Кіріспе
Атланта қаласының тарихы 1836 жылы Джорджия штаты АҚШ-тың орталық-батыс аймағына теміржол салуды шешкен кезден басталады. "Terminus" (Терминус) атты алғашқы бекеттің негізін қалауды белгілейтін тіреу қазығы 1837 жылы жерге орнатылды (бұл орын "Zero Mile Post" – Бірінші Шақырым Посты деп аталды). 1839 жылы мұнда үйлер мен дүкендер салынды, ал елді мекен өсе бастады. 1845 пен 1854 жылдар аралығында төрт түрлі бағыттан теміржол желілері келді, нәтижесінде қала қарқынды дамып, бүкіл Оңтүстік АҚШ-тың теміржол торабына айналды. Америка Азамат соғысы кезінде Атланта, маңызды логистикалық орталық ретінде, одақтық әскерлердің шабуылына ұшырады. 1864 жылы генерал Уильям Шерманның әскері қаланың ғимараттары мен мүліктерін өртеді, тек шіркеулер мен ауруханалар ғана сақталды. Соғыстан кейін халық саны мен өндіріс өсті, қала теміржол торабы ретіндегі маңызды рөлін сақтап қалды. 1886 жылы осы қалада Coca-Cola өндірісі басталды, ол Атланта негізді әлемдік брендке айналды. 1889 жылы электрлік трамвайлар пайда болды, қала жаңа "трамвайлық шағын аудандарды" құрастырды. 1865 пен 1885 жылдар аралығында қаланың элиталық қара нәсілді колледждері құрылды. 1910 жылдары сайлау құқығынан айырылып, Джим Кроу заңдарының енгізілуіне қарамастан, қалада өркендеген қара орта және жоғарғы тап пайда болды. ХХ ғасырдың басында "Sweet" (Свит) Аубурн даңғылы "елдегі ең табысты қара нәсілділер көшесі" деп аталды. 1950 жылдары қара нәсілділер бұрын тұруға рұқсат етілмеген аудандарға көшіп-қона бастады, ал Атлантаның алғашқы тас жолдары ақ нәсілділердің жаңа қала маңындағы аудандарға көшіп, жұмысқа баруына мүмкіндік берді. Атланта Мартин Лютер Кингтің туған жері және Азаматтық құқықтар қозғалысының маңызды орталығы болды. Бөліну процесі 1960 жылдарда кезең-кезеңмен жүзеге асты. Қаладағы қираған үйлер бұзылып, жаңадан құрылған Атланта Тұрғын үй басқармасы қоғамдық тұрғын үйлер салды. 1960 жылдардың ортасынан 1970 жылдардың ортасына дейін қала маңында тоғыз сауда орталығы ашылды, орталық сауда ауданы құлдырады, бірақ солтүстік жағында жаңа кеңселер мен қонақүйлер бой көтерді. 1976 жылы жаңа Джорджия Әлемдік Конгресс орталығы Атлантаның ірі конгресс қаласы ретінде дамуын көрсетті. 1973 жылы қала өзінің алғашқы қара нәсілді мэрі Мейнард Джексонды сайлады. Келесі онжылдықтарда қара нәсілді саяси көшбасшылар ақ бизнесмендермен бірлесіп, бизнестің өсуін ынталандырды, сонымен бірге қара бизнесін де қолдады. 1970 жылдардың ортасынан 1980 жылдардың ортасына дейін MARTA жедел транзит жүйесінің көп бөлігі салынды. Қала маңындағы аудандар қарқынды өссе де, қаланың көп бөлігі нашарлап, 1970 мен 1990 жылдар аралығында халық саны 21%-ға азайды. 1996 жылы Атланта жазғы Олимпиада ойындарын қабылдады, осы оқиғаға арналған жаңа нысандар мен инфрақұрылым салынды. Delta әуе компаниясы өсіп, 1998-1999 жылдары Атланта әуежайы әлемдегі ең көп жолаушы тасымалдайтын әуежайға айналды. 1990 жылдардың ортасынан бері жаңару процесі қаланың көптеген аудандарына жаңа өмір сыйлады. 2010 жылғы халық санауы бай қара нәсілділердің қаладан шығып, жаңа қала сыртындағы үйлерге және қала маңындағы қалаларға көшкенін, жас ақ нәсілділердің қалаға қайта оралғанын және қала сыртындағы аудандардағы ең үлкен өсіммен ең әртүрлі метрополитандық аймақ пайда болғанын көрсетті.
the journal
The history of Atlanta dates back to 1836, when Georgia decided to build a railroad to the U. S. Midwest and a location was chosen to be the line's terminus. The stake marking the founding of "Terminus" was driven into the ground in 1837 (called the Zero Mile Post). In 1839, homes and a store were built there and the settlement grew. Between 1845 and 1854, rail lines arrived from four different directions, and the rapidly growing town quickly became the rail hub for the entire Southern United States. During the American Civil War, Atlanta, as a distribution hub, became the target of a major Union campaign, and in 1864, Union William Sherman's troops set on fire and destroyed the city's assets and buildings, save churches and hospitals. After the war, the population grew rapidly, as did manufacturing, while the city retained its role as a rail hub. Coca Cola was launched here in 1886 and grew into an Atlanta based world empire. Electric streetcars arrived in 1889, and the city added new "streetcar suburbs". The city's elite black colleges were founded between 1865 and 1885, and despite disenfranchisement and the later imposition of Jim Crow laws in the 1910s, a prosperous black middle class and upper class emerged. By the early 20th century, "Sweet" Auburn Avenue was called "the most prosperous Negro street in the nation". In the 1950s, black people started moving into city neighborhoods that had previously kept them out, while Atlanta's first freeways enabled large numbers of whites to move to, and commute from, new suburbs. Atlanta was home to Martin Luther King Jr., and a major center for the Civil Rights Movement. Resulting desegregation occurred in stages over the 1960s. Slums were razed and the new Atlanta Housing Authority built public housing projects. From the mid 1960s to mid '1970s, nine suburban malls opened, and the downtown shopping district declined, but just north of it, gleaming office towers and hotels rose, and in 1976, the new Georgia World Congress Center signaled Atlanta's rise as a major convention city. In 1973, the city elected its first black mayor, Maynard Jackson, and in ensuing decades, black political leaders worked successfully with the white business community to promote business growth, while still empowering black businesses. From the mid 1970s to mid 1980s most of the MARTA rapid transit system was built. While the suburbs grew rapidly, much of the city itself deteriorated and the city lost 21% of its population between 1970 and 1990. In 1996, Atlanta hosted the Summer Olympics, for which new facilities and infrastructure were built. Hometown airline Delta continued to grow, and by 1998 1999, Atlanta's airport was the busiest in the world. Since the mid 1990s, gentrification has given new life to many of the city's intown neighborhoods. The 2010 census showed affluent black people leaving the city for newer exurban properties and growing suburban towns, younger whites moving back to the city, and a much more diverse metropolitan area with heaviest growth in the exurbs at its outer edges.
Американың түпкiлiктi халқының өркениетi: 1836 жылға дейiн
Атланта және оның маңындағы қалалар салынған аймақ бастапқыда крик және чероки тайпаларының жері болды. 1813 жылы 1812 жылғы соғыста британдықтарға көмектесу үшін жалданып алынған криктер Оңтүстік-Батыстағы Алабама штатындағы Форт-Мимс бекінісіне шабуыл жасап, өртеп жіберді. Бұл қақтығыс кеңейіп, Крик соғысы деп аталды. Жауап ретінде АҚШ Окмулги және Чаттахучи өзендері бойында, қазіргі Дакула, Джорджия қаласының жанындағы Хог тауының үстіндегі Форт-Дэниел және Форт-Гилмер сияқты бекіністер тізбегін салды. Форт-Гилмер крик тайпасының ауылы – "Тұрған Шаған" деп аталатын маңызды үндістер орнының жанында орналасқан. Бұл орын дәстүрлі түрде крик және чероки жерлерінің шекарасында, Пичтри өзені Чаттахучи өзеніне құятын жерде үндістердің кездесу орны ретінде белгіленген. Бекініс жақын арада Форт-Пичтри деп аталды. Форт-Пичтри мен Форт-Дэниелді байланыстыратын жол, бұрынғы жолдардың бағытын ұстанды. 1821 жылы криктер қазіргі Атланта аймағын өз еркімен берді. Төрт айдан кейін Джорджия жер лотереясы заңы қабылданып, болашақта Атланта болатын аймақта бес жаңа округ құрылды. Декальб округі 1822 жылы Генри, Файетт және Гвиннет округтерінің бөліктерінен құрылды, ал келесі жылы Декатур округ орталығы ретінде құрылды. Жер лотереясының аясында Арчибальд Холланд 14-ші округке, 82-ші жер учаскесіне грант алды: қазіргі Coca-Cola штаб-пәтерінің жанындағы 202,5 акр жер. Ол жерді өңдеп, сондай-ақ ұстахана істеді. Бірақ жері көшпелі және ылғалды болғандықтан, оның малдары көбінесе лайға батып қалатын. 1833 жылы ол Полдинг округінде шаруашылықпен айналысу үшін осы аймақты қалдырды. 1830 жылы қонақ үй ашылды, ол сол кездегі ерекшелік – ақ бояуға боялғандықтан Уайтхолл деп аталды, ал көптеген басқа ғимараттар жуылған немесе табиғи ағаштан жасалған. Кейіннен Уайтхолл көшесі Атлантадан Уайтхоллға дейінгі жол ретінде салынды. Уайтхолл ауданы 1867 жылы Вест-Энд деп аталды және Атлантаның ең жақсы сақталған викториандық ауданы болып табылады. 1835 жылы чероки тайпасының бірнеше басшылары чероки халқының көпшілігінің келісімінсіз өздерінің жерлерін АҚШ-қа батыстағы жерлерге алмастыру шартымен, Жаңа Эхота шарты арқылы берді. Бұл әрекет Алыс жолға әкеп соқты.
Өсу және өңірлік темір жол хабына айналу
1845 жылдың қыркүйегінде Аугустадан (Атлантаның шығысына қарай) алғашқы Грузия темір жолының жүк және жолаушылар пойыздары келді, және сол жылы алғашқы қонақ үй – Атланта қонақ үйі ашылды. Темір жол қаланың өсуіне басты серпіліс берді, бірнеше тармақтар қосылды. 1846 жылы екінші теміржол компаниясы, Macon & Western (алғашқы атауы – "Монро темір жолы"), шағын елді мекенді оңтүстікке қарай Маконмен және оңтүстік-шығысқа қарай Саваннамен байланыстыратын Terminus/Атлантаға дейінгі жолды аяқтады. Содан қала қарқынды дамуға көшті. 1846 жылдың соңында Вашингтон Холл қонақ үйі есігін ашты. 1847 жылға қарай халық саны 2500-ге жетті. 1848 жылы қала тұңғыш мэрін сайлады және алғашқы қала маршалын – неміс М. Лестерді тағайындады, бұл оқиға алғашқы кісі өлтірумен және алғашқы түрме салынуымен бірге болды. Жаңадан құрылған қалалық кеңес ағаштан жасалған тротуарларды салуға келісім берді және жексенбі күні сауда жасауға тыйым салды. 1849 жылы Атлантаның үшінші және ең ірі соғысқа дейінгі қонақ үйі – "Троут Хаус" салынды, ал "Daily Intelligencer" қаладағы алғашқы табысты күнделікті газет болып қалыптасты. 1850 жылы қаланың оңтүстік-шығысында Оукленд зираты салынды, ол бүгінге дейін қала шегінде сақталған. 1851 жылы үшінші теміржол тармағы – Батыс және Атлантика темір жолы (Атлантаның аялдамасы ретінде таңдалған) келді, ол Атлантаны солтүстік-батыстағы Чаттанугамен байланыстырып, Джорджияны Теннесси және Огайо өзендерінің аңғарларымен, сондай-ақ Американың орталық аймақтарымен сауда жасауға мүмкіндік берді. 1853 жылы Мемлекеттік алаңда Одақ депосы құрылысын аяқтады. Сол жылы депоның архитекторы Эдвард А. Винсент қалалық кеңеске Атлантаның алғашқы ресми картасын тапсырды. Фултон округі 1853 жылы ДеКалб округінің батыс бөлігінен бөлініп шықты, ал 1854 жылы Фултон округінің соты мен Атланта қалалық әкімшілігінің ғимараты салынды – ол 30 жылдан кейін қазіргі Капитолий ғимаратының орнына бұзылып жатыр. (Азамат соғысынан кейін Джорджияның Бас Ассамблеясы штат астанасын Милледжвиллден Атлантаға көшіру туралы шешім қабылдады) және қалада банк, күнделікті газет, жүк вагондары құрастыратын зауыт, жаңа кірпіш депо, мүлік салығы, газ зауыты, газ шамдары, театр, медициналық колледж және жасөспірімдердің құқық бұзушылықтары болды.
Өндіріс және сауда
Алғашқы нағыз өндіріс орны 1844 жылы ашылды, қаланың кейіннен мэрі болған Джонатан Норкросс Мартасвиллге келіп, ағаш кесетін зауыт салды. Ричард Петерс, Лемуэль Грант және Джон Мимс үш қабатты ұн тартатын диірмен салды, ол Азамат соғысы кезінде тапанша жасау фабрикасы ретінде пайдаланылды. 1848 жылы Остин Лейден қаладағы алғашқы құю және машина жасау шеберханасын ашты, ол кейін Атланта машина жасау зауыдына айналды. Атланта дөңгелеу зауыты (кейін "Конфедерация" дөңгелеу зауыты деп аталды) 1858 жылы Окленд зиратының жанында салынды. Көп ұзамай ол Оңтүстіктегі ең өнімді екінші дөңгелеу зауыты болды. Америка Азамат соғысы кезінде ол Конфедерация әскери-теңіз күштері үшін CSS Вирджинияны қаптауға арналған зеңбіректер, темір рельстер және темір парақтар шығарды. Зауыт 1864 жылы Одақ әскері тарапынан қиратылды. 1860 жылға қарай қалада төрт ірі машина жасау шеберханасы, екі жоспарлау фабрикасы, үш былғары өңдеу зауыты, екі аяқ киім фабрикасы, сабын фабрикасы және 75 адамды жұмыспен қамтитын киім фабрикалары болды. Азамат соғысынан кейін, босатылған құлдар мүмкіндік іздеп Атлантаға келгенде, Атланта халқының қара нәсілділер үлесі күрт өсті. Қалада бірнеше құл сату үйлері болды, олар газеттерде жарнама берді және олардың көптегені өндірілген тауарлармен де сауда жасады.
Азамат соғысы: 18611865
Америка Азамат соғысы кезінде Атланта маңызды теміржол және әскери жабдықтау орталығы болды. (Сондай-ақ қараңыз: Атланта Азамат соғысында.) 1864 жылы қала ірі Одақ шабуылының нысанасына айналды (осы жерде 1939 жылғы «Желмен кеткендер» фильмі түсірілді). Қазіргі Атланта аумағында бірнеше шайқастар болды, оның ішінде Пичтри-Крик шайқасы, Атланта шайқасы және Езра шіркеуі шайқасы. Генерал Шерман 31 тамыз – 1 қыркүйек күндері болған Джонсборо шайқасында Атлантаға соңғы жабдықтау жолын кесіп тастады. Конфедерация генералы Джон Белл Худтың барлық жабдықтау жолдары қиылысқандықтан Атлантаны тастап кетуге мәжбүр болды. 1 қыркүйек күні түнде оның әскері қаладан Грузияның Лавджой қаласына қарай жол тартты. Генерал Худ оқ-дәрі және басқа да әскери жабдықтармен толтырылған 81 теміржол вагонын жоюға бұйрық берді. Нәтижесінде болған өрт пен жарылыстар шақырымдар бойы естілді. Келесі күні қала әкімі Джеймс Калхун қаланы тапсырды, ал 7 қыркүйекте Шерман азаматтық халықты эвакуациялауға бұйрық берді. Одан кейін ол 11 қарашада Атлантаны оңтүстікке жасалатын жазалау жорығына дайындық ретінде өртеп жіберді. Атлантадағы Епископ және Католик шіркеулерінің епископтарының тілегімен Шерман қаланың шіркеулерін немесе ауруханаларын өртемеді. Соғыстың қалған ресурстары Шерманның теңізге жасаған жорысынан кейін жойылды. Атлантаның құлауы Азамат соғысының шешуші кезеңі болды. Оның кеңінен жарияланған құлауы солтүстікке сенімділік сыйлады. Мобил шығанағы шайқасымен бірге Атлантаның құлауы Абрахам Линкольннің қайта сайлануына және Конфедерацияның соңында жеңілуіне әкелді.
Қайта құру: 18651871
Қала күлден туды, сондықтан қаланың символы – феникс, және соғыстан кейін халқы тез өскендіктен, қала біртіндеп қайта жаңартылды. Атлантаға айналасындағы округтер мен штаттардан көшіп келгендер көп болды: 1860 жылдан 1870 жылға дейін Фултон округінің халқы 14 427-ден 33 446-ға дейін екі еседен астам өсті. Азамат соғысынан кейін Оңтүстікте байқалғандай, көптеген босатылған құлдар жұмыс табу үшін плантациялардан қалаларға немесе кенттерге көшіп келді, оның ішінде Атлантаға да; Фултон округінде 1860 жылы қара нәсілділердің үлесі 20,5% болса, 1870 жылы 45,7% құрады. Құлдар босатылғаннан кейін ауыл шаруашылығы еңбек күшінің бұзылуы салдарынан нашар өнім болды, сондықтан азық-түлікпен жағдай тұрақсыз болды. Көптеген қашқынның киім-кешектері мен аяқ киімдері болмады, тіпті жағдайы мүшкіл болды; AMA азық-түлік, баспана және киіммен көмектесіп, мұқтаждардың орнын толтырды, ал федералдық қолдауға ие Freedmen's Bureau да көп көмек көрсетті, бірақ оның көмегі үздіріліссіз болған жоқ. Одақ әскерінің тұрғын үйлерді қиратуы және қашқынның көптеп келуі тұрғын үй тапшылығына алып келді. Кейбір үйлер кішкентай ғана үйімен бірге айына 5 долларға жалға берілсе, терезесі барлары 20 долларға жалға берілді. Жоғары жалдау бағасы заңдар емес, нәсілдік бөлінуге себеп болды, нәтижесінде қара нәсілділердің көпшілігі қала шетіндегі үш шатырлы ауданда қоныстанды. Ол жердегі тұрғын үйлердің жағдайы нашар болды; AMA миссионерінің айтуынша, көптеген үйлер «шатқылдаған лашықтар» еді және олардың бағасы көтеріңкі болды. Шатырлы аудандардың екеуі төмен жатқан жерлерде орналасқан, су тасқыны мен канализация ағып кетуіне бейім болды, бұл 19 ғасырдың соңында аурулардың пайда болуына әкелді. 1865 жылдың желтоқсанында Атлантада шешек індеті тарады, көмектесуге дәрігерлер мен ауруханалар жеткіліксіз болды. 1866 жылдың күзінде тағы бір індет болды, нәтижесінде жүздеген адам қайтыс болды. 1892 жылы Кэндлер екінші компанияны, қазіргі корпорация – The Coca Cola Company-ны құрды. 50 жылдығына қарай сусын АҚШ-та ұлттық символға айналды. Coca Cola-ның әлемдік штаб-пәтері содан бері Атлантада орналасқан. 1991 жылы компания Coca Cola әлемін ашты, ол қаланың ең танымал туристік орындарының бірі болып табылады.
Мақта штаттары көрмесінің және Букер Т. Вашингтонның сөйлеген сөзі
1895 жылы қазіргі Пьемонт паркінде «Мақта өндіруші штаттар мен халықаралық көрме» өтті. Шараға 800 000-ға жуық адам қатысты. Көрменің мақсаты – аймақты әлемге таныстыру, өнімдер мен жаңа технологияларды көрсету, сондай-ақ Латын Америкасымен сауданы дамыту еді. Көрмеде бірнеше штаттың экспонаттары ұсынылды, оның ішінде ауыл шаруашылығы және технология салаларындағы жаңалықтар да бар болды. Президент Гровер Кливленд көрменің ашылу рәсіміне төрағалық етті, бірақ бұл оқиға Букер Т. Вашингтонның айтқан «Атланта келісімі» сөзімен әйгіленді. Бұл сөз, бір жағынан мақтау алса, екінші жағынан сынға ұшырады. Онда Оңтүстіктегі афроамерикандықтар қарапайым жұмыс істеп, ақ үстемдікке бағынуға міндеттелді, ал оңтүстік ақтары афроамерикандықтарға білім беруге және заңмен қамтамасыз етілген әділ сот ісін жүргізуге кепілдік берді.
1906 жылғы нәсілдік тәртіпсіздік
Жұмысшы табының ақ және қара нәсілділердің жұмыс орындары мен тұрғын үйлер үшін бәсекелесуі қорқыныш пен шиеленіске әкелді. 1906 жылы баспа құралдары қара еркектердің ақ әйелдерге шабуыл жасағандығы туралы әңгімелерді таратып, осы шиеленісті одан әрі қыздырды, нәтижесінде 1906 жылғы Атлантадағы нәсілдік қақтығыс болды, оның салдарынан кем дегенде 27 адам қаза тапты (олардың 25-і қара нәсілді) және 70-тен астам адам жарақат алды. Көптеген қара бизнес нысандары қиратылды.
Суаң Оберннің өрлеуі
Қара бизнесі бұрынғы біріктірілген бизнес-ауданнан қала орталығына, қала орталығының батысындағы Атланта университеті орталығының салыстырмалы қауіпсіздігіне және қала орталығының шығысындағы Төртінші округтегі Оберн даңғылына көшуге бастады. "Sweet" Auburn Avenue Алонзо Херндонның "Atlanta Mutual" компаниясына, қаланың алғашқы афроамерикалық өмірді сақтандыру компаниясына, сондай-ақ афроамерикалық бизнес, газеттер, шіркеулер мен түнгі клубтардың атақты орталығына айналды. 1956 жылы "Fortune" журналы "Sweet Auburn" көшесін "дүниедегі ең бай қара нәсілді көше" деп атады, бұл фразаны бастапқыда азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісі Джон Уэсли Доббс қолданған. "Sweet Auburn" және Атлантаның элиталық қара колледждері гүлденген афроамерикалық орта және жоғарғы таптың орталығын құрады, бұл үлкен әлеуметтік және құқықтық кедергілерге қарамастан пайда болды.
Джим Кроу заңдары
Джим Кроу заңдары көтерілістен кейінгі жылдары шұғыл түрде қабылданды. Нәтижесінде кейбір жағдайларда қара нәсілді клиенттерге нашаррақ жағдаймен бөлінген мекемелер ашылды. Көптеген жағдайларда қара адамдарға мүлдем қызмет көрсетілмеді, мысалы, барлық саябақтар тек ақ адамдарға арналды (дегенмен, жеке саябақ – Джойленд 1921 жылы ашылды). 1910 жылы қалалық кеңес мейрамханалардың тек бір нәсілге арналғанын көрсетуді талап ететін қаулы қабылдады, бұл қара және ақ клиенттерді тартатын қара нәсілді мейрамхана иелері үшін қиындық тудырды. Сол жылы Атлантаның трамвайлары бөлінді, қара нәсілді жолаушылар артқы жаққа отыруға міндеттелді. Егер ақ нәсілді жолаушылардың барлығына орын жетпесе, трамвайдың алғы жағында отырған қара нәсілді адамдар тұрып, орындарын ақ нәсілді жолаушыларға беруге міндетті болды. 1913 жылы қала ақ және қара нәсілді тұрғын аудандары үшін ресми шекаралар белгіледі. 1920 жылы қалада қара нәсілді шаштараздарға ақ нәсілді әйелдер мен балаларға қызмет көрсетуге тыйым салынды. [Барлық] қара нәсілділер барлық ақ нәсілділерге, тіпті төмен әлеуметтік жағдайы бар ақ нәсілділерге де құрмет көрсетуге міндетті болды. Олар ақ нәсілділерге «мырза» деп сәлемдеуді талап еткенімен, қара нәсілділер көбінесе осы құрметті өздері алған жоқ. Тіпті нәсілдік әдепке қатысты ұсақ бұзушылықтар да зорлық-зомбылыққа әкелгендіктен, аймақтың құрмет кодексі күнделікті өмірді ритуалдар театрына айналдырды, онда әрбір кездесу, әңгіме және қимыл қара нәсілділердің кемсінуін күшейтті. 1913 жылы Лео Франк, Атлантадағы фабриканың еврей басқарушысы, Атланта маңындағы Мариеттадан 13 жасар ақ нәсілді қызметкерді зорлап өлтірді деген айыппен сотталды. 1915 жылы Франктің кінәлі екендігіне күмән туғаннан кейін, оның өлім жазасы жеңілдетілді. Олар Фрэнкті Милледжвилл қаласындағы мемлекеттік түрме фермасынан түрме күзетшілерінің көмегімен ұрлап алып, Мариеттаға жеткізіп, оны линчтеді. Сол жылы Атлантада Клан жаңадан құрылды.
Контри музыкасы
Көптеген Аппалачи тауларының халқы Атлантаға мақта фабрикаларында жұмыс істеу үшін келді және өздерімен бірге музыкасын әкелді. 1913 жылғы скрипкашылар жиынынан бастап, Атланта дамыған кантри музыкасының орталығына айналды. Атланта 1920-1930 жылдары кантри музыкасын жазу және таланттарды іздеудің маңызды орталығы болды, содан кейін тағы екі он жыл бойы тікелей музыка орталығы болып қызмет етті.
Өсу
1914 жылы «Кока-Кола» компаниясының негізін қалаушы және бұрынғы Эмори университетінің президенті Уоррен Кэндлердің ағасы Аса Григгс Кэндлер Оңтүстік методист епископтық шіркеуін Атлантаның солтүстік-шығысына шектес, дамып келе жатқан бай маңы – Друид-Хиллзде Эмори университетінің жаңа кампусын салуға көндірді. 1916 жылы Кэндлер Атланта қаласының мэрі болып сайланды (1917 жылы қызметке кірді). Мэр ретінде ол қала бюджетін теңгерді және 1917 жылғы үлкен Атланта өртінен 1500 үйдің қирауынан кейін қайта құру жұмыстарын үйлестірді. Сонымен қатар, ол Атланта қаласының су және кәріз жүйесін дамыту үшін ірі жеке қарыздар берді, бұл заманауи қалаға қажетті инфрақұрылымды қамтамасыз етуге бағытталған шара еді. Кэндлер – мейірімді жомарт адам болды, ол көптеген мектептер мен университеттерге (Emory University-ге барлығы 7 миллион доллар сыйлады) және Саваннадағы Кэндлер ауруханасына демеушілік жасады. Кэндлер Эмори университетін Оксфорд қаласынан Атлантаға көшіруге қажетті қаржыны төледі.
1917 жылғы Атлантадағы үлкен өрт
1917 жылғы 21 мамырда болған Ұлы Атланта өрті қазіргі Ескі Төртінші округтегі 1938 ғимаратты, көбінесе ағаштан салынған үйлерді қиратты. Өрт салдарынан 10 000 адам үйсіз қалды. Тек бір адам қаза тапты, ол үйінің күлге айналғанын көрген әйел еді. 1930 жылдары Ұлы депрессия Атлантаға соқты. Қалалық билік банкротқа жақын қалғанда, Coca-Cola компаниясы қаланың қаржы тапшылығын жоюға көмектесуге мәжбүр болды. 1935 жылы федералдық үкімет Атланта тұрғындарына көмектесу үшін Techwood Homes тұрғын үй жобасын, елдегі алғашқы федералдық тұрғын үй жобасын құрды. Саяси аренада 1930 жылдың наурыз және мамыр айлары аралығында полиция алты коммунистік көшбасшыны, соңынан «Атланта алтылығы» деп танылғандарды, қалпына келтіру кезеңінің бүлік туралы заңына сәйкес тұтқындады. Олар Моррис Х. Пауэрс, Джозеф Карр, Мэри Далтон, Энн Бурлак, Герберт Ньютон және Генри Стори еді. 1930 жылдың жазында Атлантадағы шамамен 150 кәсіпкер, Америка легионының мүшелері және құқық қорғау органдары «ақ үстемдік принципін дамыту» мақсатымен Америкалық фашистік қауымдастығы мен Қара жейделер орденін құрды. 1932 жылы қала Қара жейделерге шерулерге және жарғыларға рұқсат беруден бас тарта бастады. 1932 жылы Анджело Херндон коммунистік әдебиеттерді иеленгені үшін тұтқындалып, бүлік туралы заң бойынша айыпталды. Херндонның қорғау тобы, адвокат Бенджамин Дж. Дэвис кіретін, қара американдықтарды қазылар құрамынан жүйелі түрде шығару арқылы қылмыстық сот жүйесі Херндонның азаматтық құқықтарын бұзады және бұл үкімді жарамсыз етеді деп мәлімдеді. Қорғау тобы шешімге екі рет Жоғарғы Сотқа шағымданып, 1937 жылы бүлік туралы заңға қарсы шешім шығарды. МакДэниел он үш күннен кейін Голливудтағы премьераға қатысты және бағдарламада маңызды орын алды.
Мартин Лютер Кинг ағаның да қатысқаны дау тудырды .
Мартин Лютер Кинг кіші, әкесінің Эбензер баптист шіркеуінің балалар хорында ән шырқады. Ұлдар "пиканни" стилінде киінді, ал қыздар "Джема әпкесі" стиліндегі бас киімдер тақты, көптеген қара нәсілді адамдар үшін бұл киім қорлаушы болып саналды. Джон Уэсли Доббс, пастор Мартин Лютер Кинг ағаны, тек ақ нәсілділерге арналған шараға қатысудан қайтармаққа тырысты, және пастор Кинг қара нәсілді қауымдастықта қатаң сынауға ұшырады.
Көлік хабы
1941 жылы Delta Air Lines штаб-пәтерін Атланта қаласына көшірді. 2008 жылы Delta Air Lines Northwest Airlines әуе компаниясын сатып алғаннан кейін әлемдегі ең ірі әуе тасымалдаушысы атанды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен, АҚШ-тың оңтүстік-шығыс аймағынан келген әскерлер Атланта арқылы оқу-жаттығудан өтіп, кейін Форт Макферсоннан демобилизацияланды. Мариетта қаласының маңындағы Белл ұшақ зауыты сияқты соғысқа байланысты өндіріс қаланың халқы мен экономикасын дамытуға септігін тигізді. Соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай, 1946 жылы Атлантада Жұқпалы ауруларды бақылау орталығы, кейіннен Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары деп аталған мекеме, бұрынғы Соғыс аймақтарындағы Малярияны бақылау басқармасының кеңселері мен қызметкерлері негізінде құрылды.
Қала маңындағы қоныстану және азаматтық құқықтар: 1946-1989
1951 жылы қала қарқынды өсуі мен АҚШ-тың оңтүстігіндегі жоғары тұрмыс деңгейіне байланысты «All America City» сыйлығына ие болды. Өсудің басты стратегиясы аннексия болды. 1952 жылы Атланта Бакхедті, сондай-ақ қазіргі Атлантаның солтүстік-батыс, оңтүстік-батыс және оңтүстік аймақтарының кең аумақтарын аннексиялап, аумағын үш есеге арттырды. Осының нәтижесінде 100 000 жаңа, әулетті ақ тұрғын қосылды, ақ саяси билік сақталды, қаланың мүлік салығы базасы кеңейді және дәстүрлі ақ орта тап басшылығы нығайды. Бұл топқа қала шегінде кеңейіп, дамуға жағдай жасалды. 1962 және 1963 жылдарғы федералды сот шешімдері округтік жүйеге соңғы нүкте қойып, ауылдық Джорджияның штат заңнамасына қатысты ықпалын күрт азайтты, соның арқасында Атланта және басқа қалалар пропорционалды саяси билікке қол жеткізді. Федералды соттар Демократиялық партияның алғашқы сайлауына қара нәсілді сайлаушылардың қатысуына рұқсат берді, олардың саны артып, Атлантадағы қара нәсілді сайлаушылар лигасы арқылы ұйымдастырылды.
Annexation was the central strategy for growth. In 1952, Atlanta annexed Buckhead as well as vast areas of what are now northwest, southwest, and south Atlanta, adding and tripling its area. By doing so, 100,000 new affluent white residents were added, preserving white political power, expanding the city's property tax base, and enlarging the traditional white upper middle class leadership. This class now had room to expand inside the city limits. Federal court decisions in 1962 and 1963 ended the county unit system, thus greatly reducing rural Georgia control over the state legislature, enabling Atlanta and other cities to gain proportional political power. The federal courts opened the Democratic Party primary to black voters, who surged in numbers and became increasingly well organized through the Atlanta Negro Voters League.
Блокты бұзу және көршілгілерде нәсілдік ауысу
1950 жылдардың соңында, мәжбүрлі түрғын үй саясаты тоқтатылғаннан кейін, кейбір ақ тұратын аудандарда зорлық-зомбылық, қорқыту және ұйымдасқан саяси қысым арқылы қара нәсілді адамдардың үй сатып алуына кедергі келтірілді. Алайда, 1950 жылдардың аяғына қарай, бұл әрекеттер нәтижесіз болды, себебі "блокбастинг" (үйді қымбатқа сату үшін ауданды жылдам түрғын халықтан босату) салдарынан Адамсвилл, Центр Хилл, Атлантаның солтүстік-батысындағы Гроув Парк және шығыс жағындағы Эджвуд пен Кирквуд сияқты аудандарда ақ тұрғындар үйлерін сатуға мәжбүр болды. 1961 жылы қала Каскад Хайтс ауданында жол кедергілерін орнату арқылы "блокбастингтің" алдын алуға тырысты, бұл шара азаматтық және бизнес лидерлерінің Атлантаны "өмірге тым құлшынып, жек көруге уақыты жоқ қала" ретінде дамытуға жасаған күш-жігеріне қарсы болды. Каскадтағы осы өзгерістерді тоқтатуға жасалған әрекеттер де сәтсіз аяқталды. Жаңа қара нәсілді үй иелерінің аудандары қалыптасып, афроамерикалықтарға жеткілікті тұрғын үйдің тапшылығынан туған үлкен қиындықтарды жеңілдетуге көмектесті. Атлантаның батыс және оңтүстік аудандары қара нәсілділердің көпшілігіне айналды – 1960 мен 1970 жылдар арасында кемінде 90% қара нәсілді тұрғындар тұратын санақ учаскелерінің саны үш есеге өсті. Шығыс көл, Кирквуд, Уоттс-роуд, Рейнольдстаун, Алмонд-парк, Мозли-парк, Центр-Хилл және Каскад-Хайтс аудандары ақ тұрғындардан қара тұрғындарға толықтай өтті. Қала халқының қара нәсілділер үлесі 38%-дан 51%-ға дейін өсті. Осы кезеңде, сол онжылдықта қала 60 000 ақ тұрғынды жоғалтты, бұл 20% төмендеуді білдірді. Ақ тұрғындардың қаладан кетуі және қала маңындағы сауда орталықтарының салынуы орталық бизнес ауданының баяу құлдырауына әкелді. Сонымен қатар, қала маңындағы аудандарда консерватизм тез өркендеді, ал ақ грузиндер республикашылдарға, әсіресе Ньют Гингричке дауыс беруге көбірек дайын болды.
Азаматтық құқық қозғалысы
АҚШ Жоғарғы Сотының тарихи шешімі – Браунның білім беру жөніндегі ісі, Азаматтық құқықтар қозғалысының басталуына ықпал еткеннен кейін, Атлантада нәсілдік шиеленіс зорлық-зомбылыққа ұласты. 1958 жылдың 12 қазанында Пичтри көшесіндегі реформалық еврейлер ғибадатханасы бомбаланды. "Конфедерациялық астыртын ұйым" деп аталатын ақ нәсілшілдер тобы жауапкершілікті өз мойнына алды. Ғибадатхана басшысы, раввин Яков Ротшильд, Азаматтық құқықтар қозғалысын белсенді түрде қолдады және сегрегацияға қарсы сөйледі, осы себепті қауым нысанаға алынған болуы мүмкін. 1956 жылдың қаңтарында Бобби Гриер Sugar Bowl турниріне қатысқан алғашқы қара нәсілді ойыншы атанды. Ол сондай-ақ, Оңтүстіктегі турнирлерде өнер көрсеткен алғашқы қара ойыншы ретінде танылады, бірақ Уоллес Триплетт 1948 жылы Далласта өткен Cotton Bowl сияқты жарыстарда ойнаған. Гриердің командасы, Питтсбург Пантерс, Джорджия Технологиялық институтының сары жакеттеріне қарсы ойнауға дайын еді. Алайда, Джорджия штатының губернаторы Марвин Гриффин, Джорджия Тех институтының президенті Блейк Ван Лир мен ойыншыларына осы нәсілдік интеграцияланған ойынға қатыспауға шақырды. Ойынға дейін Гриффин жаңалықтар құралдары тарапынан қатты сынға ілікті, ал Джорджия Тех институтының студенттері оның резиденциясы алдында наразылық акциясын өткізді. Толығымен қара нәсілді студенттер оқитын Моррис Браун колледжінде диплом беру салтанатында сөз сөйлегеннен кейін, Ван Лир регенттер кеңесіне шақырылды, онда ол: "Біз Sugar Bowl-ға барамыз, немесе сіздер Джорджия Тех институтының басқа президентін таба аласыздар" деді. Губернатордың қарсылығына қарамастан, Джорджия Тех институты келісімшартты сақтап, турнирге қатысты. Ойынның бірінші кезеңінде Гриерге қарсы жасалған қате ойын әрекеті нәтижесінде сары жакеттер 7:0 есебімен жеңіске жетті. Гриер бұл оқиға туралы жағымды естеліктермен бөлісті, оның ішінде командаластарының қолдауы және әлемнің түкпір-түкпірінен келген хаттар болды. 1960 жылдары Атланта Азаматтық құқықтар қозғалысының маңызды ұйымдастыру орталығы болды, онда Мартин Лютер Кинг және Атлантаның тарихи қара колледждері мен университеттерінің студенттері қозғалыстың жетекшілігінде маңызды рөл атқарды. 1960 жылдың 19 қазанында Атлантадағы бірнеше универмагтардың асханасында отырып наразылық акциясы Доктор Кинг пен бірнеше студенттердің қамауға алынуына әкелді. Бұл жайт ұлттық БАҚ-тың және президенттікке үміткер Джон Ф. Кеннедидің назарын аударды. Осы оқиғаға қарамастан, Атлантаның саяси және бизнес лидерлері қаланы "өте жұмысты қала, жек көруге уақыты жоқ" имиджін қалыптастыруға тырысты. Қаладағы қақтығыстар көбінесе болдырмаса да, 1965 және 1968 жылдары ұсақ нәсілдік тәртіпсіздіктер орын алды.
Сегрегацияны жою
Қоғамдық кеңістіктің интеграциясы (немесе бөлінудің жойылуы) кезең-кезеңмен жүрді: 1959 жылы автобустар мен троллейбустарда, 1961 жылы Рич универмагындағы мейрамханаларда (дегенмен, Лестер Мэддокстің Пикрик мейрамханасы 1964 жылға дейін бөлініп тұрды), ал 1962-1963 жылдары кинотеатрларда интеграция жүзеге асты. 1961 жылы қала әкімі Иван Аллен кіші өзінің қаласындағы мемлекеттік мектептердің интеграциясын қолдаған, оңтүстік штатының ақ нәсілді әкімдерінің санаулы бірі болды. Бірақ бастапқыдағы орындалуы формалды сипатта болды, ал шын мәнінде интеграция 1961 жылдан 1973 жылға дейін кезең-кезеңмен жүрді.
1962 жылғы әуе апаты және өнер сахнасына әсері
1962 жылы Атланта қаласы және оның өнер қауымы Air France 007 рейсінің апаты салдарынан 106 адамның қаза болуынан қатты әсерге түсті. Атланта өнер қауымдастығы Еуропаның өнер қазыналарын тамашалау үшін бір айлық саяхат ұйымдастырған болатын. Саяхаттан оралған 106 адам сол рейсте Атлантаға бет алған. Топқа Атлантаның көптеген мәдени және қоғамдық қайраткерлері кірген. Атланта қаласының мэрі Иван Аллен апат орнын тексеру үшін Францияның Орли қаласына барды, онда көптеген маңызды атланталықтар қаза тапқан. Бұл оқиға Атлантадағы өнерді дамытуға серпіліс берді, құрбандардың құрметіне арнап бастапқыда Мемориалдық өнер орталығы деп аталған Вудрафф өнер орталығын құруға көмектесті, сондай-ақ Атланта өнер альянсының құрылуына әкелді. Француз үкіметі апаттан қаза тапқандардың есіне арнап, Роденнің "Көлеңке" мүсінін сыйға берді. Апат Азаматтық құқықтар қозғалысы кезінде болды және оған да әсер етті. Мартин Лютер Кинг және Гарри Белафонт Атлантаның орталық бөлігіндегі отырысты тоқтату туралы мәлімдеді, бұл қалың жұрттың қайғысын жеңілдетуге бағытталған татуластыру ниеті болды. Ал Ислам Ұлтының жетекшісі Малкольм Х ақ нәсілділер тобының қазасына қуаныш білдіргені үшін алғаш рет бүкіл елдің назарына ілікті.
Автомобиль жолдарын салу және көтерілістер
Атлантаның тас жол жүйесі 1950 және 1960 жылдары аяқталды, ал айналма жол 1969 жылы бітті. Осы процесте Вашингтон-Роусон және Копенхилл сияқты тарихи аудандар зардап шекті немесе қиратылды. Қала тұрғындарының қарсылығы салдарынан, жоспарланған тас жолдардың көп бөлігі салынбады. Қарсылық үш онжылдыққа созылды, сол кездегі губернатор Джимми Картер 1973 жылы I 485 тас жолын Морнингсайд және Вирджиния-Хайленд арқылы Инман Паркіне дейін салуға қарсы тұрып, маңызды рөл атқарды, бірақ 1980 жылдары қала орталығы, жаңа Картер орталығы және Друид Хиллз/Эмори арасындағы «Президенттік тас жолын» (Presidential Parkway) салуға белсенді түрде ұсыныс жасады.
Қалалық жаңғыру
1960 жылдары қазіргі Азаматтық орталыққа жақын орналасқан Баттермилк Боттом сияқты шалаптар, негізінен, жақсырақ тұрғын үйлер салу мақсатымен бұзылды, бірақ көптеген жерлер 1980 жылдарға дейін бос жатты, содан кейін Бедфорд Пайн деп аталған аралас кірісті әлеуметтік үйлер салынды. Қала орталығының шығысындағы афроамерикалық қауым, қара экономикасының орталығы Атлантаның оңтүстік-батысына ауысқаннан кейін қиындықтарға тап болды. 1960 жылдары U Rescue сияқты афроамерикалықтардың құқықтарын қорғайтын ұйымдар кедей қара нәсілділердің тұрғын үймен қамтамасыз етілмеу мәселесін шешуге кірісті.
Қала орталығы жаңа рөлге ие болғандықтан , сатып алушылар жаңа сауда орталықтарына ауысады
Атлантада салынған алғашқы ірі сауда орталығы 1959 жылғы тамызда ашылған Бакхедтегі Ленокс сквері болды. 1964 жылдан 1973 жылға дейін тоғыз ірі сауда орталығы ашылды, көбісі Периметр тас жолында: Кобб орталығы – 1963 жылы, Колумбия сауда орталығы – 1964 жылы, Солтүстік ДеКалб және Гринбриар сауда орталықтары – 1965 жылы, Оңтүстік ДеКалб сауда орталығы – 1968 жылы, Фиппс Плаза (Ленокс скверінің жанында) – 1969 жылы, Периметр және Нортлейк сауда орталықтары – 1971 жылы, ал Камберленд сауда орталығы – 1973 жылы. Атлантаның орталық бөлігі аймақ тұрғындары үшін сауда жасауға арналған басты орын болмай бастады. 1991 жылы Рич өзінің қала орталығындағы дүкенін жапты, соның салдарынан оңтүстік орталық аймағындағы басты орынды үкіметтік кеңселер басып алды. Бес бұрыштың солтүстік жағындағы Downtown, Metro Atlanta-дағы кеңсе кеңістігінің ең ірі шоғырлану орталығы болып қала берді, бірақ ол Midtown, Buckhead және қала шеттерімен бәсекелесе бастады. Peachtree Center-дің алғашқы төрт мұнарасы 1965–1967 жылдары салынды, оның ішінде Джон Портман жобалаған Hyatt Regency Atlanta, 22 қабаттан тұратын атриумымен. Барлығы 1960 жылдары 15 қабаттан астам ғимараттан 17-сі салынды. Атлантаның орталық бөлігінің салмағы Five Points аймағынан Peachtree Center бағытына қарай солтүстікке жылды. Атлантадағы конгресс және қонақ үй инфрақұрылымы да едәуір өсті. Джон С. Портман 1958 жылы қазіргі AmericasMart тауарлық базарын жобалап, ашты; қаланың алғашқы конгресс қонақ үйі – Sheraton Atlanta 1960 жылдары салынды; Атланта Хилтон 1971 жылы есігін ашты, сондай-ақ Портман жобалаған екі қонақ үй де: 1976 жылы қазіргі Westin иелігіндегі Peachtree Plaza қонақ үйі және 1985 жылы Marriott. Омни Колизей 1976 жылы, ал Грузияның Дүниежүзілік Конгресс орталығы (GWCC) да сол жылы ашылды. GWCC кейінгі онжылдықтарда бірнеше рет кеңейтілді және Атлантаны елдегі ең ірі конгресс орталықтарының біріне айналдыруға көмектесті.
Қара саяси билік пен мэр Джексон
1960 жылы қала халқының 61,7%-ын ақ адамдар құрады. 1970 жылы афроамерикалықтар қалада көпшілікке айналып, 1973 жылы Атлантаның тұңғыш афроамерикалық мэрі Мейнард Джексонды сайлау арқылы жаңа саяси ықпалға ие болды. 1974 жылы Алдермендер кеңесі ресми түрде Атланта қалалық кеңесіне қайта құрылды. Джексонның алғашқы мерзімінде Атланта мен айналасындағы аймақтағы нәсілдер аралық қатынастар жақсартылып, қала "Жек көруге тым аспаз қала" деген ұранды қабылдады. Мэр ретінде ол Атланта мен аймағындағы бірнеше ірі мемлекеттік жобалардың бастамасын берді және олардың көп бөлігін жүзеге асырды. Ол әуежайдың ірі терминалын қазіргі заманғы стандарттарға сәйкес қайта жаңартуға көмектесті, ал ол қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай бұл әуежай Хартсфилд-Джексон Атланта халықаралық әуежайы деп аталып, оның құрметіне берілді. Сонымен қатар, 2012 жылдың мамыр айында ашылған жаңа Мейнард Холбрук Джексон кіші халықаралық терминалы да оның есімімен аталды. Ол сондай-ақ қаланың ішкі аудандарынан өтетін тас жолдардың салынуына қарсы күресті.
MARTA темір жол жүйесін салу
1965 жылы Джорджия штатының Бас ассамблеясы Metropolitan Atlanta Rapid Transit Authority, немесе MARTA құрды, ол ДеКалб, Фултон, Клейтон, Гвиннет және Кобб сияқты бес ірі қалалық округтерге жылдам көлік қызметін ұсынуға тиіс болды, бірақ Кобб округінде жүйеге қатысуға рұқсат беретін референдум сәтсіз аяқталды. 1968 жылы MARTA-ны қаржыландыру бойынша өткен референдум да сәтсіз болды, бірақ 1971 жылы Фултон және ДеКалб округтері операциялық шығындарды жабу үшін 1% сату салығын арттырды, ал Клейтон және Гвиннет округтері қылмыс пен "қолайсыз элементтердің" енгізілуінен сескеніп, референдумда салықты қабылдаудан бас тартты. 1972 жылы агенттік автобуспен ғана жүретін Атланта транзит компаниясын сатып алды. Жаңа пойыз жолының құрылысы 1975 жылы басталды. Қызмет 1979 жылдың маусымында Джорджия штаты университетінен Авондейлге дейін батыс-шығыс бағытында іске қосылды. Сол жылы қаланың орталық бөлігіндегі "Бес бұрыш" аяқталды. 1981 жылы қысқа солтүстік-оңтүстік желі ашылды, ол 1984 жылға қарай Брукхейвеннен Лейквуд/Форт Макферсонға дейін ұзартылды. 1988 жылы желі әуежай терминалының ішіндегі станцияға дейін созылды.
Қала әкімі Эндрю Янг
1981 жылы Мартин Лютер Кингтің жесірі Корета Скотт Кинг және тағы да көп адамдардың ықпалымен демократ конгрессмені Эндрю Янг Атланта қаласының мэрі лауазымына кандидат болды. Ол сол жылы сайлауда 55% дауыс алып, Майнард Джексонның орнын басты. Атланта мэрі ретінде ол 70 миллиард доллар көлемінде жаңа жеке инвестиция тартты. Ол Майнард Джексон бастаған, қалалық келісімшарттарға аз ұлт өкілдері мен әйелдерге тиесілі бизнестерді тарту бағдарламаларын жалғастырып, кеңейтті. Мэрдің білім беру жөніндегі топтық жұмысы "Дрийм Джамбори" атты колледж жәрмеңкесін ұйымдастырды, нәтижесінде Атланта мемлекеттік мектептерінің түлектеріне берілетін стипендиялар үш есеге артты. 1985 жылы ол Атланта зообагын жекешелендіруге қатысты, ол Zoo Atlanta деп атау өзгертті. Бұрынғысы құлдырап бара жатқан зообақ жаңадан жөнделіп, әртүрлі жануарларға лайықты экологиялық орта жасалды. Янг 1985 жылы қайта сайланып, 80% -дан астам дауыс жинады. Янгтың қала басшысы болған кезінде 1988 жылы Атланта қаласында Демократиялық ұлттық конвент өтті. Ол мерзімі бітіп қалғандықтан үшінші рет сайлауға қатыса алмады. Оның орнын 1990-1994 жылдары қайтадан мэр болған Майнард Джексон басты. 1994 жылы Билл Кэмпбелл Джексоннан кейін мэр болып тағайындалды және 2002 жылға дейін қызмет етті.
Кемпбеллдің әкімдігі және Атлантаның өкілеттілік аймағының сәтсіздігі
1994 жылдың қарашасында Атлантаның ең кедей 34 ауданын, соның ішінде Блаффты қайта жандандыру мақсатында 10 жылдық, 250 миллион долларлық федералдық бағдарлама – Атлантаның күш-қуат аймағы құрылды. АҚШ Тұрғын үй және қала құрылысы министрлігі мен Джорджия штатының Қоғамдық істер департаментінен шыққан қатаң есептер сыбайлас жемқорлық, ысырапшылық, бюрократиялық нашарлықты көрсетті және әсіресе мэр Билл Кэмпбеллдің іс-әрекеттеріне сын бағыттады. 1993-1996 жылдары шамамен 250 000 адам Фрикник фестиваліне қатысты, бұл афроамерикандықтар арасындағы жыл сайынғы көктемгі демалыс жиыны еді. Фестиваль орталықтандырылмағандықтан, үлкен көлік кептелісі мен қылмыс деңгейінің өсуіне себеп болды. 1996 жылы қатаң шаралар қабылданғаннан кейін фестивальге қатысушылар саны азайды және іс-шара басқа қалаларға көшті.
1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындары
1990 жылы Халықаралық Олимпиада комитеті Атлантаны 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдау орны ретінде таңдады. Бұл хабарламадан кейін Атланта қаланың парктерін, спорттық нысандарын және көлік жүйесін жақсарту үшін бірнеше ірі құрылыс жобаларын бастады, соның ішінде ұзақ жылдар бойы дау тудырған Freedom Parkway аяқталды. Бұрынғы қала әкімі Билл Кэмпбелл көптеген "шатыр қалалар" салынуына рұқсат берді, бұл Олимпиада ойындары төңірегінде мерекелік атмосфера құрды. Атланта Сент-Луис (1904 жылғы жазғы Олимпиада ойындары) және Лос-Анджелес (1932, 1984 және 2028 жылдар) қалаларынан кейін жазғы Олимпиада ойындарын қабылдаған үшінші американдық қала болды. Ойындардың өзі спорттық жарыстар саласында ерекше болды, бірақ оларды көптеген ұйымдастырудағы нашарлықтар түйіндеді. Ерекше оқиға – Олимпиадалық саябақтағы жарылыс, оның салдарынан екі адам қаза тапты, олардың біреуі жүрек талмасынан, ал бірнеше адам жарақат алды. Кейіннен Эрик Роберт Рудольф үкіметке қарсы және өмірді қолдаушылық наразылық актісі ретінде жарылыс жасағаны үшін сотталды.
Ширли Франклиннің әкімдігі
2001 жылы Ширли Франклиннің қала әкімі лауазымына тұңғыш рет кандидат болуы болды. Ол сайлаушылардың 50 пайызынан астам дауыс алып, қала әкімі Билл Кэмпбеллдің орнын басып алды. Күтпеген, зор бюджет тапшылығына тап болған Франклин бюджетті тез арада теңгерлеу үшін мемлекеттік қызметкерлердің санын қысқартып, салықтарды арттырды. Франклин Атланта қаласының канализация жүйесін жөндеуді өзінің кеңсесінің басты міндеті етті. Франклиннің мерзімінен бұрын Атлантаның біріктірілген кәріз жүйесі федералдық «Таза су» заңын бұзып, Қоршаған ортаны қорғау агенттігінен қала үкіметіне айыппұлдар төлеуге мәжбүр еткен. 2002 жылы Франклин бұл мәселені шешу және қаланың кәріз жүйесін жақсарту мақсатында «Таза су Атланта» атты жобаны жариялады. Ол Атланта қаласын «жасыл» қалаға айналдыруға жасаған тырыстары үшін жоғары бағаланды. Франклиннің басшылығымен Атланта LEED сертификатына ие ғимараттардың ең аз санынан бастап, ең көп саны бар қалалардың біріне айналды. 2005 жылы Time журналы Франклинді АҚШ-тың ең жақсы бес ірі қала әкіміне қосты. Халықтың тұрақты қолдауы мен бизнес сектордың күшті ықпалымен Франклин 2005 жылы қайта сайланды, ол дауыс беруге келгендердің 90 пайызынан астамының қолдауын алды.
2008 жылғы торнадо
2008 жылдың 14 наурызында Атланта қаласының орталығын торнадо шарпыды, бұл 1880 жылдан бері ауа райы тіркелгеннен кейінгі алғашқы оқиға болды. Қала орталығындағы көптеген қалың қабатты үйлерге шағын зақым келді. Бірақ, «Джорджия кубогы» стадионының төбесінде екі ойық пайда болды, нәтижесінде биік жолдар мен есептеу тақтасы құлап, SEC лигасының ойыны барысында алаңға қоқыстар төгілді. «Омни» қонақ үйі, «Жүзжылдық Олимпиада» саябағы және «Джорджия әлемдік конгресс орталығы» да ауыр зақымдарға ұшырады. «Фултон Бэг энд Коттон Миллс» және «Окленд» зираты да зақымдалды.
Белті желі
2005 жылы $2,8 миллиардтық «БелтЛайн» жобасы қабылданды, оның негізгі мақсаты – қала орталығын айналаған қолданыстан шыққан 35 шақырымдық жүк тасымалдау темір жол желісін өнерге толы, көп мақсатта қолданылатын жолға айналдыру және қаланың жасыл аймақтарын 40%-ға көбейту.
Гентрификация
2000 жылдан бері Атланта мәдени, демографиялық және физикалық жағынан терең өзгеріске ұшырады. Осы он жылдық ішінде қаланың көптеген өзгерісін жас, жоғары білімді мамандар итеріп алды: 2000 жылдан 2009 жылға дейін Атланта қалалық орталығының төңірегіндегі үш мильдік аймақта 25-34 жас аралығындағы, кем дегенде төрт жылдық білімі бар 9722 тұрғын пайда болды, бұл 61% өсімді құрады. Сонымен қатар, қалада жаңару (gentrification) кеңіреген сайын, Атлантаның мәдени мүмкіндіктері арта түсті: High Art мұражайы екі есеге ұлғайды; Alliance Theatre Тони сыйлығын жеңіп алды; және бұрынғы өнеркәсіптік Вестсайд аймағында көптеген өнер галереялары ашылды.
Растық ауысу
Атланта аймағындағы афроамерикандықтар саны 1990 және 2000 жылдары жылдам түрде қала шеттеріне тарады. 2000 жылдан 2010 жылға дейін Атланта қаласының афроамерикандық халқы 31 678 адамға азайды, бұл халықтың 61,4%-ынан 54,0%-ға дейін төмендеді. Афроамерикандықтар қаладан және ДеКалб округінен шығып кеткен кезде, Атлантаның басқа аймақтарында афроамерикандық халық саны 93,1%-ға өсті. Сол кезеңде, 2000-2006 жылдар аралығында, қала тұрғындары арасындағы ақ нәсілділердің үлесі АҚШ-тың басқа ірі қалаларымен салыстырғанда едәуір жылдам өсті. 2000 мен 2010 жылдар аралығында Атлантаға 22 763 ақ нәсілді адам қоныстанды, нәтижесінде халықтың ақ нәсілділер үлесі 31%-дан 38%-ға дейін өсті. 2009 жылы ақ нәсілді мэрлік кандидат Мэри Норвуд 84 000-нан астам дауыс тіркелген сайлауда Касим Ридке бар болғаны 714 дауыспен жеңілді. Бұл Атлантада афроамерикандық мэр сайлануы «кепілді» деген бұрынғы түсінікке қарсы тарихи өзгеріс болды. Мариетта және Альфаретта сияқты басқа да аймақтарда орташа және жоғары табысқа ие афроамерикандықтар мен азиялықтардың саны артып, ұқсас демографиялық өзгерістер байқалуда, олардың көпшілігі Атлантаның бұрынғы тұрғындары. Соның салдарынан 2013 жылы полиция бастығы Беверли Холлға қызметтік кінә тағылды. 2011 жылдың қазан айынан бастап «Атлантаны басып алу» атты ұйым банктер мен AT&T компаниясына қарсы наразылық акцияларын ұйымдастырды, олардың жосықсыз байлыққа құмар екенін айыптады. Маңыздысы, 2020 жылдың наурызында Атлантада ұлттық карантин енгізіліп, әлеуметтік-экономикалық проблемалар туындады, қала COVID-19 пандемиясынан зардап шекті. Грузияда алғашқы COVID-19 вакцинасы бекітілгеннен кейін, 2020 жылдың 14 желтоқсанында қалада ауруға қарсы тегін және ерікті вакцинация басталды. Алайда, 2021 жылдың маусым айына қарай қаладағы көптеген COVID-19 шектеулері алынып тасталды. 2020 жылдың мамыр айының соңында Джордж Флойдтың қазасынан кейін Атлантада, негізінен Downtown және Buckhead аудандарында наразылықтар өріп, тәртіпсіздікке және тонауға ұласты. CNN орталығы және Колледж Футбол Даңқы залы сияқты маңызды ғимараттар мен мұражайлар зардап шекті. 2021 жылы Атлантада және оның айналасындағы массаж салондарына қатысты бірнеше мылтықпен шабуылдар жасалды. Нәтижесінде сегіз адам қаза тауып, тоғызыншысы жарақат алды. Оқиғалар күні күдікті Атлантаның оңтүстігіндегі Крисп округінде ұсталды. 2021 жылы сыншылар «Cop City» деп атаған полиция оқу орталығына қатысты дау туды. 2023 жылдың қаңтарында наразылықшы Мануэль Эстебан Пейз Теран полициямен қақтығыс кезінде қаза тапқаннан кейін бұл дау халықаралық назар аударды.
Негізгі дереккөздер
Кун, Клиффорд және Э. Вест, редакторлар. Living Atlanta: An Oral History of the City, 1914–1948 (Brown Thrasher Books, 1990).