Кіріспе

Крайстчерч қаласындағы парк, Жаңа Зеландия

Ланкастер паркі, сондай-ақ демеушілік атымен «Джейд стадионы» және «AMI стадионы» деп белгілі, Жаңа Зеландияның Крайстчерч қаласының Уолтем ауданындағы спорт стадионы болған. 2011 жылғы ақпан айындағы жер сілкінісі салдарынан келген зақымдарға байланысты стадион тұрақты түрде жабылды және 2019 жылы бұзылды. Одан кейін ол қоғамдық спорттық жабдықтары бар қоғамдық саябаққа айналдырылып, 2022 жылдың маусым айында қайта ашылды. Стадион регби, крикет, регби лигасы, футбол, жеңіл атлетика және ат спорты сияқты түрлі спорт түрлеріне арналған. Сонымен қатар, ол 2009 жылы Pearl Jam, 2008 жылы Bon Jovi, 2007 жылы Roger Waters, 2004 жылы Meat Loaf, 1989 және 1993 жылдары U2, 1993 және 1997 жылдары Tina Turner, 1986 және 1991 жылдары Dire Straits және 1987 жылы Billy Joel концерттері сияқты түрлі спорттық емес шараларды қабылдады. Дегенмен, стадион негізінен регби және крикет алаңы болды және Super Rugby турнирінде өнер көрсететін Crusaders регби командасының, сондай-ақ Кентербери крикет командасының үйі болды. Оның сыйымдылығы 38 628 адамды құрады. Стивенс үшін бұл мәміле оның «Харман және Стивенс» компаниясы арқылы, иесі Бенджамин Ланкастердің атынан жасалған. Кентербери крикеті мен атлетика спорты 10 акр 3 таяқ 30 перше (4.426 гектар) жерді 2,841 фунт стерлингке, бір акрына 260 фунттан (NZ$ 1284.95/гектар) сатып алды. 1904 жылы Кентербери крикеті бұл жердің жалғыз иесіне айналды. 1911 жылы Кентербери регби одағы Кентербери крикет қауымдастығымен бірлесіп жерді иеленді. 1919 жылдың қараша айындағы Парламент актісі Ланкастер паркіне патшалық құқығын берді және оны басқаруға жауапкершілікті жүктеу үшін «Жеңіс паркі» кеңесін құрды. «JADE Stadium Limited» компаниясы 1998 жылдың желтоқсанында құрылды. Крайстчерч қаласының бизнес қауымдастығынан және Крайстчерч қалалық кеңесінен таңдалған бес мүшеден тұратын директорлар кеңесі компанияны басқарды.

Ресми түрде ашу

1881 жылы алаңда өткізілетін алғашқы крикет матчының ашылу күні 8 қазанға белгіленген, бірақ жаңбырдың себебінен ол күштен шығарылды. 15 қазанда алаңда алғашқы жеңіл атлетика жарысы өтті.

Қаржылық қиындықтар

1912 жылы 2000 фунт стерлинг сомасындағы қарызды өтеу және жерді құрылыс алаңдарына бөлуге жол бермеу үшін "Гүлдер мерекесі" фестивалі өткізіліп, қаржы жинау мақсатында ұйымдастырылды. Жердің қаржылық жағдайы осыншалықты қиын болғандықтан, Жаңа Зеландияның 1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу кезінде Ланкастер паркіндегі негізгі овал тілмеленіп, қосымша кіріс табу үшін картоп егістігі ретінде пайдаланылды.

Кеңейту

1957 жылы бөгет кеңейтілді, сыйымдылығы 33 000 орынға дейін артты. 1965 жылы екі жаңа трибуна ашылды, бұл көрсеткішті 38 500-ге жеткізді. 1995 жылы Кентербериден шыққан белгілі крикетшілер отбасына құрмет көрсету мақсатында Хэдли трибунасы ашылды. Хэдли трибунасы жер сілкінісінен зақымданғандықтан бұзылған алғашқы трибуна болды. 2000 жылы бөгет және No. 4 трибунасы бұзылып, DB Draught трибунасы (2006 жылы Tui трибунасы деп аталды) және Пол Келли Мотор Компанисі трибунасы (Батыс трибунасы) ашылды. Екі трибуна да 2011 жылғы жер сілкінісі кезінде ауыр зақымдар алды. Оларды жөндеу мүмкін болғанымен, жоғары құнына байланысты жөндеуге жарамды болуы күмәнді. 2011 жылғы Регби әлем чемпионаты үшін жүзеге асырылған 60 миллион долларлық қайта жаңарту аясында Шығыс трибуналары (No. 1, 2 және 3 трибуналары) бұзылып, олардың орнына жаңа Дикан трибунасы салынды. Трибунаның дизайны жаңадан салынған Батыс трибунасымен үйлесімді болуы тиіс еді. Трибунаның жалпы сыйымдылығы 38 500 адамды құрады және 2011 жылғы Регби әлем чемпионатында уақытша орындықтар қосылып, шамамен 45 000 орынға дейін жеткізілуі жоспарланған, бұл оны Жаңа Зеландиядағы Эден Паркінен кейінгі екінші ірі стадионға айналдырар еді.

Декандар орнынан тұрып

22 сәуір 2008 жылы сейсенбіде баспасөз хабарламасы жарияланды. 2007 жылы бұзылған трибуналардың орнына салынған жаңа Шығыс трибунасы 2010 жылғы қаңтарда ресми түрде ашылғанда Декан трибунасы деп аталатын болды. Декан трибунасының сыйымдылығы 13 000 адамды құрады. Трибуна жер сілкінісі кезінде қирап, тіректері күшті қозғалыспен жоғары-төмен тербелді. Оны бұзу жоспарланған еді. Декан есімі бір ғасырдан астам уақыттан бері стадиондағы регби тарихының бір бөлігі болып табылады. Боб Дианс – «Барлық қаралар» құрамасының ойыншысы және Кентербери регби командасының капитаны болды, Брюс және Робби Дианс та «Барлық қаралар» құрамасына кірді және Кентербери командасының мүшелері болды, Робби сонымен қатар «Крестоносцылар» командасын жаттықтырды, Бобтың інісі Колин осы стадионда регби ойнады, Брюс пен Роббидің әкесі Тони осы стадионда крикет ойнады, ал отбасының алтыншы буынынан Милли Дианс Кентербери әйелдер регби командасының құрамында. Декан есімі сонымен қатар қаланың алғашқы сәтті қоныс аударушыларының отбасылық аты, Джон және Уильям Дианс ағайындылары 1843 жылы осында үй салған.

Жер сілкінісі зардабы

2011 жылғы ақпандағы Крайстчерч жер сілкінісінде келген ауыр зақымдар салдарынан стадион жабылды. 2011 жылғы Регби әлем чемпионатының қыркүйек айында стадионда жоспарланған жеті матчы басқа жерлерге көшірілді. Стадионды бұзу жұмысы 2019 жылдың қыркүйегіне қарай толық аяқталды. 2025 жылы Крайстчерчтің төрт даңғылының ішіндегі қала шегінде "Те Каха" деп аталатын жаңа стадионның құрылысы аяқталуы күтілуде. Осы уақытқа дейін ойындар "Регби лигасы" паркінде өтетін болады.

Атау беру

Бұрын Ланкастер паркі деп белгілі болған стадион 1998 жылы Jade Software Corporation Limited компаниясына атын қою құқығы сатылғаннан кейін Jade Stadium деп өзгертілді. 2007 жылы атын қою құқығы AMI Insurance Limited компаниясына өткізіліп, стадионның аты AMI Stadium болып өзгерді. Стадион тұрған парк әрқашан Ланкастер паркі деп аталғандықтан, бұл аренаның ресми атауы "Ланкастер паркіндегі AMI стадионы" болды.

Дэвис кубогы (теннис)

1911 жылғы Дэвис кубогы Ланкастер паркінде өтті, онда қорғаудағы чемпион Австралазияға АҚШ шақырды. 1911 жылғы 29 желтоқсанда жоспарланған ойындар жаңбырдың салдарынан кешікті, ал 1911 жылғы Дэвис кубогы турнирі 1912 жылдың 1-3 қаңтары аралығында өтті. Австралиялық Норман Брукс ашылу матчында Билс Райтты жеңді. Родни Хит Уильям Ларнедты жеңіп, Австралазияның үстемдігін арттырды. Австралазия жұптық сында жеңіске жетіп, Дэвис кубогын сақтап қалды, Брукс пен Альф Данлоп Райт пен Морис Э. Маклауглинді жеңді. Төртінші матч Райттың қатысусыз қалды, ал Ларнед жас Маклауглинге Брукспен ойнау мүмкіндігін беру үшін матчтан бас тартты. Маклауглин 2:1 есебімен алға шықты, бірақ Брукс қайта оралып, матчты жеңіп, Австралазияға 5:0 есебімен толық жеңіс сыйлады.

Регби одағы

Бұл аренада 1913 жылдан 2010 жылға дейін 48 "Ол Блэкс" командасының тестілік ойындары өткізілді.

2011 жылғы регби әлем чемпионаты

2011 жылғы Регби әлем чемпионатында стадионда бес топтық матч және екі ширек финал өтуі жоспарланған. Регби әлем чемпионатының ареналарындағы жарнама ережелеріне сәйкес, стадион «Stadium Christchurch» деп аталуға тиіс болды. Бірақ 2011 жылдың 22 ақпанында Крайстчерч және айналасындағы аймақтарды қампқан жер сілкінісінен келген зардаптарға байланысты, қаланың ойын өткізуге мүмкіндігі болмағандықтан, Крайстчерч жеті әлем чемпионатының ойындарын қабылдау құқығынан айырылды.

Супер регби

АМИ стадионы Crusaders Super Rugby франшизасының үйі болды. Олар 2002, 2005, 2006 және 2008 жылдары төрт рет Супер 12/Супер 14 финалдарын қабылдады. 2011 жылғы Крайстчерч жер сілкінісінен АМИ стадионына келген зақымдар салдарынан Crusaders Аддингтондағы Регби лигасы паркіне көшіп, оны Крайстчерч АМИ СТАДИОНЫ деп атады, бұл стадион болашақта олардың үй стадионы ретінде пайдаланылады. Стадион 18 600 адамға дейін қайта жаңартылды. AMI үлкен шығындар жұмсағанын мәлімдесе де, Crusaders-тің уақытша стадионына атау құқығын сатып ала алды. Соңғы жылдары стадионның атауы "Orange Theory Stadium" деп өзгертілді.

NPC/ITM Кубогы

Стадион ITM Кубогында (қазір Баннингс Ұлттық провинциялық чемпионаты) Кентербери командасының үйі болды. Команда 2011 жылғы маусымда «Регби паркіне» көшіп, 2012 жылғы маусымда «Крусадерс» франшизасымен бірге жаңа AMI STADIUM-ға, бұрынғы Аддингтон Лигасы алаңына қосылды.

Ранфурли қалқаны

Кентерберидің "Ранфурли қалқаны" бойынша мақтан тұтатын тарихы бар. Олардың ең есте қаларлық сәттерінің бірі – 1954 жылы Уайкатоға қарсы өткен ойында соңғы минуттағы әрекет арқасында "Ранфурли қалқанын" сәтті қорғап қалғандары. Ойын бітіспей тұрып, көрермендер алаңға үстіртен енгендіктен, қосымша ұпай (конверсия) соғылмады.

Крикет

Крикет стадионы ретінде салынған Ланкастер паркінде крикет ойындары ұзақ жылдар бойы өткізіліп келеді. Онда 1930 жылдың 10 қаңтарында Жаңа Зеландиядағы алғашқы тестілік матч өтті, бұл Англияға қарсы 1929–30 жылдардағы серияда Жаңа Зеландияның алғашқы тестілік матчы болды. 1996 жылы жарық мұнаралары орнатылғаннан кейін күндізгі-түнгі крикет мүмкіндігі пайда болды – бұл Жаңа Зеландияның ірі стадиондарында алғашқы рет болды. Бұл жарық мұнаралары алғаш рет 1997 жылы Жаңа Зеландияның Англиямен өткізген матчында, 25 000 көрерменнің алдында қолданылды. Ричард Хэдли Жаңа Зеландиядағы ең көп 5 викеттен алған ойыншы осы алаңда ойнаған, сондай-ақ оның екінші ғасыры (Шри-Ланкаға қарсы 151*) және 400-ші тестілік викетін де осы жерде алды. Натан Астл Англияға қарсы өткен матчта 222 ұпай жинады, тіпті тестілік крикет тарихындағы ең жылдам қос жүздік соқты. Брендон Маккалум Ланкастер паркінде Австралияға қарсы жиырма минуттық матчта ең жылдам ғасыр соқты, ал 2005 жылы Бокс күніндегі цунами құрбандарына көмек көрсету мақсатында бір күндік матч ұйымдастырылды, онда Жаңа Зеландия Дүниежүзілік XI құрамасына қарсы ойнады. 2011 жылғы ақпан айындағы Крайстчерч жер сілкінісі және алаңның сұйылуына байланысты, 2015 жылғы ICC крикет әлем чемпионатында Хагли Овал стадионы жаңартылғанға дейін бір күндік халықаралық матчтар қалада өткізілмеді, себебі оларға қабілетті жалғыз алаң осы стадион болды. Бірінші сыныпты матчтар Крайстчерчтегі Рангиора ойын алаңына және Хагли Овалға көшірілді.

Регби лигасы

Ланкастер паркі Австралазия ұлттық регби лигасының бірнеше клубтарының ойындарын қабылдаған. Сиднейде орналасқан «Уэстс Тайгерс» және «Сидней Рустерс» командалары осы стадионда матчтар өткізді. 2011 жылғы ANZAC регби лигасының тестілік матчы бастапқыда осы стадионда өтуі жоспарланған еді, бірақ 2011 жылғы Кентербери жер сілкінісінен келген зақымдарға байланысты Австралияның Алтын жағалауындағы «Робина» стадионына көшірілді.

Футбол

Ланкастер паркі 2010 жылдың 30 қаңтарында «Веллингтон Феникс» және «Аделаида Юнайтед» командалары арасындағы А лигасының ойынына төрағалық етті. Ойынға 19 276 жанкүйер келді, ол сол кезде «Веллингтон» командасының үй стадионындағы рекордтық көрермен саны болды, соның нәтижесінде Крайстчерч өз А лигасы командасын ұстауға қабілетті болуы мүмкін деген пікірлер пайда болды. Келесі А лигасы маусымында стадион тағы да пайдаланылды, 5 желтоқсан 2010 жылы сол командалардың кездесуі үшін. «Финикс» үшін 14 108 көрермен – маусымдағы ең жоғары көрсеткішті құрады.

Концерттер

Ланкастер паркінде U2 (1989 және 1993), Тина Тернер (1993 және 1997), Dire Straits (1986 және 1991), Билли Джоэл (1987), Meat Loaf (2004), Роджер Уотерс (2007), Bon Jovi (2008) және Pearl Jam (2009) сияқты бірнеше концерттер өтті.

Діни іс-шаралар

1954 жылы Ланкастер паркінде көптеген адамдар жиналған рим-католиктерінің дұға жиыны өтті. 1986 жылы Папа Иоанн Павел II овал алаңда көпшілік алдында мисса өткізді, оған шамамен 25 000 адам келді.