Кіріспе

Эдвард Ханлан (12 шілде 1855 – 4 қаңтар 1908) – Канадалық кәсіби қайық жүзуші, қонақ үй иесі және Торонто, Онтарио қаласының әкімі.

Ерте өмір

Ханлан ирландтық ата-аналардың ұлы болды, оның екі ұлы мен екі қызы бар еді. Оның анасы Мэри Гиббс, әкесі Джон бастапқыда балықшы, кейіннен Торонто аралдарындағы қонақ үй иесі болды. Ханлан отбасы бастапқыда Торонто аралының шығыс жағында тұрды, бірақ 1865 жылы болған қатты дауыл олардың үйін портына итеріп жіберді. Үй аралдың батыс жағындағы Гибралтар мүйісінің солтүстік жағасына жағалады. Бірнеше жылдан кейін Ханланның әкесі сол жерде шағын қонақ үй салды, және Ханлан әйгілі болғанға дейін бұл аймақ Ханлан мүйісі деп атала бастады. Жас Ханлан күн сайын Джордж-стриттегі Торонто қалалық мектебіне барып-келу үшін порты арқылы бірнеше шақырым қатыратын. Ол балық аулаушылар базарға келмес бұрын, жаңа ауланған балықтарын қайықпен әкеліп сату арқылы жылдамдық пен күшін дамытты. Ханлан жасөспірім шағында ескек тарту жарыстарына қатысып, он сегіз жасында Торонто шығанағының әуесқой чемпионы атанып, алғашқы маңызды жетістігіне қол жеткізді.

Қайықшы карьерасы

1874-1875 жылдары кәсіпқой ескекші болды. Көп ұзамай ол 1876 жылы Филадельфиядағы 100 жылдық халықаралық көрмеде барлық қарсыластарын жеңді. 1877 жылы ол Канаданың чемпионы, ал 1878 жылы АҚШ чемпионы атанды. Сол жылы Ханлан Даффериннің алтын медалін жеңіп алды. Солтүстік Америкадағы одан әрі табыстарынан кейін ол Еуропамен күш сынасып көрмек болып, 1879 жылы Англияға сапар шекті. 1879 жылдың 16 маусымында ол ағылшын чемпионы В. Эллиотты (Блиттен) жеңіп, Ньюкасл-апон-Тайндағы Мэншн Хаусынан Тайн өзенінің Скоттсвуд көпіріне дейінгі қашықтықты 21 минут 1 секундтық рекордтық уақытта ескекпен өтті. Ол ескекшілік мансабында өткізген 300 жарыстың тек 6-сында ғана жеңіліске ұшырады. 1880-1884 жылдар аралығында ол бес жыл қатарынан әлем чемпионы болды. Англиялық кәсіби қарсыластарынан өзгеше, ол слайдты айналумен бірге қолданды, денесін артқа қарай ұстады және иілу алдында қолдарын тік ұзақ уақыт сақтап тұрды, бұл оның күшті аяқтарын шебер пайдалану арқасында қосымша күш берді. Осылайша ол жекелей немесе жеке спорт түрлерінде Канаданың алғашқы әлем чемпионы атанды. Ол Торонтолық Джордж Уэрин жасаған қайықпен ескек есті. Ханланның табысы туралы жаңалық телеграф және газет арқылы таралып, ағылшын тілді канадалықтар арасында сирек кездесетін бірлік сәтін тудырды. Оның жеңісі сондай-ақ "Сот судьяларынан бастап, жержаңғақ сатушыларға дейін" (Toronto Globe) оны телеграмма арқылы ставкалармен қолдаған Онтарионың "жүздеген" азаматын байытты.

Атақты қорғау

Ханлан белсенді чемпион болды, жиі шақырылған сын-қатерлерді қабылдап, атақсыз регаталардың ірі жарыстарына жиі қатысты. Американың соңғы үмітіне қарсы АҚШ титулын қорғауы ерекше табыс әкелді. 1878 жылы ол Квебек провинциясының Лашин қаласында Чарльз Эдвард Кортниді жеңіп, бұрын-соңды болмаған 10 000 доллар ұтып алды. Екі жылдан кейін Ханлан оны тағы да жеңіске жеткізіп, Вашингтон қаласында 6000 доллар сыйлыққа ие болды. Чемпионға кез келген матч орнын вето құқығы берілгенімен, ол ешқашан өз үйінің артықшылығын талап еткен емес. Трикетті жеңгеннен кейін үш ай өткен соң, ол Темза өзенінде тағы бір австралиялық, Элиас С. Лейкокқа қарсы әлем чемпионаты атағын қорғады. 1882 жылы ол ағылшын Р.В. Бойдты, ал бір айдан кейін тағы да Трикетті жеңді. Келесі жылы (1883), оның өлімі туралы хабарлар тараған қызба тифтен кейін, ол Америка Құрама Штаттарында америкалық Джеймс Кеннеди мен Уоллес Россқа қарсы сынға тап болды. Бұл екі жарысқа қатысты пікірталастар бар, себебі олар 1930 жылы Британдық ескесу альманахинда және басқа да басылымдарда жарияланған Чемпионат жарыстарының тізіміне енбеген. Алайда, жарыстар өткеніне күмән жоқ. Кеннедимен болған матч әр тарапқа 2500 доллардан сыйлық көздеген және Бостон қаласында өткізілді. Уоллес Росс бұрынғы титулсыз матчта Ханланды жеңіп, ресми емес әлем чемпионы атағын алды. Бұл атақты ресмилеу үшін Росс Ханланға қарсы шақырды және матч Нью-Йорк қаласында өтті. Ханлан жеңіске жетіп, сонымен қатар төрт мильдік қашықтықтағы бұрынғы үздік нәтижені елу секундқа жақсартып, жаңа рекорд орнатты. Бұл екі матч АҚШ-та өткен жалғыз әлем чемпионаты матчтары болды, 1932 жылғы біреуін қоспағанда. 1884 жылы Ханлан тағы да Лейкокты жеңді, бұл жолы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Непиан өзенінде. Қызығы, Ханлан қатысқан он екі чемпионат жарысының ешқайсысы да Канадада өткен жоқ. Оның Чемпионат жарыстары туралы толық мәліметтерді World Sculling Championship тақырыбынан қараңыз.

Скуллинг стилі

Ханланның дарыны – ең тиімді, керемет соққы болды. Ол қазіргі заманғы техниканың негізін қалаушысы еді. Ол жылжымалы орындықты (1882 жылы оның жаттықтырушысы Джордж Уэрин патенттеген) толыққанды пайдаланды, тек қана ұзындықты арттыру үшін ғана емес, сонымен қатар аяқтардың күшті бұлшықтарымен үйлесімді, ағылшын қозғалысын жасау үшін, осылайша оның барлық дене күші әрбір соққыға жұмсалды. Мұндай қозғалыс әлсіз, теңселіп жүретін қайықта оңай болған жоқ. Жаңа бастаушылар көп жылдар бойы жылжымалы орындықты қолданудан тыйым салынды, ал оны қолданған көптеген қарсыластары негізінен қолдарымен күш салды. Биіктігі 5 фут 8 3/4 дюйм, көптеген жарыстарда салмағы 150 фунт болған Ханланның күшті соққысы оған ірі, мықты адамдарды жеңуге мүмкіндік берді. Ол көбінесе минутына 36-дан аспайтын соққылармен, қарсыластарының 42-сімен салыстырғанда, бастап кететін, тіпті қарсыластарын ойыншықтай жетекке алып жүретін. Мориспен болған жарыста ол жылдамдығын төмендетіп, тіпті екі рет тоқтап, американдыққа жарысқа қатысуға мүмкіндік берді, бірақ бәрібір үш ұзындықпен жеңді. Ол мұздай сабырлылықпен жарысты және, әлі бұл термин пайда болмаса да, қарсыластарын уақтылы сөздерімен "психологиялық тұрғыдан" жеңуде шебер болды. Ол ұнатпағандарын қорлаудан тартынбады. Аса мақтанды Трикеттке қарсы жарысқанда ол көрермендермен әңгімелесіп, оларға сүйікті, тоқталып, күтіп, құлағандай болып, австралиялықтың тырысуын күтіп отырып зигзагпен жүзді. Бірде Ханлан финиш сызығын қарсыласынан өте алда кесіп өтті, одан соң оған қайта оралып, екінші рет жеңіске жетті.

Чемпионатты жоғалту

Ханланның негізгі кәсібі көп жылдар бойы ескек тарту болды. Ол 1884 жылғы 16 тамызға дейін әлем чемпионы атағын сақтап келді, бірақ Сиднейдің жанындағы Параматта өзенінде австралиялық Билл Бич одан жеңілді. Ханланның достары жеңіліске тифпен қайтадан ауырғанын, шетелге шамамен сегіз айлық сапардың әлсіретуі мен жарыс барысында жалға алынған кемеге шамадан тыс жақын келгенін кінәлады, бірақ бұлшықетті ұста ерекше қарсылас болды. Ханланның басқа қарсыластарынан өзгеше, Бич жылжымалы орындықты меңгерген; сонымен қатар ол қорғаушы чемпионнан 50 фунтқа салмақтырақ болды. Ханлан реванш үшін тағы жеті ай күтті, бірақ Бич оны содан кейін және 1887 жылы тағы жеңді. Келесі жылы Бичтің ізбасары Питер Кемппен жарысқан Ханлан екі рет сәтсіздікке ұшырады. 1896 жылы әлем чемпионы атанған келесі канадалық Джейк Годур болды. 1885 жылы Джон Тимерге қарсы американдық титулын жоғалтса да, Ханланның жолы аяқталған жоқ. Ол қарсыластарын барынша сақтап таңдағанмен, жарыстарда сәтті өнер көрсетті және тағы он жыл бойы көрмелеріне көп көрермен жиналды. 1891 жылы ол торонтолық (және жаңа американдық чемпион) Уильям Джозеф О'Коннормен бірігіп, американдық жұптық чемпионатта жеңіске жетті, бірақ келесі жылы Годур мен америкалық Джордж Хосмерден жеңіліс тапты. О'Коннор 1892 жылы қайтыс болғаннан кейін, Ханлан басқа серіктестермен жарысты, бірақ ешқашан үлкен жұптық титулды жеңіп алмады. Мансабында ол 300-ден астам жарысқа қатысып, оның ішінде көрмелерде де жеңіске жетті және оннан кем жеңіліске ұшырады. Спортшыға лайық, Ханлан мейірімді, сұлу, еңбекқор және жалпы алғанда адал адам болды. (Заңмен ұзаққа соқпайтын бір жағдай болды – ол 1876 жылы әкесінің қонақ үйінің сыртында контрабандалық тауар сатқаны үшін тұтқындалудан қашып, көлден өтіп бара жатқан паромға жүзіп, Филадельфиядағы жеңісінен кейін даңқпен оралды. Ол өзінің бәсекелестерін мазалаған абыройсыздықтан сақтады.) АҚШ газеттері оның ондағы жетістіктеріне байланысты оны америкалық деп жариялағанда, ол өзінің канадалық екенін баса көрсетті. АҚШ және Ұлыбританияның ең үздік ескекшілеріне қарсы сенімді жеңістері жаңа солтүстік мемлекет құруға жасалған әрекеттің дұрыстығын және оның дамып келе жатқан қалалары мен кенттерінің өркендеуін растады. "Глоб" оны Канаданың ең жақсы иммиграциялық агенті деп атады. Ханлан он екі чемпионат жарысына қатысып, жеті жеңіске және бес жеңіліске жетті. Қызығы, бұл жарыстардың ешқайсысы да Канадада өткен жоқ. Ханлан қатысқан әлем чемпионаты туралы толық мәліметтерді World Sculling Championship бетінен қараңыз. 1 метр 78 см биіктігінде, қалыпты жарыс салмағында және көк жейдесімен танымал болған Ханланды "көк жейделі жігіт" деп атады. Актер Николас Кейдж 1986 жылы түсірілген "Көк жейделі жігіт" фильмінде Ханланның рөлін сомдады. 1877 жылғы 19 желтоқсанда Пиктоу, Новая Шотландияның Маргарет Гордон Сазерлендіке үйленді; олардың екі ұлы мен алты қызы болды. Оның үлкен ұлы Эдвард Гордон Ханлан Корольдік әуе корпусында лейтенант болып қызмет етті және 1917 жылы Англиядағы ұшақ апатында қаза тапты.

Кейінгі өмірі

Спортшы мамандығынан кейін Ханлан әкесі сияқты қонақүй иесі болды, соңынан Торонто қалалық кеңесінің мүшесі ретінде муниципалды саясатқа қатысты. 1897 жылы Торонто университетінің академиялық есу клубының тұңғыш бас жаттықтырышы болды. 1900 жылы ол Нью-Йорктегі Колумбия университетінің командасын бірнеше жыл жаттықтыру үшін кетіп, олармен жұмыс істеді. Ханлан 52 жасында пневмониядан қайтыс болды. Оның денесі салынған шіркеуге он мыңдай торонтолық азамат соңғы құрмет көрсетуге келді.

Мұра

Торонто, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралия, Эдвард Ханланның құрметіне Онтарио штатының Торонто қаласының атымен аталады. Ханланның 1884 жылы Австралияға сапары жаңа аудандардың ашылуымен бірге болды. Осы аймақты бөліп сатқан Excelsior компаниясы, Ханланның сапарының құрметіне жерге оның атын берді. 1926 жылы Канада Ұлттық көрмесінде сақалы бар, денелі, көйлексіз Ханланның, ескі есу шалбары киген, өмірден үлкен қола мүсіні ашылды. Бұл ескерткіш 2004 жылы Ханлан нүктесіндегі паром қондырғысының жанындағы жерге көшірілді. 1980 жылы оның бірінші әлем чемпионатының 100 жылдығына арналған почта маркасы шығарылды. Сонымен қатар, "Нед Ханлан" атты бу кемесі де оның құрметіне аталды. Миссиссаугадағы Британия жолының Томкен және Дикси жолдары арасындағы аудан Ханланның атымен аталады, сондай-ақ Ханлан мемлекеттік мектебі (1957 жылы жабылды), бірақ аймақтың атынан қалғаны – Ханлан суқоймасы мен сорғы станциясы ғана. Онтарио штатының Воган қаласындағы Ханлан жолы да оның құрметіне аталған. Гаудаур жолы, тағы бір әлем чемпионының атымен аталып, Ханлан жолынан басталады. Австралиядағы Серфингшілер жұмағында да Ханланның атымен жол бар. Нед Ханлан 2002 жылы Онтарио спорттық даңқ залына енгізілді.

Бір қабырғалы

Күні (DMY) Іс-шара Орны немесе Курс Ұзындығы Қарсылас Ставка Жеңіс/Жеңіліс Пікірлер 1874 Жергілікті чемпионат Burlington Bay Томас Лауден w Бірінші кәсіби жарыс 1875 Торонто шығанағы Томас Лауден $100 жақта w Жазда 1875 Генерал-губернатордың медалі Торонто 2 миль Лоуден & Дуглас w 1876 Джеймс Дуглас w Көктемде 1876 Уильям Маккей w Көктемде 12 тамыз 1876 Онтарио чемпионаты Маккен w 1876 Халықаралық жүз жылдық регата Филадельфия 3 миль Көптеген үздіктер w Бірнеше іріктеу кезеңдерінде жеңіске жетті 13 маусым 1876 Матч Silver Lake, Бостон Фред Пластид l 26 маусым 1877 Silver Lake, Бостон Johnston & Driscoll w 4 шілде 1877 Регата Charles River, Бостон Фред Пластид l Қарсыласты бұзды 15 қазан 1877 Матч St John, N. B. 5 миль Wallace Ross $1000 жақта w Британдық провинциялар чемпионаты (яғни Канада) 15 мамыр 1878 Матч Торонто шығанағы 2 миль Фред Пластид $2000 w Канада чемпионаты 20 маусым 1878 АҚШ чемпионаты Hulton Course, Pittsberg 5 миль кезекпен Evan Morris w Американдық чемпион 1 шілде 1878 Регата Brockville 4 миль кезекпен 7 басқа w 4 шілде 1878 Регата Cape Vincent Various w 31 шілде 1878 Kennebecasis St John N. B. 5 миль кезекпен Wallace Ross $2000 w Канада чемпионаты. Росс қайығынан құлап түсті 12 тамыз 1878 Barrie Regatta 9 басқа w 3 қазан 1878 Lachine, Канада 5 миль Charles E. Courtney $8000 w Оңай жеңіске жетті. АҚШ чемпионаты 8 мамыр 1879 Матч Tyne UK 3м, 760yds John Hawdon £400 w 16 маусым 1879 Англия чемпионаты Tyne 3м, 760yds William Elliott (айғыршы) £200 жақта w Плюс Sportsman's Challenge Cup 18 тамыз 1879 Barrie Regatta Various l Жағдайы нашар деп айтылды Қазан 1879 АҚШ титулы Chatauqua Lake 5 миль кезекпен Charles E. Courtney $6,000 w "Келісілген матч". АҚШ чемпионаты. Ставка төленбеді. 19 мамыр 1880 Potomac River, Washington Charles E. Courtney w АҚШ чемпионаты 26 мамыр 1880 Potomac River James Riley w АҚШ чемпионаты 17 маусым 1880 "Hop Bitters" Регатасы Rhode Island 4 миль кезекпен Various $5000 l Кейбір іріктеу кезеңдерінде жеңіске жетті 15 қараша 1880 Әлемдік титул Thames UK 4.25 миль Edward Trickett £400 w Әлемдік чемпион плюс Англия чемпионаты 14 ақпан 1881 Әлемдік титул Thames 4.25 миль Elias C. Laycock £500 w және Англия чемпионаты да 3 сәуір 1882 Әлемдік титул Tyne 3м, 760yds Robert Boyd w 1 мамыр 1882 Әлемдік титул Thames 4.25 миль Edward Trickett w 30 мамыр 1883 Әлемдік титул Boston 3 миль John A Kennedy w 18 шілде 1883 Әлемдік титул New York 4 миль Wallace Ross w 22 мамыр 1884 Әлемдік титул Nepean, Aust Elias C. Laycock w 16 тамыз 1884 Әлемдік титул Parramatta Sydney 3.25 миль Bill Beach £500 жақта l Әлемдік титулды жоғалтты 7 ақпан 1885 Матч Parramatta Sydney 3.25 миль Tom Clifford w 28 мамыр 1885 Әлемдік титул Parramatta Sydney 3.25 миль Bill Beach £500 жақта l 23 шілде 1885 Матч Cazenovia Lake, Syracuse 2.5 миль George Hosmer w 7 қыркүйек 1885 3 адамдық матч Sheephead Bay 3 миль кезекпен Ross and Lee w 24 қазан 1885 АҚШ титулы Albany 3 миль кезекпен John Teemer l АҚШ чемпионатынан айырылды 25 маусым 1886 Матч Lake St Joseph (Quebec) 3 миль кезекпен George Hosmer $1500 w 1 шілде 1886 Матч Richelien River (St Johns) 3 миль кезекпен Wallace Ross $3000 w Шамамен алты дюйммен жеңіске жетті. 9 тамыз 1886 Регата Nantasket Beach 3 миль кезекпен Hosmer, James A. Ten Eyck, J McKay w Оңай жеңіске жетті. 1 қыркүйек 1886 Матч Jamaica Bay 3 миль Charles E. Courtney w Рекордтық уақыт талап етілді, бірақ дауланды. 30 мамыр 1887 АҚШ титулы New York Jacob Gaudaur l 23 шілде 1887 АҚШ титулы New York 3 миль кезекпен Jacob Gaudaur $1000 жақта w АҚШ чемпионаты қайтадан қалпына келтірілді, бірақ Гаудур дұрыс жарыспағандықтан нәтиже қызықты болды. 13 тамыз 1887 АҚШ титулы Toronto John Teemer l АҚШ титулы жоғалды (қайта) 26 қараша 1887 Әлемдік титул Parramatta Sydney 3.25 миль Bill Beach l 5 мамыр 1888 Әлемдік титул Parramatta Sydney 3.25 миль Peter Kemp (айғыршы) £500 жақта l 13 маусым 1888 Матч Rockhampton 3 миль Edward Trickett w 28 қыркүйек 1888 Әлемдік титул Parramatta Sydney 3.25 миль Peter Kemp (айғыршы) £500 жақта l 27 қараша 1888 Матч Parramatta Sydney 3.25 миль Bill Beach £500 жақта l 1 қыркүйек 1892 Матч Toronto 2 миль Charles Stephenson (айғыршы) w 24 шілде 1893 Матч Orillia, Ontario 3 миль Jacob Gaudaur l Өзінің соңғы ірі жарысы туралы.

Қос қаптама

Ханлан негізінен жеке қалақта жарысқа қатысса да, кейде екінші бір адаммен бірге қос қалақта жарысқа шығатын. Кем дегенде екі рет Ханлан қос қалақтың әлем чемпионаты аталымын бөлісіп иеленді. Оның қос қалақтағы жарыстарының кейбіреулері төменде келтірілген. Күні (DMY) Іс-шара Серіктес Орны немесе Трасса Ұзындығы Қарсылас Сыйлық Жеңіс/Жеңіліс Ескермелер 5 маусым 1886 Ханлан регаттасы Джордж Ли Торонто 3 миль, бұрылыспен Джордж Хосмер және Джон Маккей жеңіс, 4 қарыздық алшақтықпен, 26 м.18 с-та. 8 тамыз 1891 Әлем чемпионаты Уильям Джозеф О'Коннор Гамильтон, Онтарио 3 миль, бұрылыспен Джейкоб Гаудаур және Джон Маккей 1000 доллар бір жаққа жеңіс, 4+ қарыздық алшақтықпен, 18 м.26,5 с-та. 23 маусым 1892 Әлем чемпионаты Уильям Джозеф О'Коннор Айр, Пенсильвания 3 миль, бұрылыспен Джордж Хосмер және Джейкоб Гаудаур $1500 жеңіс, 2 аяқ алшақтықпен, 19 м.55 с-та. 5 қыркүйек 1892 Әлем чемпионаты Уильям Джозеф О'Коннор Онтарио жағажайы 3 миль, 3 бұрылыспен Джордж Хосмер және Джейкоб Гаудаур $1500 жеңіліс, Чемпионатты жоғалтты.