Кіріспе

Атлантаның сәулет өнері классикалық, модернистік, постмодернистік және заманауи стильдердің бірігіп кеткенімен ерекшеленеді. 1864 жылғы Атланта шайқасы мен одан кейінгі өрт салдарынан қаланың сәулетінде Антебелл дәуірінен қалған іздерге жол жоқ. Есесіне, Атлантаның постмодернистік американ қаласы ретіндегі мәртебесі оның сәулетінде көрініс береді, себебі қала жиі жаңа сәулеттік идеяларды алғашқылардың бірі болып таныстырды. Дегенмен, Атлантаның модернизмді қабылдауы сәулет мұрасын сақтауға немқұрайлылықпен ұштасты, нәтижесінде Коммерциялық стильдегі «Эквитебл» ғимараты (Атлантаның алғашқы көкжиегі), Бё-Арт стиліндегі Терминал станциясы және Классикалық Карнеги кітапханасы сияқты архитектуралық шедеврлер қиратылды. Қаланың мәдени символы – Нео-Мавританиялық «Фокс» театры да сол тағдырға ұшырар еді, егер 1970 жылдардың ортасында оны сақтап қалу үшін халықтық қозғалыс тумағанда.

Антебеллум

Атланта жоспарланған темір жол терминалынан және кейін темір жол торабынан өскендіктен, оның соғысқа дейінгі архитектурасы аристократтық Саваннамен немесе басқа көне Оңтүстік қалаларымен салыстырғанда айрықша емес еді. Қаланың ең маңызды ғимараттарына Эдвард А. Винсенттің Юнион вокзалы (1853), «Атланта», «Траут Хаус» және «Вашингтон Холл» қонақүйлері, сондай-ақ «Атланта» банкі кірді. 1859 жылғы бір өнеркәсіптік журнал мынаны атап өтті: 1858 жылы кірпіштен 19 кең дүкен салынды, одан бөлек, көбінесе кірпіштен тұрғызылған көптеген әдемі тұрғын үйлер бой көтерді. Жаңа құрылыстардың көпшілігі әсерлі ғимараттар болып табылады және қазіргі заманғы қалаларымыздың ең сәнді бөліктерімен салыстырғанда кем түспейді. Атланта қаласының соғысқа дейінгі бірде-бір ғимараты бүгінгі күнге жеткен жоқ. Қала шегінде сақталған соғысқа дейінгі архитектура 19 ғасырда қала шегінен тыс орналасқан төрт үйден, сондай-ақ көршілес маңындағы Солтүстік Друид-Хиллс ауданынан Атланта тарих орталығына көшірілген Тулли Смит үйінен тұрады. Атлантаның орталық бөлігіндегі ең көне ғимарат – Джорджия темір жолының жүк депосы (1869).

Ұрсақтан кейінгі

Атлантаның көп бөлігі Азамат соғысы кезінде өртеліп, қаланың тарихи архитектурасының көп бөлігін жойды. Дегенмен, Атланта архитектуралық тұрғыдан ешқашан "оңтүстікке" тән болған емес. Атланта Саванна немесе Чарльстон сияқты оңтүстік теңіз порты емес, теміржол қаласы ретінде құрылғандықтан, қаланың көптеген маңызды ғимараттары Солтүстік-Шығыс немесе Орта Батыста да салынуы мүмкін еді.

Америка қайта өрлеу дәуірінде және одан кейін Атланта тұрғындары үздіксіз жаңа, әсерлі қонақ үйлер, қоғамдық және өнеркәсіптік архитектура, сондай-ақ Equitable Building (8 қабат, 1892), Candler Building (17 қабат, 1906) және Rhodes Haverty Building (21 қабат, 1929) сияқты кеңсе ғимараттарына таң қалды. Азамат соғысы мен Екінші дүниежүзілік соғыс аралығында Атлантада жұмыс істеген ең белгілі сәулетшілердің қатарында А. Тен Эйк Браун, Фрэнсис Палмер Смит және Г. Ллойд Пречер болды.

Салқын соғыс дәуірі

Салқын соғыс дәуірінде Атланта әлемдік модернистік бағыттарды, әсіресе кеңсе мұнаралары мен коммерциялық ғимараттар саласында ұстанды. Модернистік сәулет үлгілеріне «Вестин Пичтри Плаза» (1976), «Джорджия Пасифик Тауэр» (1982), «Джорджия штатының ғимараты» (1966) және «Атланта Марриотт Маркиз» (1985) жатады. Осы дәуірдің ең белгілі сәулетшісі – Атлантада туған Джон Портман болуы мүмкін, оның «Hyatt Regency» мейманханасы (1968) қонақжайлылық саласында маңызды із қалдырды. «Джорджия Техникалық университетінің» сәулет факультетін бітірген Портманның еңбектері «Атланта Мерчандиз Март», «Пичтри Орталығы», «Вестин Пичтри Плаза» мейманханасы және «Трюист Плаза» жобалары арқылы Атлантаның орталық бөлігін жаңартты.

Қазіргі заман

1980 жылдардың екінші жартысында Атланта постмодерн дизайнын ерте қабылдаған қалалардың бірі болды, ол классикалық элементтерді қала көрінісіне қайта енгізді. Атлантаның ең биік көкжайларының көпшілігі 1980 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейін салынды, олардың көпшілігі конус тәрізді мұнаралармен немесе әшекейленген шатырлармен көзге түседі, мысалы, One Atlantic Center (1987), 191 Peachtree Tower (1991) және Four Seasons Hotel Atlanta (1992). Ал 312 метр биіктігімен Атлантадағы ең биік ғимарат – Bank of America Plaza (1992) – әлемдегі 61-ші және АҚШ-тағы 9-шы биік ғимараттардың қатарында. Соңғы кезде Атлантаның сәулеттік ортасы көбірек эклектикалық және алуан түрлі болып келеді. Мысалы, 3344 Peachtree (2008) шыны қабырғалы модернизм стилінде салынған, ал Миллениум қақпасы (2008 жылы аяқталды) Вашингтондағы Джефферсон ескерткіші аяқталғаннан бері АҚШ-тағы ең ірі классикалық ескерткіш болып табылады.

Қайта мақсатталған өнеркәсіптік архитектура

ХХІ ғасырдың басында көптеген бұрынғы өнеркәсіптік ғимараттар тұрғын үйлер мен сауда орындары ретінде қайта қолданысқа берілді, олардың көпшілігі BeltLine бойында орналасқан – бұрынғы теміржол участалары, қазір орталық қаланың айналасындағы сағанақтар жүйесін құрап отыр. Мысалдарға Ponce City Market, Krog Street Market, Telephone Factory Lofts, Fulton Bag and Cotton Mills, King Plow және Goat Farm өнер орталықтары, сондай-ақ Ескі Төртінші аудан, Инман Парк ауылы, Cabbagetown және Reynoldstown, сонымен қатар Мариетта көшесіндегі магистраль бойындағы көптеген ғимараттар жатады.

Ерекше сәулет

Өнер нысандары Атланта архитектурасындағы модернистерге жол ашты, оның ішінде Ричард Мейер жобалаған және Ренцо Пьяноның 2005 жылғы қосымшасы бар High Museum. Жақында өткен дизайн байқауының нәтижесінде Freelon Associates (HOK компаниясымен бірлесіп) Азаматтық және адам құқықтары орталығының жаңа 100 миллион долларлық үйінің архитекторы ретінде таңдалды. Майкл Грейвстің постмодерн стилі Мидтаундағы Ten Peachtree Place кеңсе ғимаратында және Эмори университетінің кампусындағы Майкл К. Карлос мұражайында көрініс тапқан. 50 қабатты One Atlantic Center Филип Джонсон мен Джон Бургидің бірлескен жобасы. 1980 жылы аяқталған Атланта Фултон орталық кітапханасын 20 ғасырдың ең белгілі модернист архитекторларының бірі Марсель Брюер жобалаған. Брюер Баухауста оқып, сондай-ақ сабақ берген, және осы мектепте карьерасының басында атақты жиһаз дизайнері ретінде танымал болды. Атлантада сондай-ақ 1897 жылы салынған, Нью-Йорктегі одан әйгілі Flatiron ғимаратынан (1902) бес жыл бұрын тұрғызылған Flatiron ғимараты бар.

Аспан қыртыстары

РейтингАтыБиіктігі ft (м)ҚаттарЖылЕскермелер 1 Bank of America Plaza 01.01,023 (312) 55 1992 Әлемдегі 63-ші ең биік ғимарат, АҚШ-тағы 10-шы ең биік ғимарат. 1992 жылдан бері Атланта, Джорджия және Оңтүстік АҚШ-тың ең биік ғимараты. АҚШ штатының астанасындағы ең биік ғимарат. 2 Truist Plaza 02.0871 (265) 60 1992 Әлемдегі 77-ші ең биік ғимарат, АҚШ-тағы 25-ші ең биік ғимарат. 3 One Atlantic Center 03.0820 (250) 50 1987 Әлемдегі 125-ші ең биік ғимарат, АҚШ-тағы 38-ші ең биік ғимарат. IBM Tower деп те аталады. 4 191 Peachtree Tower 04.0770 (235) 50 1990 Әлемдегі 200-ші ең биік ғимарат, АҚШ-тағы 57-ші ең биік ғимарат. 5 Westin Peachtree Plaza Hotel 05.0723 (220) 73 1976 АҚШ-тағы 93-ші ең биік ғимарат. 1976 жылдан 1977 жылға дейін әлемдегі ең биік қонақ үй ғимараты болды. 6 Georgia Pacific Tower 06.0697 (212) 52 1982 Ғимараттың жалпы ауданы 1,567,011 шаршы фут құрайды. 7 Promenade II 07.0691 (211) 38 1990 8 AT&T Midtown Center 08.0677 (206) 47 1982 BellSouth ғимараты деп те аталады. 9 3344 Peachtree 09.0665 (203) 48 2008 Sovereign деп те аталады. 10 1180 Peachtree 10.0657 (200) 41 2006 Бұрын Симфония орталығы деп аталған.

Фирмалар, университеттер және ұйымдар

Атланта қаласында халықаралық деңгейде танымал, марапатталған Мак Скогин Меррилл Элам Архитекторлары (бұрынғы Скогин, Элам және Брей Архитекторлары) орналасқан. Қазіргі заманғы практикаларға BLDGS, Lightroom, Dencity, G+G Architects, Houser Walker Architecture, plexus r+d, Smith Dalia, Square Feet Studio және Роберт М. Кейн, сәулетші кіреді. Ірі фирмалар: Стивенс & Уилкинсон, Перкинс және Уилл (Дар Әл Хандсахаға тиесілі), Коллинс Купер Каруси, TVS (Томпсон, Вентулетт, Стенбек және серіктестер), Лорд Эк Сарджент, Смолвуд, Рейнольдс, Стюарт, Стюарт және серіктестер, және Купер Карри Инк. Атлантаның орталық бөлігінің батысында орналасқан Джорджия Технологиялық институтының Архитектура колледжі архитектура саласында бакалавриатқа дейінгі және кәсіби магистратура дәрежелерін ұсынады, сондай-ақ студенттер мен мамандарға қызығушылық тудыратын тұрақты дәрістер мен симпозиумдар өткізеді. Кеннесоу мемлекеттік университеті (бұрын Оңтүстік политехникалық мемлекеттік университеті деп аталған), Атланта қаласының маңындағы Мариетта қаласында бес жылдық кәсіби бакалавриат дәрежесін ұсынады, сонымен қатар архитектура ғимаратының галереясында дәрістер мен көрмелер ұйымдастырады. Американдық Сәулетшілер институтының Атланта бөлімшесінің Жас Сәулетшілер форумы ашық дизайн конкурстарын, көрмелерді және мамандық иелері мен жалпы халыққа қызығушылық тудыратын дәрістерді ұйымдастырады.