Кіріспе

Француз ғарыш агенттігі – ғарыш агенттігі. Ұлттық ғарыш зерттеулері орталығы (CNES; фр. Centre national d'études spatiales) – Францияның ұлттық ғарыш агенттігі (әкімшілік тұрғысынан – "кәсіби және коммерциялық мақсаттағы мемлекеттік орган") және штаб-пәтері Париждің орталық бөлігінде орналасқан. Ол Францияның Қорғаныс және Зерттеу министрліктерінің бақылауында жұмыс істейді. CNES Тулуза ғарыш орталығы мен Гвиана ғарыш орталығынан жұмыс істесе де, басқа елдердің ғарыш орталықтарынан да жүктерді ұшырады. CNES президенті – Филипп Батист. CNES Ғарыш, оның қолданбалары және технологиялары институтының мүшесі. Бұл – Еуропадағы осындай ұйымдардың арасындағы ең ірі ұлттық ұйым.

Тарих

CNES 1961 жылы президент Шарль де Голль кезінде құрылған. Бұл әлемдегі үшінші ескі ғарыш агенттігі, ал одан бұрын Совет ғарыш бағдарламасы (Ресей) және NASA (АҚШ) болған. CNES француз астронавттарын даярлауға жауапты болды, 2001 жылы соңғы белсенді CNES астронавттары Еуропалық ғарыш агенттігіне өткенге дейін. Қазір CNES Германиямен және бірнеше басқа елдермен бірлесіп, 2015 жылдың ортасына қарай LOX/метан отынымен жұмыс істейтін, қайта пайдалануға болатын ұшыру құралын ұсыну мақсатында шағын ғылыми зерттеулер жүргізіп жатыр. Егер құрылысы аяқталса, сынақ ұшулары шамамен 2026 жылдан бұрын басталмайды. Жобаның басты мақсаты – қайта пайдаланылатын құралды жаңартудың құнын және мерзімін қысқарту, сондай-ақ Ariane 6-да жоқ жаңа технологиялық мүмкіндіктері бар, төмен құнды бәсекелес ұсыныстардың күшеюіне байланысты.

Ғарышқа қол жеткізу

Франция – КСРО мен АҚШ-тан кейін ғарышқа қол жеткізген үшінші ғарыш державасы (Diamant-қа қараңыз), және Ariane ұшыру құралдары отбасын дамыту үшін Еуропамен технологиялармен бөлісті. Ғарыштағы коммерциялық бәсекелестік қатты, сондықтан ұшыру қызметтері ғарыш операторларының қажеттіліктеріне бейімделуі тиіс. Ariane 5 ұшыру құралының ең соңғы нұсқалары ірі спутниктерді геосинхронды орбитаға шығара алады немесе бір ракетамен екі толыққанды спутникті бірдей ұшыруды жүзеге асырады, ал Еуропалық жүктер мен коммерциялық спутниктерді ұшыруға қолданылатын басқа ұшыру құралдары – Еуропа/Италияның Vega және Ресейдің Союз-2 – тиісінше шағын және орта салмақты ұшыру құралдары болып табылады.

Тұрақты даму

CNES және оның Еуропадағы серіктестері – «Қоршаған ортаны және қауіпсіздікті жаһандық мониторинг» (GMES) бастамасы арқылы – және бүкіл әлемде жер, мұхиттар мен атмосфераны бақылауға, сондай-ақ қауіптерді болдырмау және дағдарыстарды басқаруға арналған спутниктерді құрды. Ең белгілілері – «Вегетация» құралын орнатып ұшатын SPOT спутниктері, Topex/Poseidon, Jason 1 және Jason 2 мұхитты зерттейтін спутниктері, Argos жүйесі, Envisat және Pleiades спутниктері.

Азаматтық істер

CNES Еуропалық Одақ және Еуропалық ғарыш агенттігімен (ESA) бірлесіп "Галилео" навигациялық бағдарламасында, сондай-ақ халықаралық деңгейде "Cospas Sarsat" іздеу-құтқару жүйесінде қатысады.

Қауіпсіздік және қорғаныс

Жоғарыда аталған «Галилео» навигациялық бағдарламасы, басты мақсаты азаматтық навигацияны қамтамасыз ету болғамен, американдық Global Positioning System және ресейлік GLONASS спутниктік навигациялық жүйелері сияқты әскери мақсатта да қолданылады.

Ағымдағы тапсырмалар

Францияның Халықаралық ғарыш станциясына қосқан үлесі француз ғалымдарына микрогравитация жағдайында жаңа тәжірибелер жүргізуге мүмкіндік береді. CNES сондай-ақ бірнеше спутниктердің бірлесіп, өте ауыр және күрделі құралдың бөліктерін жақын және қатаң бақыланатын конфигурацияда ұшыру техникасын зерттейді, мұнда спутниктердің арақашықтығы ондаған метрге жетеді. CNES формациялық ұшуды шведтік PRISMA жобасы аясында және Simbol рентгендік телескопы миссиясымен жеке зерттейді. CNES қазіргі уақытта басқа ғарыш агенттіктерімен көптеген жобалар бойынша ынтымақтасады, оның ішінде INTErnational Gamma Ray Astrophysics Laboratory, XMM Newton және COROT сияқты орбиталық телескоптармен, сондай-ақ Mars Express, Venus Express, Cassini Huygens және Rosetta сияқты ғарыш зондтарымен. CNES NASA-мен Жерді бақылау спутнигі PARASOL және CALIPSO қоршаған орта мен ауа райы спутнигі сияқты миссияларда ынтымақтастық жасады. Сонымен қатар, Үндістанның ғарыш агенттігі (ISRO)мен су айналымын және климаттың өзгеруі оған қалай әсер еткенін зерттейтін Megha Tropiques миссиясында бірлесіп жұмыс істеді. CNES Жерді бақылау спутниктерінің ESA-ның «Тірі планета» бағдарламасында маңызды рөл атқарады, ол Топырақ ылғалдылығы және мұхиттың тұздылығы спутнигін құрыстырды.

НЛО мұрағаты

2006 жылдың желтоқсан айында CNES өзінің НЛО архивін қаңтар айының соңына немесе ақпан айының ортасына қарай онлайн жариялайтынын хабарлады. 6000-ға жуық хабарламаның көп бөлігін халық және әуе компанияларының қызметкерлері жіберген. Француз ғарыш агенттігінің өкілі Жак Арнольд бұл деректердің 30 жыл ішінде жиналғанын және НЛО көріністері туралы көбінесе Жандармерияға хабар берілетінін айтты. 20 ғасырдың соңғы екі онжылдығында Франция үкіметі CNES-тің НЛО бөлімі GEPAN-де, кейіннен SEPRA және қазір GEIPAN деп аталатын НЛО зерттеушілерін жалақымен қамтамасыз еткен жалғыз ел болды. 2007 жылдың 22 наурызында CNES өз веб-сайты арқылы НЛО файлдарын жұртшылыққа ұсынды. 100 000 беттік куәгерлердің жазбалары, фотосуреттер, бейне және аудиожазбалар 1954 жылдан бері 1600-нан астам НЛО көрінісінің жиынтығын құрайды және агенттік GEIPAN бөлімшесі арқылы алатын барлық болашақ НЛО хабарламаларын қамтиды.