Кіріспе

Солтүстік Каролина штатының округі, АҚШ

Колумб округі – АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатының оңтүстік-шығыс шекарасында орналасқан округ. Оның округ орталығы – Уайтвилл қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 50 623 адамды құрайды.

Ерте тарих

Колумбус округіне кіретін аймақты бастапқыда Ваккамау халқы мекендеген. Тарихи тұрғыдан алғанда, "шығыс сиуандар" 16 ғасырда еуропалықтар зерттеу немесе қоныстанғанға дейін Колумбус округі аумағы арқылы өтетін жерлерге ие болған. Каролина деп аталған аймақтағы ағылшын отаршылдығы 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басында ғана күшейді. Жаңа жұқпалы аурулардың таралуынан кейін, жергілікті халықтар сауда және басқа да қарым-қатынастар арқылы осы ауруларға ұшырады, Ваккамау және басқа да үндістер Тоскарора және Ямаси соғыстарында үлкен тайпалар мен отаршылардың арасында қиындықтарға және өлім-жітімге ұшырады. Содан кейін, тускарора тайпасының көп бөлігі солтүстікке көшіп, 1722 жылға қарай Нью-Йорк штатындағы Ирокез конфедерациясының бес тайпасының құрамына кіретін ирокез тілінде сөйлейтін басқа халықтарға қосылды. Осы кезде олар көші-қон аяқталғанын жариялады және тайпа ресми түрде сол аймаққа қоныстанды. Ваккамау сиуандарының ата-бабалары қауіпсіздік үшін Уакамау көліне жақын Жасыл батпақ аймағына шегінді. 19-шы ғасыр бойы Ваккамау сиуандары туралы тарихи жазбаларда көбінесе айтылмады. Егер олардың ұрпақтары ақтармен және/немесе африкалық американдықтармен некелескен болса, олардың балалары үнді мәртебесінен айырылған деп есептелді, бірақ олар көбінесе үнді мәдениетінде тәрбиеленді. Солтүстік Каролина құлдар қоғамы болғандықтан, ақтар африкалық сыртқы белгілері бар кез келген адамды құлдарға және қара нәсілділерге жатқызды.

Колониялық қоныстану

Америка британдықтар тарапынан отарланған кезде, Колумбус округін қамтитын аймақ алғаш рет 1696 жылы британдық тәж құрған Солтүстік Каролинаның Бат округінің бір бөлігі ретінде ұйымдастырылды. 1729 жылы оңтүстік бөлігі Жаңа Ганновер округін құру үшін Бас Ассамблеямен бөлінді, ал бес жылдан кейін Блэден Жаңа Ганновердің бір бөлігінен құрылды. 1764 жылы Брансуик округі Блэден және Жаңа Ганновер округтерінен құрылды. Осы кезеңде аймақ көбінесе орманды болды және ақ түсті қоныс салушылар аз болды, бірақ Бас Ассамблея 1764 жылы аймақ арқылы екі жол салды. Пенсильваниядан келген ботаник Уильям Бартрам 1730 жылдары Уаккамоу көліне сапар шегіп, аймақтың флорасы мен фаунасын зерттеді, бұл аймақ туралы ең алғашқы егжей-тегжейлі жазбаша есеп болды. Америка Тәуелсіздік соғысының кем дегенде екі шайқасы Колумбус округінің жерінде болды: біреу Пиревей маңында, екіншісі Браун Марш қасында.

Жасау

Колумбус округі 1808 жылғы 15 желтоқсанда Бас Ассамблеямен құрылды, бұл жергілікті тұрғындарға Брансуик округіне барып-келмей-ақ ресми істерін жүргізуді жеңілдету мақсатында жасалды. Колумб Блэден және Брансуик округтерінің бөліктерінен құрылды және Кристофер Колумбтың құрметіне аталды. Округ шекарасы 1809 және 1821 жылдар аралығында заңнамалық актілермен бірнеше рет өзгертілді. 1810 жылы Джеймс Б. Уайтқа тиесілі жерде округ орталығын құру үшін елді мекен жоспарланды. Ол бастапқыда Уайтс Кроссинг деп аталды, ал 1832 жылы Уайтвилл болып қалалық белімге енді. 1809 жылы онда ағаштан салынған алғашқы сот үйі мен түрме пайда болды.

Даму

Құрылған кезде Колумбус округі сиреп қоныстанған. 1852 жылы кірпіштен жаңа сот үйі мен түрме салынды. 1860 жылдары Блэден-Колумбус шекарасы бойында темір жол құрылысының басталуы өсуге серпін берді. Осы онжылдықтың соңында Уилмингтон, Колумбия және Огаста темір жолы салынды, ол Уайтвиллді Уилмингтонмен байланыстырып, берік ағаш өңдеу және кеме жасау өнеркәсібінің дамуына көмектесті. Округте жүгері, бидай, мақта және жүн де өндірілді. Округтегі көптеген ақ еркектер Америка Азамат соғысына қатысты, ал көптеген бос қаралар мен мулаттар әскери қызметтен босатылды. Округ тікелей шайқастардан құтылды, бірақ соғыс талаптары жергілікті еңбек және азық-түлік нарығына қысым жасады, ал 1863 жылғы ауыр жаңбырлар астық өнімділігін азайтты. Көптеген тұрғындар тауар айырбас жүйесі арқылы сауда жасауға көшті. 1865 жылғы ақпанда Уилмингтон одақтық әскерлердің бақылауына өткеннен кейін, одақтық шабуылдаушылар Уайтвиллді тонады. Соғыстан кейін Колумбус округінің экономикасы жүгері мен мақта өндірісіне көбірек тәуелді болды. 1877 жылы Брансуик округінің бір бөлігі Колумбус округіне қосылды. Қайта құру кезеңінен кейін, ақ демократтар саясатта үстемдікке ие болғаннан кейін, олар ақтардың басымдығын жариялады және барлық ақ емес тұрғындарды қара деп санады. Мысалы, үндістер ақ балаларға арналған мектептерге қабылдана алмады. Ғасырдың соңына қарай АҚШ халық санағы осы аймақтағы шағын, оқшауланған қауымдастардағы адамдар арасында кең таралған Вакаммау тегін тіркеді. 1896 жылы темекі Колумбуста жаңа егіс ретінде енгізілді, сол жылы Фэр-Блафф қаласында темекі қоймасы ашылды. 1914 жылға дейін ол маргиналды егіс болып қала берді, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін округтің негізгі ақшалай өніміне айналды. Округтегі алғашқы банк 1903 жылы ашылды. 1895 жылы Чадборнда клубника өсіру басталды, ал 1907 жылға қарай Чадборн әлемдегі жетекші клубника өндірушілерінің біріне айналды. 1914 жылы тағы бір сот үйі мен түрме салынды.

Ку-клукс-клан

1950 жылы Оңтүстік Каролинадағы ақ нәсілшіл Ку-клукс-клан бөлімінің басшысы Томас Гамильтон өзінің ұйымының Колумбус округіне ықпалын кеңейту үшін рекрутингтік науқанды бастады, бұл науқан Чадборн, Фейр-Блафф, Табор-Сити және Уайтвилл қалаларына бағытталды. Шілде айының соңында олар Табор-Сити қаласынан шеру өткізіп, «еврейлерге, қараларға және интеграцияшыл алаяқтарға» қарсы тұруға шақыратын үнқағаздарды таратты. «Tabor City Tribune» газетінің баспагері У. Горац Картер келесі күні Кланды зорлық-зомбылық ұйымы деп айыптап, жергілікті тұрғындарды оларды елемеуге шақырып, редакциялық мақала жариялады. Осыдан кейін оның машинасына қорқыту хаты қойылды. Округте Кланға жақтас көптеген адамдар болды және сол жылы Уайтвиллде Клаверн құрылды. ФБР жергілікті полиция қызметкерлері мен тұрғындардан мемлекеттік қызметкерлердің қорқыту арқылы ақша алу және сайлаудағы алаяқтық туралы бірнеше шағым алды. 1980 жылдың басында бұрынғы ФБР хабаршысы округке көшіп келді және бизнесінің қалыпты жұмыс істеуі үшін пара беру керектігін естігенін мәлімдеді. Бұрын алынған шағымдарды ескере отырып, ФБР Колумбус округіндегі жемқорлыққа қарсы жасырын тергеуді бастады, бұл операция «Колкор» деп аталды. ФБР агенттері Детройт мафиясымен байланысы бар жемқор бизнесмендер рөлін сомдады. Олар Уаккамоу көлінде заңсыз құмар ойындар клубын ашып, жергілікті тұрғындармен байланыс орнатты – ФБР сайлауды манипуляциялауға тырысқан алғашқы жағдай. АҚШ Өкілдер палатасы және Солтүстік Каролина штатының сайлау жөніндегі кеңесі Болтондағы алкогольге қатысты референдумда дауыс сатып алу ісіне ФБР-дің араласуын сынады, нәтижесінде сайлау кеңесі референдумды күштен шығарды.

Экономикалық тұрақсыздық

Колумбус округінің өндіріс секторы 1990 жылдары төмендеуге басталды. 1999 мен 2014 жылдар аралығында округ шамамен 2000 өндіріс жұмыс орнын жоғалтты. Жергілікті шаруалардың саны да азайды. 2018 жылы округ "Флоренс" даулының салдарынан ауыр зардап шекті.

География

Колумбус округі Солтүстік Каролина штатындағы Блэден, Пендер, Брансуик және Робсон округтерімен, сондай-ақ Оңтүстік Каролина штатындағы Хорри және Диллон округтерімен шектеседі. АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша округтің жалпы жер көлемі 955,00 шаршы мильді (2,473 км²) құрайды, оның ішінде 938,12 шаршы миль (2,430 км²) құрлық және 16,88 шаршы миль (44 км²) (1,77%) су алабын қамтиды. Жер көлемі бойынша Солтүстік Каролина штатындағы үшінші ең ірі округ болып табылады.

Үкімет

Колумбус округі жеті мүшеден тұратын комиссарлар кеңесімен басқарылады. Округ Солтүстік Каролина Сенатында 8-ші округпен және Солтүстік Каролина Өкілдер палатасында 46-шы округпен өкілдік етіледі.

Сот жүйесі мен құқық қорғау

Колумбус округі Солтүстік Каролина штатының 15-ші прокурорлық округі, 13А Жоғары сот округі және 13-ші округ соты шегінде орналасқан. Колумбус округі шериф кеңсесі округ үшін құқық қорғау қызметтерін ұсынады, сондай-ақ Колумбус округінің уақытша ұстау орталығын басқарады. Округте екі мемлекеттік түрме бар: біреуі Табор-Ситидегі Табор-Сити түзеу мекемесі, екіншісі Брансуикте. 2022 жылы шериф Джоди Грин сотқа кедергі келтіру және нәсілшілдік айыптамаларына байланысты бірнеше апта бұрын отставкаға кеткеннен кейін қайта сайланды. Аудандық прокурор Джон Дэвид оны қызметтен алу туралы жаңа өтініш беруді жоспарлап отыр. Қазіргі уақытта Солтүстік Каролина штатының Тергеу бюросы оның және Колумбус округі шериф кеңсесінің әрекеттерін тергеп жатыр. Ол 2023 жылдың қаңтарында екінші рет қызметінен кетті.

Білім

Колумбус Солтүстік Каролина штатындағы екі мемлекеттік мектеп жүйесі бар сирек округтердің бірі: бірі округқа, негізінен ауылдық аймақтарды қамтиды, ал екіншісі Уайтвилл қаласы үшін. Екеуі де сайланған мекемелермен басқарылады. Округ әкімшілігі алты кітапханадан тұратын жүйені ұстап тұрады. Округта сонымен қатар Оңтүстік-Шығыс Қоғамдық колледжі де орналасқан. 2021 жылғы Американдық қоғамдық сауалнама деректері бойынша, округ тұрғындарының шамамен 14,1 пайызы бакалавр немесе одан жоғары білім алған.

Денсаулық сақтау

Колумбус округіне бір ғана аурухана қызмет көрсетеді, ол – Уайтвиллде орналасқан Колумбус аймақтық денсаулық сақтау жүйесі. Висконсин университетінің халық денсаулығы институты жариялаған 2022 жылғы округтердің денсаулық рейтингісіне сәйкес, Колумбус округі Солтүстік Каролинаның 100 округі арасында денсаулық көрсеткіштері бойынша 91-орынды иеленді, бұл соңғы жылдармен салыстырғанда жақсару, себебі 2010 жылдан 2015 жылға дейін соңғы орында болған. Рейтинг бойынша, ересектердің 26 пайызы өз денсаулығының нашар немесе қанағаттанарлық емес екенін айтады, орташа өмір сүру ұзақтығы 74 жылды құрайды, ал 65 жасқа дейінгі халықтың 17 пайызында денсаулық сақтауға қол жеткізу мүмкіндігі жоқ. Колумбус округі опиоидтар эпидемиясының салдарына қатты ұшырады және 2006 жылдан 2012 жылға дейін бір адамға шаққандағы опиоид таблеткаларының саны бойынша штатта көш бастады, орташа есеппен жылына бір адамға 113,5 таблеткадан келді.