Фильмнің музыкасын Куинси Джонс жазды, аранжировкалады және дирижерлік етті. Онда Джеки ДеШеннон Берт Бахарак пен Хэл Дэвидтің "What the World Needs Now Is Love" әнін, ал Сара Вон Гендельдің "Мессия" шығармасының үшінші бөлімінен "I know that my Redeemer lives" әнін орындады. Саундтрек альбомы 1969 жылы Bell лейблінде жарық көрді. The Vinyl Factory сайты: "1969 жылы (Джонс үшін өте қарбалас жыл болғандықтан) ол осы жарқын музыканы, әсем скрипкалармен және джаз үзілістерімен жасады. Бұл фильмге арналған ерекше саундтрекке көп еңбек жұмсалды, себебі фильм сексуалдық тәжірибелер туралы еді".

Шығару

Фильм 1969 жылдың 16 қыркүйегінде Нью-Йорк кинофестивалін ашқан алғашқы американдық фильм болды. Ол 1969 жылдың 8 қазанында Нью-Йорктегі Cinema I кинотеатрында Колумб күні мерекесіне дейін көрсетілімге шықты.

Реакция

Bob & Carol & Ted & Alice Пол Мазурскийдің визиттік карточкасы болған фильміне айналды және сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәттілікке жетті. Мазурскийдің өзі оны ең мақтан тұтатын туындысы деп атады. Бұл 1969 жылғы ең табысты фильмдердің алтыншысы болды. Алғашқы аптада 50 мың долларлық касса жинап, жаңа рекорд орнатты. Дегенмен, «Чикаго Сан Таймс» газетінің Роджер Эберті фильмге төрт жұлдыз беріп, былай деп жазды: «Боб пен Кэрол және Тед және Элис» фильмінің гениальды жағы – оның осы жас тобындағы американдықтардың моральдық дағдарысының ерекшелігін түсінуі және оны комедия арқылы қарастыру қажеттігін ұғынуы». «Лос-Анджелес Таймс» газетінің Чарльз Шамплині оны «керемет әлеуметтік комедия және осы жылы көретін кез келген фильмнен гөрі сіз туралы көбірек айта алатын туынды» деп сипаттады. «Чикаго Трибьюн» газетінің Джин Сискелі фильмге төрт жұлдыздың үш жарым жұлдызын беріп, оны «жылдың ең жақсы комедиясы» деп атады, ал актерлік шеберлігі «өте нәзік және сенімді» болды. «Вашингтон Пост» газетінің Гари Арнольді оны «соңғы бірнеше жылдағы ең өткір американдық комедия» деп жариялады. «Бұл бұрынғы некелік соғыс болуы мүмкін, бірақ шайқас шебі мен қару-жарақтары заманауи, және бұл комедияның «жаңа» немесе «екінші қол» сезім беруі арасындағы айырмашылықты анықтайды». «The New Yorker» журналындағы киносыншы Паулин Каэл фильмді де, режиссер Мазурскийді де жоғары бағалап, оны «тартымды, ашық фильм және осы жылдың ең жанды американдық комедиясы» деп атады. Мазурский өзінің алғашқы фильмін режиссерлік етіп, сатирикалық импровизациялық театрдан – ол және Тьюкер [қосымша сценарийші] «Екінші қала» труппасының мүшелері болды – және теледидарлық комедиядан стиль қалыптастырды. Ол шеберлікпен және тапқырлықпен бұл қоспаны табысты іске асырды – ол сырттай консервативті көрінсе де, ішкі мазмұны мүлдем басқаша». Джон Саймон «Боб пен Кэрол, Тед пен Элис» фильмін «нашар» деп атады. Rotten Tomatoes сайтындағы 61 рецензияға сүйенген фильмнің рейтингі 82% құрайды, консенсус бойынша: «Боб & Кэрол & Тед & Элис ойлағандай радикалды емес, бірақ ол ақылды, күрделі, қызықты және жақсы ойналған».

Танымал мәдениетте

The Carol Burnett Show 1969 жылы 3-ші маусымның 9-шы эпизодында «Боб & Кэрол & Тед & Элис» эскизінің негізі ретінде қолданылды. «New Girl» ситкомының 2016 жылғы «Боб және Кэрол және Ник және Шмидт» атты эпизоды фильм атауымен байланысты жасалған ойын. Мазурскийдің «Блюм махаббатқа түсті» (1973) фильмімен бірге «Боб & Кэрол & Тед & Элис» Квентин Тарантиноның Лос-Анджелестегі «Нью Беверли» кинотеатрының 2014 жылы қайта ашылуында көрсетілді. SCTV комедиялық телебағдарламасы фильмдің «Гарт & Горд & Фиона & Элис» атты пародиясын жасады, бұл «Канадалықтар үшін канадалықтар түсірген канадалық фильм» болып, American Films International арқылы таратылды. Mad Magazine журналы 1970 жылдың қыркүйек санында фильмді «Boob & Carnal & Tad & Alas & Alfred» деп пародиялады. https://archive.org/details/mad magazine 1970/MAD137/page/n11/mode/2up