Кіріспе

Солтүстік Каролина штатындағы округ, АҚШ

Гейтс округі – АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатының солтүстік-шығыс бөлігінде, Вирджиния штатымен шекаралас орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 10 478 адамды құрайды. Гейтс округі Вирджиния Бич-Чесапик (ВА-НС) біріктірілген статистикалық аймағының құрамына кіреді. Ол Ішкі жағалаудың Альбемарл шығанағы аймағының бір бөлігі болып табылады.

Ерте тарих

Су жолдары бойындағы басқа аймақтардағыдай, индейлер бұл аймақта мыңдаған жылдар бойы өмір сүрді, әртүрлі топтар кетіп, жаңалары көшіп келіп, қайтадан қоныстанды. Олар Чован өзенінің бойында, көбінесе тұрақты қоныстар құрды. Еуропалықтармен алғашқы байланыс кезінде, Шоуаноке тайпасы Солтүстік Каролинадағы альгонкиан тілдер отбасына жататын көптеген тайпалардың ішінде ең ірісі болды және өзен бойындағы аумақтың көп бөлігін мекендеді. 17 ғасырдың басында Еуропадан келген жұқпалы ауруларға байланысты халықтың саны күрт азайды, себебі олардың иммунитеті болмады. Аман қалғандардың көпшілігі ирокея тілді Тускарора тайпасының басып кіруінен ығыстырылды. 1585 жылы Ральф Лэйн колониясы Чован өзенін, кемінде, қазіргі Уинтонға дейін зерттеді. 1622 жылы Джон Пори колониясы Вирджиниядан Чован өзеніне экспедиция ұйымдастырды. (Пори Вирджиния провинциясының хатшысы еді.) 1629 жылы сэр Роберт Хитке Каролинаны қоныстандыруға патент берілді, ол Гейтс округін де қамтыды. Шоуаноке тайпасы 1644 жылы отарлаушыларға қарсы соғыс жүргізді, бірақ соңында жеңіліске ұшырады. 1684 жылдан 1722 жылға дейін Гейтс округі Чован округінің құрамында болды. 1711 жылы Жақсы Жаңалықты тарату қоғамы Сарумда Шоуаноке және басқа да жергілікті индейлер үшін англикан мектебін ашты, оның мұғалімі мистер Машберн болды. 18 ғасырда Шоуаноке тайпасы жерлерінің көп бөлігін жоғалтып, тайпаның өмір сүруі үшін олардың бір бөлігін сатуға мәжбүр болды. Рулық құжаттарда ер адамдардың есімдері тіркелді, және көптеген ұрпақтар өз шежірелерін осы отбасыларға дейін анықтай алады. Кейбір мүшелері жақын маңдағы Мехеррин тайпасы сияқты басқа тайпалармен, сондай-ақ ағылшындар мен африкалықтармен аралас некелерге түсті. Гейтс округі 1779 жылы Чован, Хертфорд және Перкиманс округтерінің бөліктерінен құрылды. Ол 1777 жылы Саратога шайқасында жеңіске жеткен американдық отаршыл әскерлеріне басшылық еткен генерал Горацио Гейтстің құрметіне аталды.

XIX ғасыр

1806 жылы ақ қоныс аударушылар Гейтс округінде алғашқы баптист шіркеуі ретінде Ортаңғы батпақты баптист шіркеуін құрды. Бұл, Америка революциясынан кейін Оңтүстікте баптист және методист уағыздаушылары бастаған Екінші Ұлы оянудың қайта жандануымен бірге болды. 1811 жылы Гейтс округіндегі ең көне методист шіркеуі – Саваж Біріккен методист шіркеуі құрылды. Екі дін де, құл болған афроамерикандықтарға да, ақ тұрғындарға да уағыз айтты, құлдар мен бос афроамерикандықтарды мүшелікке қабылдады және кейде тіпті уағыздаушылар ретінде де қабылдады. 1821 жылы Шоуаноке индейлері соңғы 30 акрлік ортақ жер телімін жоғалтты. Гейтс округінің тұрғындары көбінесе аз ғана құлы бар шаруалар болғанымен, Оңтүстікте адамдарды қара және ақ деп жіктеуші құлдық қоғам әлі де сақталған еді. Дегенмен, америкалық индейлер өз мәдениетін сақтап, басқа нәсілдердің адамдарын аналық желі арқылы туыстық байланыс жүйелеріне сіңірді. Шоуанокелер, бос афроамерикандықтар мен мулаттар сияқты, «түсті адамдар» ретінде жіктелді. Соғысқа дейінгі кезеңде Гейтс округі, Солтүстік Каролинаның басқа да шекаралық округтері сияқты, басқа штаттарға қарағанда жақсы жағдай іздеген көптеген бос афроамерикандықтарға да үй болды, 1860 жылғы санақта 361 адам тіркелді. 1825 жылы маркиз де Лафайетт Гейтс округі арқылы саяхаттап, Пипкин қонақүйінде той жасады. Гейтсвилл қаласы 1830 жылы құрылды, ол Норфолкке дейін созылған жолға әкелді. Крос канал енді толыққанды бағыт емес, себебі оны құлаған ағаштармен және кіруге кедеріс келтіретін дауылдармен жапты. 20 ғасырдың соңына дейін, шағын қайықтармен жүретін аңшылар Гейтс округінің шетінде, Гамбург қаласының орнында орналасқан батпақтың ішіне кіретін. Гейтс округінің тағы бір тумасы, бригадалық генерал Лоренс С. Бейкер соғыста оң қолын жоғалтты. 1930 жылдары Гейтс округінде әлі де асфальтталған жолдар болған жоқ және азаматтардың көбісі автомобильге ие емес еді. Көптеген отбасылар өздеріне қажетті өнімді өсіріп, кейбіреулері мал шаруашылығымен айналысты. 1935 жылы Ұлы депрессия кезінде Санбери Руритан клубы құрылды, бұл штаттағы алғашқы және ең көне Руритан бөлімшесі. Азаматтық ұйым қаланы жақсартуға белсенді түрде қатысты: «алғашқы үш айда Санбери Руритан клубы қоғамдық ауыл шаруашылығы жәрмеңкесін ұйымдастырды; Эдентон-Саффолк тас жолына тоқтау белгісі орнату үшін NC DOT-қа жүгінді; мұқтаж балаларға арналған мектеп кітаптарын сатып алды; мектепке жаңа көлеңкелердің жартысын төледі; мектеп фортепианосын реттеді; кейін мектеп баскетбол командасына үлес қосып, қауымдастыққа қызмет ететін полицейді жалдауға демеушілік етті». Бекфорд тоғысы қала ішіндегі пойыз ауыстыру бекеті болды, ол пойыздарға Суффолк, Элизабет-Сити немесе Эдентонға баруға мүмкіндік берді. Бекфорд тоғысы 1940 жылы жабылды. Гейтс округіне қызмет көрсеткен соңғы жолаушылар пойзы 1954 жылы қызметін тоқтатты. Сол жылы Гейтс округі тарихи қоғамы құрылды. 1973 жылы А. Б. Коулман Миллпондтағы жерді мемлекетке сыйға тартты, ол Мерчентс Миллпонд мемлекеттік паркінің негізін қалады. 1984 жылы Гейтс округіне торнадо соқты, салдарынан екі адам қаза тауып, шамамен 500 000 доллардан 5 000 000 долларға дейін зиян келтірді. 1999 жылы Гейтс округіне Флойд дауылы келді.

2000 жылдар

2007 жылдың қыркүйегінде Гейтс округі штаттың солтүстік-шығыс бөлігінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қону алаңы орналастыруға болатын мүмкін орын ретінде таңдалды. 2014 жылы Чоуаноке тайпасының ұрпағы Делоис Чавис басқа Чоуаноке өкілдерімен бірге Беннетт ағысының жанындағы бұрынғы тайпалық резервацияның 146 акр жерін сатып алды. Ол ата-анасы мен әже-шешесінен өзінің түпкілікті американдық екенін білген және тайпаны қайта жаңғыртуды қалайтын адамдардың қатарында. Олар Чоуаноке үнді тайпасы ретінде бірігіп, өздерінің мақсаттарына жету үшін сол жерде мәдени орталық құруды жоспарлап отыр.

Үлкен аласа саз

Гейтс, Перкиманс, Камден және Керритук округтері Ұлы Дисмал батпағының алпыс пайызын құрайды. 1973 жылы Юнион Камп компаниясы батпақтағы өзіне тиесілі жерді Табиғатты қорғау қорына сыйға берді. Қор бұл жерді Ішкі істер департаментіне сыйға берді, соның нәтижесінде Ұлы Дисмал батпағы ұлттық жануарлар қоры құрылды. Қорық Драммонд көлін айнала қоршаған батпақтар мен ылғалды жерлерден тұрады.

2020 жылғы халық санағы

+Гейтс округінің нәсілдік құрамы. Нәсіл саны. Пайыздық үлесі. Ақ (испан тілді емес) – 6 705 – 63,99%. Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) – 3 022 – 28,84%. Американың жергілікті халқы – 64 – 0,61%. Азиялықтар – 21 – 0,2%. Тынық мұхиты аралдарынан келгендер – 10 – 0,1%. Басқа/Аралас – 455 – 4,34%. Испандық немесе латиноамерикандықтар – 201 – 1,92%.

2020 жылғы халық санауы бойынша округте 10 478 адам, 4 638 шаруашылық және 3 205 отбасы тұрды.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санағы бойынша округте 12 197 адам, 3 901 үй шаруашылығы және 2 933 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 4 389 тұрғын үй, орташа тығыздық – . Округтің этникалық құрамы: 63,7% ақ нәсілді, 33,2% қара немесе афроамерикалық, 0,5% американдық индейлер, 0,1% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,6% басқа нәсілдер және 1,8% екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 1,4% испан немесе латиноамерикандықтарды құрады. 3 901 үй шаруашылығының 34,20% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 57,20% заңды некеде тұратын жұбайлар, 13,30% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 24,80% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 21,70% жеке адамдардан тұрады, ал 11,30% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,66 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,09 адамды құрады. Округте халық жас бойынша келесідей таралып орналасқан: 18 жасқа дейінгілер – 26,70%, 18-24 жас аралығындағылар – 6,10%, 25-44 жас аралығындағылар – 29,10%, 45-64 жас аралығындағылар – 23,70%, 65 жасқа толған және одан асып кеткендер – 14,40%. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 96,20 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 92,50 еркек шақ келді. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 35 647 доллар, ал отбасының орташа табысы 41 511 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 32 227 доллар, ал әйелдердің 21 014 долларға тең. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 15 963 долларды құрады. Отбасылардың 14,50% және халықтың 17,00% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 17,90% және 65 жасқа толғандардың 26,20% кірді.

Экономика

Гейтс округінің кірісінің басым бөлігі жеке меншікке салынатын мүлік салығынан түседі, ал қалған аз бөлігі коммерциялық көздерден келеді.

Өнеркәсіп саласы

Негізгі салалар – ауыл шаруашылығы және орман өнімдері. Мұражайлық туризм мен демалыс маңыздылығы артып келеді.

Білім

Гейтс округінің мектептерінде балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейінгі бес мектеп бар. Бұл бес мектеп бір жоғары мектеп (Гейтс округінің аға мектебі), бір орта мектеп және үш бастауыш мектепке бөлінеді. Гейтс округі жоғары мектеп спортымен қатты мақтанады. Гейтс округінің аға мектебі 1971 жылы футболдан штаттағы чемпионатты жеңіп алды. Бұл команданы легендарлық жаттықтырушы Пит Смоук басқарды. Соңғы кезде футбол командасы Тар-Роанок конференциясында сәтті өнер көрсетіп, 2010 жылы конференция жеңімпазы атанды. "Қызыл барон" командасы Солтүстік Каролинаның солтүстік-шығыс бөлігіндегі баршаны таң қалдырды, қатарынан 11 ойын жеңіп, конференцияда жеңіліссіз қалды. Бұл команданы қазіргі бас бапкер Мэтт Бигги басқарды. 2023 жылы "Red Barons" футбол командасы конференциядағы ойындарда жеңіліссіз өтіп, бас бапкер Доминик Росс басшылығымен маусымдағы футболдан жеңістер бойынша мектеп рекордын жаңартты. Бұл Томас Смит (бұрынғы "Буффало Биллз" командасының ойыншысы) және Уолтер Смит I (бұрынғы "Торонто Аргонавтс" командасының ойыншысы) сияқты көптеген спортшылардың туған жері.