Кіріспе

Норвегия ғарыш бағдарламасының мемлекеттік агенттігі

Норвегия Ғарыш агенттігі (NOSA) (бұрын Норвегия Ғарыш орталығы (NSC); норв. Norsk Romsenter) – Норвегияның мемлекеттік ғарыш қызметін басқаратын мемлекеттік агенттік. NOSA-ның мақсаты – Норвегияның қатысатын кез келген ғарыш қызметінен Норвегияның пайда көруін қамтамасыз ету. Агенттік 1987 жылы Норвегияның Еуропалық Ғарыш агенттігіне (ESA) қосылуына байланысты Норвегия Ғарыш орталығы ретінде құрылды. Ол Норвегияның Сауда және өнеркәсіп министрлігінің құрамындағы агенттік ретінде жұмыс істейді. Оның мақсаты – қоғамға пайдалы және бизнес дамуына үлес қосатын ғарыш қызметін жүзеге асыру. Агенттік сондай-ақ ESA, ЕО ғарыш бағдарламалары және басқа елдермен жасалған екіжақты келісімдерде Норвегияның мүдделерін қорғау және ілгерілетумен де жүктелген. Агенттіктің бас кеңсесі Осло қаласында орналасқан.

Тарих

Норвегия 1960 жылдан бері ғарыш қызметімен айналысып келеді, тіпті агенттік құрылғанға дейін де. 1962 жылдың 18 тамызында Норвегияның Вестеролен аймағындағы Андоя ғарыш орталығынан алғашқы зымыран ұшырылды. Осы нысаннан бері ғарышқа бағытталған аппараттарды ұшыру үшін үздіксіз пайдаланылып келеді. Норвегия жер үстінде спутниктік байланысты алғаш қолданған ел болып есептеледі, бұл оның мұнай өнеркәсібін және Арктиканың шалғай орналасқан аймақтарын жақсырақ қолдауға мүмкіндік берді. Оның маңызды міндеттерінің бірі – ғарыш секторын тиімді қолдау және Норвегияның мүдделерін қамтамасыз ету үшін қаржыландыруды басқару және бөлу. Осы орган жасаған ұсыныстар Норвегияның Сауда және өнеркәсіп министрлігінің бақылауында болады. Норвегияда жасалған компоненттер көптеген спутниктерге, сондай-ақ Ariane 5 ауыр жүк тасымалдайтын зымыранға және Халықаралық ғарыш станциясына енгізілді. Әртүрлі ғарышқа қатысты миссиялар да Норвегиядан технологиялар сатып алды. 2010 жылдары агенттік Nucleus гибридтік зымыранын жасауға қатысты, ол бұрынғы үлгілерге қарағанда қауіпсіз, арзан және экологиялық таза болуы тиіс. 2019 жылдың ақпан айында Норвегия ғарыш орталығы ресми түрде Норвегия ғарыш агенттігі болып өзгертілді. Коммуникация директоры Марианна Моеннің сөзіне сәйкес, бұл өзгеріс ұйымның функциясы туралы жаңсақтықты азайту және оның мемлекеттік орган екенін нақтылау үшін жасалды.

Ғарыш Норвегиясы

Space Norway – 2014 жылы құрылған, Норвегияға қатысты ғарыш компаниясы. Оның мақсаты – ғарыш инфрақұрылымын меншікке алу және/немесе жалға беру, сондай-ақ ғарыш саласына қатысты іс-әрекеттерге инвестиция жасау. Space Norway коммерциялық жауапкершілігі шектеулі компания ретінде жұмыс істесе де, ол Норвегия Үкіметіне толығымен тиесілі. 2024 жылдың ортасында ұшыру жоспарлануда.