Кіріспе

Нью-Йорктегі өзен, АҚШ. Хатчинсон өзені – Нью-Йорк штатының Бронкс және Оңтүстік Вестчестер округіне қарасты Нью-Йорк қаласында орналасқан 10 миль (16 км) ұзындықтағы тұщы су ағысы. Ол Нью-Рошель – Скарсдейл муниципалды шекарасында, Бруклин жолынан бастау алып, оңтүстікке қарай ағып, 19,4 шаршы миль (50 км²) аумақты суға батырады. Өзен Нью-Рошель мен Истчестердің қала шекарасын белгілейді; одан әрі төмен ағысында Вернон тауы мен Пелхемді бөліп тұрады, содан кейін Бронкске кіріп, Лонг-Айленд саундың Истчестер шығанағына құяды. Өзен 1642 жылы Род-Айлендтен келген және өзеннің шығысында, Пелхам Некке қоныстанған Энн Хатчинсонның құрметіне аталған, қазіргі Кооп-Сити осы жерге орналасқан. Хатчинсон өзенінің су жиналатын алабының көп бөлігі соңғы ғасырда Нью-Йорк қаласының өсіп, қала маңына кеңейгеніне байланысты кеңінен дамыған. Өзеннің жоғарғы және төменгі бөліктерінен басқа барлық жерінде Хатчинсон өзені саябақ жолы бойымен созылады. Өзеннің үш жерінде су қоймаларын құру үшін бөгеттер салынған. Оның төменгі 5 шақырымы кеме жүруге қолайлы және әлі де тасымал үшін пайдаланылады. Осының салдарынан өзен қатты ластанған. Нью-Йорк штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті өзеннің барлық бөлігін ауыз су ретінде немесе демалыс мақсатында пайдалануға болмайтын деңгейде зақымдалған деп бағалайды; жергілікті билік Хатчинсоннан ауланған балықты жеуден қанағаттандырмайды. Өзенді тазалау жөніндегі жұмыстар суды қайта жаңарту бағдарламалары мен ластаушыларға қарсы сот процестері арқылы жүргізілуде.

Бас сулары

Хатчинсонның негізгі арнасы Бруклин жолынан бастау алып, екі қысқа өзеннің қосылған жерінен Скарсдейлдегі жеке үйлердің кең аумақты тұрғын аймағында, теңіз деңгейінен шамамен 71,63 метр биіктікте пайда болады. Өзен бастауынан бастап Скарсдейл мен шығыстағы Нью-Рошель қаласы арасындағы шекара болып табылады. Ол оңтүстік-батысқа қарай, арнасы күшті түзетілген күйде, алғашқы кесісуіне дейін – Скарсдейлдегі Дрейк жолы мен Нью-Рошельдегі Барод жолына дейін 121,92 метрге созылған артқы аулалар арасымен ағып өтеді. Көпірден кейін Хатчинсон бұрылыстарын жалғастырады, әлі де сәндік арналармен және бірнеше кішкентай ағаштан жасалған жеке жаяу өткелдермен, Скарсдейл жағындағы Орман және Шығыс Вудс көшелері бойындағы үйлердің аулалары арқылы өтеді. Абингтон-лейн және Нью-Рошельдегі Тьюксбери-роудтағы аулаларды көлбеу орманды белдемелер қорғайды. Көпірден оңтүстікке қарай 800 метрден сәл артық жерде өзен Нью-Рошельдегі Примроуз жолының батысында, Скарсдейлдегі Тунсталл жолының соңғы нүктесінен оңтүстікке қарай үлкен орман учаскесіне кіреді. Тағы 213,36 метр оңтүстікке қарай ағысқаннан кейін, Хатчинсон оңтүстік-шығысқа қарай бұрылады, онда Скарсдейл бульвары (Скарсдейлде жай ғана Бульвар деп аталады) кесіп өтеді. Одан кейін ол оңтүстік-батысқа қарай 243,84 метрге ағып, үйлер арасындағы тағы бір орманды аймақтан өтеді, содан кейін Спраг жолына дейін келесі кесісуіне жетеді. Осы көпірден төмен тағы 152,40 метрде өзен батыстағы Кларенс жолы мен шығыстағы Шарлотта-лейн арасындағы тар кеңістікте үйлерді бөліп тұрып, Нью-Рошель мен Истчестер арасындағы шекараға айналады. Содан кейін ол Уилмотпен қатар оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, Ескі және Жаңа Уилмот жолдарының астынан өтетін 91 метрлік құбырға кіреді. Тағы бір ширек мильдей ағысқаннан кейін, екі жағынан орманды жолақтармен қоршалған, ол Лейкшор Драйвтың астынан өтеді, содан кейін 1-ші резервуарға, немесе Иннисфри көліне кеңейеді. V пішіндес көлде Хатчинсон 56,08 метрге дейін төмендейді. Ол көлдің оңтүстік-шығыс жағалауындағы тар төгілме арқылы ағып шығып, жаяу өткел көпірінен өтеді, содан кейін бірден оңтүстік-батысқа бұрылып, бірнеше шақырымға Хатчинсон Ривер Паркуэйін бойлай қатарласа ағып өтеді – төрт қатарлы, шектеулі кіруге және деңгейден бөлінген тас жол. Өзен паркуэйдің Милл Роуд шығуының пандустары астындағы бірқатар құбырлардан өтеді. Паркуэйдің жанынан ағып жүріп, ол көбінесе орманды Твин Лейкс округінің паркіне кіреді, бұл осы уақытқа дейін өтіп өткен ең аз дамыған аймақ.

Твин Лейкс округтік саябағы

Иннисфри көлінен шамамен 0,3 миль (0 км) төмен ағысқа қарай, Хатчинсон өзені 37,49 метрге төмендеп, 3-қоймаға құяды. Тағы бір ширек миль оңтүстікке қарай, ол көлден бөгеттің оңтүстік жағындағы ағып кету арқылы шығып, содан кейін парк жолының астынан өтеді, Вебстер даңғылының оңтүстігіне қарай бірнеше рет парк жолының астынан өтеді. Одан кейін өзен ағысын жалғастырады, бірінші аталмаған көл арқылы, содан кейін оңтүстік-батысқа қарай орманды саябақ арқылы, теңіз деңгейінен 28,96 метр биіктіктегі 2-қоймаға дейін. Хатчинсон өзені осы жерде парк жолынан ең алыс қашықтыққа жетеді – 228,60 метр шығысқа қарай, өзеннің келесі бөлігінде, содан кейін қайтадан жолдың астынан өтіп, Пелхамдейл жолының солтүстігінен оңтүстік-батысқа қарай ағады. Жаңа Рошель жолының астына құйылар алдында, осы қаланың шекарасы өзен арнасынан шығып кетеді. Сол көпірден оңтүстікке қарай, ол Вернон тауына кіреді, және тағы 1000 фут (305 метр) өткен соң, Вернон тауы мен Пелхам ауылы арасындағы муниципалдық шекараны құрайды, оңтүстікке қарай бағытталған парк жолының түсірілім пандустарының астынан өтеді.

Пелхэмдер

Парквей мен Хатчинсон бульвары арасындағы орманды тар белдеуде қалып, өзен оңтүстікке қарай сәл бұрылады. Келесі 0,3 миль (0 км) бойында, Cross County Parkway қосылысына дейін өзен оңтүстікке қарай сәл иіледі, онда ол 350 фут (107 м) ұзындығындағы құбырдан өтеді. Одан шыққаннан кейін, ол тағы бір мың фут бойында жолдар арасындағы әлдеқайда тар кеңістікте қалып, парк жолының астындағы тағы бір құбыр арқылы ағып, шығыс жағына қарай өтеді, содан кейін шығыс Линкольн даңғылы мен сол шығуға дейінгі астына құйылғанға дейін қысқаша өзен даңғылына параллель, бірінші даңғыл мен үшінші көше қиылысының жанындағы жаяу жүргіншілер көпірінен өтеді, қайтадан парк жолының астынан өтіп, оңтүстікке қарай бұрылады, Willson's Woods Park-тағы теңіз деңгейінен 13,11 метр биіктікте орналасқан Pelham Lake-ке құяды. Көлдің оңтүстік шетінде Хачинсон өзені кішкентай тас бөгеттің үстінен, содан кейін қайтадан саябақ астынан ағады. Екінші жағында өзен оңтүстік-батысқа қарай бұрылады, Metro North Railroad'тың New Haven Line желісімен пайдаланылатын темір жолдың астында ағады. 60,96 метрден кейін ол бұрылады және теңіз деңгейінен 8,23 метрге дейін төмендеп, қайтадан паркпен өтеді. Өзен, парк-көшеге жақын орналасқан, оңтүстікке қарай келесі мың футы бойында шығыс үшінші көше мен оған парк-көшеден өтетін жолға қарай бұрылады. Оңтүстіктегі шекарасы Mount Vernon қаласының Мигуи саябағымен шектеседі. Тағы бір мың фут төмен қарай, өзен мен парк жолынан кейін оңтүстік-батысқа қарай сәл бұрылысқа қарай, Colonial Avenue өтіп жатыр. Осы кезде Pelham Manor өзеннің шығысындағы ауылға айналады. Оңтүстікте 30 метр, батысқа қарай қысқаша бұрылады, Хатчинсон үш жолмен өтеді: Colonial және оңтүстікке қарай баратын парк жолы арасындағы пандустар және оңтүстікке қарай Glover спорт кешеніне кіретін жол. Өзен тағы да оңтүстік-батысқа қарай ағады, ал тағы да жүз фут төмен қарай көлік тұрағынан далаға дейінгі жаяу жүргіншілер көпірі өтеді. Хатчинсон парктің жағынан келесі 0,3 миль (0 км) бойына шығысқа қарай 150 метрге қарай ағып, алаңдар мен теннис алаңдары өздерін араластырады. Өзеннің батысында жерді пайдалану коммерциялық мақсатқа ауысады. Glover кешенінің оңтүстігінде Хатчинсон кеңейіп, оңтүстік-батысқа қарай, парктен алыстарақ, және өнеркәсіптік аймаққа кіреді, оның жанында танк фермалары мен қоймалары бар. Бұл өзендегі саудалық кеме қатынасының жоғарғы шегі, ал оған мың фут кірген соң, 500 футтық терминал солтүстік-батысқа қарай тармақталады. Оңтүстікке қарай тағы 106,68 метр Pelham Parkway (Mount Vernon-дағы Оңтүстік Фултон даңғылы) болат торлы көпір арқылы өтеді. Ал сол көпірден оңтүстікке қарай 100 метр жерде өзеннің төбесінен жоғары бір құбыржол тұр. Өзен оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай біршама түзу бағытта бұрылады, енді кеңдігі баржалар жағалауында тұруға мүмкіндік береді, ал құбырдан 500 фут қашықтықта ол қысқа уақытқа дейін Mount Vernon қаласының ішінде болады, өйткені Pelham Manor шығыс жағында New York қаласының Бронкс ауданына орналасқан. 120 метрден кейін Хатчинсон өзенінің өзі қала шекарасынан өтеді.

Бронкстегі

Бронкстің көршілес ауданында 60 метр, сонымен қатар Истчестер деп аталады, Хатчинсон оңтүстік-шығысқа бұрылады, ал тағы 150 метрлік терминал батыс-солтүстік-батысқа қарай созылады. Тағы 60 метр төмен қарай, Бостон жолы (АҚШ 1-ші жолы) төрт жолақты Истчестер көпірімен өтеді. Өзен сәл бұрылады, содан кейін келесі 300 метр бойы қайтадан бұрылады, Жаңа Англия тас жолының (Интерстейт 95) қиылысынан жоғары қарай кеңейеді. Thruway-тен оңтүстікке қарай, Хатчинсон оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай бұрылады, енді ені 30 метр, батыстағы өнеркәсіптік аймақ пен шығыстағы ылғалды жерлер арасында, жақын маңдағы Пелхэм шығанағы паркіне қарасты Томас Пелл жабайы табиғат қорығының бөлігі. Парк жолы өзенге қайта оралады, батысқа қарай 150 метрге дейін. Thruway-тен оңтүстікке қарай 300 метр жерде өнеркәсіптік нысандар Coop City тұрғын үй құрылысына жол ашады. Кооп Ситиден өткеннен кейін, Хатчинсон, қазір 3,05 метрден төмен, ортасында құрғатылған арнасы бар, оңтүстік-шығысқа қарай бұрылады, өйткені парк жолы соңғы рет өтеді. Ағыстың солтүстігінде өзен сағасына қарай кеңейеді, оның шығыс жағалауында тасқындық алаңдар және батысында тұрғын үй жобалары, жағалауда кішкентай Гуз аралы бар. Парквейден төмен қарай орналасқан Пелхам шығанағы көпірі өзен арқылы Amtrak-тың Солтүстік-шығыс дәлізінің жолаушылар қызметін жүргізеді. Өзеннің оңтүстік жағында шағын шығанақ шығып тұр, ал 891 фут (272 метр) Pelham көпірі, Хатчинсондағы ең төменгі көпір, Шор Роуд арқылы өтеді. Көпірден төмен Хатчинсон өзенінің сағасына қарай кеңейіп, Лонг-Айленд саундтың батыс жағына жақын орналасқан Истчестер шығанағына айналады. Оның батысында Кантри-клуб, шығысында Родманның мойыны мен Сити-Айленд орналасқан.

Су бөлу

Хатчинсонның 50 шаршы километрлік (19.4 шаршы миль) су жиналатын алабы, әдетте батысында Бронкс өзенінің су жиналатын алабына дейін шамамен 1.6 километрге созылады. Өзеннің шығысындағы қашықтық аз, көбінесе 800 метр (жарты миль) ғана, Мамаронек-Шелдраке су жиналатын алабына дейін, Пелхэм көліне жақын Нью-Рошельге жуық 1.6 километрге дейін жетеді. 1967 жылғы сәуір айында су астындағы кедергіге шағылысқан танкерден бензин ағуы оқиғасы болғаннан кейін АҚШ Жағалау күзеті өзенді кеме қатынасы үшін бір күнге жапты. Ағын Маунт-Вернондағы Эдисон даңғылындағы терминалына жеткенге дейін анықталмады. Өзенге жанауды болдырмайтын көбік себілді.

Жол қиылыстары

Өзеннің кеме жүретін бөлігін алты көпір кесіп өтеді, олар теміржол және автомобиль көліктерін тасымалдайды. Олар, өзен ағысының бастауынан аяғына қарай: Пелхам көпірі (қозғалмалы), Амтрактың Пелхам шығанағы көпірі (қозғалмалы), Хатчинсон өзені парк-жолы (қозғалмалы), Нью-Англия тас жолы (тұрақты) және Истчестер көпірі (Бостон пошта жолы) (тұрақты), Бронксте; сондай-ақ Пелхам усадьбасындағы Фултон даңғылы көпірі (қозғалмалы). Қозғалмалы көпірлерде әлі де операторлар жұмыс істейді және олар теңіз көлігі үшін күн сайын ашылады.

Су қоймалары

Нью-Рошель су компаниясы 1886 және 1907 жылдар аралығында Хатчинсон өзенін үш жерде бөгеттеп, қаланың солтүстік жағында үш су қоймасын құрды. Вестчестер округінің саябақ комиссиясы 1927 жылы су қоймаларын және оларды қоршаған су жинау алабын саябақтар мен жолдарды дамыту мақсатында сатып алды. Жердің бір бөлігі Хатчинсон өзені жолы үшін пайдаланылды, ол өзен бойымен көп бөлігінде созылады. Үш су қоймасы да құрылған ретімен нөмірленген. 1-қойма, қазір Иннисфри көлі деп аталады, ең жоғарыда орналасқан және 1886 жылы салынған. Иннисфри көлі – су қоймаларының ең үлкені. Ол көбінесе жеке меншік жерлермен қоршалған, бірақ оның бөгеті мен шығыс жағалауының бір бөлігіне Ледерстокинг жолы арқылы жаяу жетуге болады. Хатчинсон өзені Иннисфри көлінен 1907 жылы салынған 3-қойманың солтүстік бөлігіне дейін шамамен 1 километрдей ағып өтеді. 3-қоймадан шыққаннан кейін өзен Хатчинсон өзені жолының астынан өтіп, содан кейін 1892 жылы салынған және үштің ең кішісі болып табылатын 2-қоймаға дейін ағып өтеді. 3- және 2-қоймалар екеуі де Твин Лейкс округі саябағының ішінде орналасқан және оларға Ледерстокинг жолы және басқа да жолдар арқылы жетуге болады. Үш су қоймасы енді сумен жабдықтау үшін қолданылмайды.

Қоршаған орта мәселелері

Хатчинсон өзенінің оңтүстік бөлігі Вернон тауынан шыққан тазартылмаған канализациялық су ағынының нәтижесінде ластанды. Лас судың ағыны төмен қарай жылжып, өзендегі балық популяциясына зиян келтірді. Бұл мәселе алғаш рет 2003 жылы анықталды, соның салдарынан EPA тазалау туралы директива берді. Қала 2017 жылға дейін бірнеше айып төледі, өйткені екі онжылдық бойы ластануды жоюға шара қабыланбады, ал 2020 жылы Таза су туралы заңға сәйкес болуын талап ететін федералды сот шешімі қабылданды. Нью-Йорк штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті қаржылаған Вернон тауындағы бұзылған канализациялық желіні жөндеу жобасы 2023 жылдың мамыр айынан бастап жүргізілуде. 2010 жылы Hutchinson River Restoration Project атты коммерциялық емес ұйым еріктілердің күшімен өзенді және оның мекендеу ортасын қорғау мақсатында қалпына келтіру жұмыстарын бастады.