Кіріспе
Математикада, әсіресе графтар теориясында, тамырланған граф – бір төбесі тамыр ретінде ерекшеленген граф. Бағытталған және бағытталмаған тамырланған графтар зерттелді, сондай-ақ бірнеше тамырға рұқсат беретін түрлі анықтамалар да бар. Тамырланған графтар (қолданылуына қарай) нүктеленген графтар немесе ағын графтары деп те аталуы мүмкін. Осы графтардың кейбір қолданылуларында, графтың барлық бөліктері тамыр төбесінен қолжетімді болуы қажеттілік ретінде қойылуы мүмкін.
Вариациялар
Топологиялық графтар теориясында тамырланған граф ұғымы бірнеше түйіндерді немесе бірнеше қабырғаларды тамыр ретінде қарастыру үшін кеңейтілуі мүмкін. Алғашқылары кейде осы контексте қабырға тамырлы графтардан ажырату үшін "түйін тамырлы графтар" деп аталады. Тамыр ретінде белгіленген бірнеше түйіні бар графтар кездейсоқ графтар саласындағы комбинаторикада да қызығушылық тудырады. Бұл графтар сондай-ақ "көп тамырлы графтар" деп те аталады. "Тамырланған бағытталған граф" немесе "тамырланған диграф" терминдерінің анықтамалары да әртүрлі болуы мүмкін. Ең қарапайым түсіндіру – белгілі бір түйінді тамыр ретінде анықтап, тамырланған диграфты қарастыру. Дегенмен, компьютерлік ғылымда бұл терминдер көбінесе тар мағынаны білдіреді; атап айтқанда, тамырланған бағытталған граф – бұл r түйінінен r түйінінен басқа кез келген түйінге бағытталған жол бар болатын ерекшеленген диграф. Көп мағыналы анықтама берген авторлар тар анықтамаға сай келетін графтарды "байланысты тамырланған диграфтар" деп атауы мүмкін.
Ағымдық графиктер
Компьютерлік ғылымда тамырлық нүктесі басқа барлық нүктелерге жете алатын тамырлы графиктер ағын графиктер немесе ағын графиктер деп аталады. Кейде ағын графигінің бір ғана шығу (төменгі) нүктесі болуы керек деген қосымша шектеу қосылады. Ағын графиктерді ағын диаграммаларының абстракциялары ретінде қарастыруға болады, құрылымдық емес элементтер (түйіндердің мазмұны мен түрлері) алынып тасталады. Ағын графиктердің ең танымал кіші класы – компиляторлар мен бағдарламалық талдауда қолданылатын басқару ағын графиктерi. Кез келген ағын графигін оның бастапқы нүктесінен шығатын және мақсатына кіретін жалғыз қабырға болған әрбір қабырғаны қысқарту арқылы басқару ағын графигіне айналдыруға болады. Ағын графигінің тағы бір түрі – шақыру графигі, онда түйіндер толықтай қосалқы бағдарламаларға сәйкес келеді. Бірақ сол термин тек басқару ағын графиктерiн белгілеу үшін де қолданылған. Ағын графиктерi белгісіз ағын графиктерi және дұрыс ағын графиктерi деп те аталады. Бір шығу нүктесі қажет болған кезде, ағын графиктерiнде жалпы бағытталған графиктермен ортақ емес екі қасиет бар: ағын графиктерiн iшiне орналастыруға болады, бұл қосалқы бағдарламаны шақыруға тең (параметрлерді беру ұғымы болмаса да), және ағын графиктерiн реттілікпен орындауға болады, бұл екі код фрагментін тізбектеп орындаумен бірдей. Бастапқы ағын графиктерi – таңдалған субграфиктер үлгісін, мысалы, құрылымдық бағдарламалаудың негізгі элементтерін пайдалана отырып, iшiне орналастыру немесе реттілік арқылы бөлшектеуге болмайтын ағын графиктерi деп анықталады. Теориялық зерттеулер, мысалы, таңдалған графиктер жиынтығы берілген негізгі ағын графиктерiнің үлесін анықтау бойынша жүргiзiлдi.
Жинақ теориясы
Питер Ацзель тамырланған бағытталған графтарды қолданды, онда әрбір түйін тамырдан қолжетімді (ол мұны қолжетімді нүктелі графтар деп атайды) және бұл Ацзельдің негізсіздік аксиомасын дұрыс негізделмеген жиын теориясында формулировать үшін пайдаланды. Осы контексте, қолжетімді нүктелі графиктің әрбір төбесі Ацзельдің (дұрыс негізделмеген) жиын теориясындағы (дұрыс негізделмеген) жиынды модельдейді, ал v төбесінен w төбесіне бағытталған қабырға v-нің w жиынының элементе екенін көрсетеді. Ацзельдің негізсіздік аксиомасы әрбір қолжетімді нүктелі граф осылайша (дұрыс негізделмеген) жиындар отбасын модельдейді деп күйейді.
Комбинациялық ойын теориясы
Кез келген комбинаторлық ойын, ойын позициялары төбелері, қимылдары қабырғалары және ойынның бастапқы позициясы түбірі болатын тамырланған бағытталған графпен байланыстырылуы мүмкін. Бұл граф ойынның күрделілігін зерттеуде маңызды роль атқарады, онда күй кеңістігінің күрделілігі графтың төбелерінің санымен анықталады.
Комбинациялық санау
1, 2, 3, 4, 5, 6 түйіндік тамырланған бағытталмаған графиктердің саны 1, 2, 6, 20, 90, 544, ...
Қарым-қатынас ұғымдары
Тамыры ерекшеленген ағаштар, атап айтқанда, қызығушылық тудырады. Егер тамырланған бағытталған графтан тамырға жететін бағытталған жолдар бірегей болса, онда алынған түсінік (тамырланған) арборесценция деп аталады – бұл тамырланған ағаштың бағытталған графқа сәйкес келетін түрі. Тамырланған графтарды графтардың тамырланған көбейтіндісі арқылы біріктіруге болады.