Силвия Федорук: Ғалым, саяхатшы және қоғам қайраткері

Кіріспе

Канадалық керлер және саясаткер

Сильвия Ольга Федорук ([Fe doruk]; украин тілінде: Федорук) (5 мамыр 1927 – 26 қыркүйек 2012) – канадалық физик, медициналық физик, керлер және Саскачеван провинциясының 17-ші вице-губернаторы.

Өмір

Канора, Саскачеван қаласында украин иммигранттары Энни Романюк пен Теодор Федоруктың отбасында дүниеге келген Федорук Йорктонның солтүстік-шығысында орналасқан Врокстондағы бір бөлмелі мектепте оқыды. Оның әкесі оның мұғалімі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның отбасы Онтариоға көшіп келді, онда оның ата-анасы соғыс фабрикасында жұмыс істеді. 1946 жылы Федорук өзінің класының үздігі болды, Онтарионың Виндзор қаласындағы Уокервилл колледжін аяқтады және Эрнест Дж. Крид ескерткіш медалімен, сондай-ақ университетте оқуға стипендиямен марапатталды. Бірақ отбасы Саскачеванға қайтуды шешті, онда Сильвия 1946 жылдың күзінде Саскатундағы Саскачеван университетіне түсті. 1949 жылы ол Саскачеван университетінде физика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды және генерал-губернатордың алтын медалімен марапатталды. Федорук 1951 жылы физикадан магистратураны бітірді. Федорукты доктор Гарольд Джонс Саскатундағы Онкологиялық клиниканың радиациялық физигі қызметіне шақырды. Ол Саскатундағы Онкологиялық клиниканың бас физигі және Саскачевандағы Онкологиялық клиниканың физикалық қызметтер директоры болды. Ол Саскачеван университетінде онкология профессоры және физика бойынша доцент болды. Ол әлемдегі алғашқы кобальт-60 қондырғысын және алғашқы ядролық медициналық сканерлеу машиналарының бірін жасауға қатысты. "Кобальт бомбасы" деп аталған кобальт-60 сәулелік терапиялық қондырғысы, науқастардағы қатерлі ісіктерді емдеу үшін мақсатты сәулеленуді сәтті қолданған алғашқы құрал болды. Аппараттың сәулелену шоғы ісіктің мөлшеріне бейімделіп, оның өсуін сәулелендіруге мүмкіндік берді. Федоруктың сәулелік терапиядағы тереңдік дозасын өлшеу жөніндегі магистрлік жұмысы осы сәулелік терапиялық қондырғының табысына үлкен үлес қосты. 1961 жылы ол Джойс Макки үшін Саскачеван керлинг командасының үшінші ойыншысы болды, олар алғашқы Diamond 'D' чемпионатында жеңіске жетті. Келесі жылы Федорук үшінші ойыншы ретінде қатысқан Саскачеван командасы 1962 жылғы Diamond D чемпионатында күміс жүлдегер атанды. 1971 жылдан 1972 жылға дейін ол Канадалық әйелдер керлинг қауымдастығының президенті болды. 1986 жылы ол құрылысшы ретінде Канадалық керлинг даңқы залына енгізілді және Саскачеванның Еңбегіне лайық орденімен марапатталды. 1986 жылдан 1989 жылға дейін Саскачеван университетінің канцлері болды. Ол Саскачеван университетінде осы лауазымға тағайындалған алғашқы әйел және Канаданың Атом энергиясын бақылау жөніндегі кеңесінің алғашқы әйел мүшесі болды. 1987 жылы ол Канада орденінің офицері атанды. 1988 жылдан 1994 жылға дейін Саскачеванның вице-губернаторы болды. 1990 жылдары Саскатун қаласы оның құрметіне жаңа жолға Федорук драйв деп ат қойды. Бұл жол Орталық даңғылынан МакОрмонд драйвына дейін, Сильверспринг және Эвергрин қауымдастықтарының солтүстігінде және Аспен Ридж және Солтүстік-шығыс Суэлл қауымдастықтарының оңтүстігінде өтеді. Федорук драйв қаланың солтүстік-шығыс бөлігіндегі маңызды артериялық жол болып табылады. 2012 жылдың 3 қазанында Канадалық ядролық инновациялар орталығының (CCNI) атауы 1950 жылдары кобальт-60 сәулелік терапиясын қолдана отырып, қатерлі ісіктерді емдеудегі оның пионерлік еңбегін құрметтеу үшін Сильвия Федорук атындағы Канадалық ядролық инновациялар орталығы деп өзгертілді. 2009 жылы ол Канадалық медицина даңқы залына енгізілді.

Born in Canora, Saskatchewan to Ukrainian immigrants Annie Romaniuk and Theodore Fedoruk, Fedoruk attended a one room schoolhouse in Wroxton, north east of Yorkton. Her father was her teacher. During World War II, her family relocated to Ontario where her parents took war factory work. In 1946, Fedoruk completed her studies at Walkerville Collegiate in Windsor Ontario, at the top of her class and was awarded the Ernest J. Creed Memorial Medal and an entrance scholarship to attend University. However, the family chose to return to Saskatchewan where Sylvia entered the University of Saskatchewan at Saskatoon in the fall of 1946. She received a Bachelor of Arts degree in physics, at the University of Saskatchewan, in 1949 and was awarded the Governor General's Gold Medal. Fedoruk then went on to complete her M. A. in physics in 1951. Fedoruk was recruited by Dr. Harold E. Johns to be the radiation physicist at Saskatoon Cancer Clinic. She became the chief medical physicist at the Saskatoon Cancer Clinic and director of physics services at the Saskatchewan Cancer Clinic. She was a professor of oncology and associate member in physics at the University of Saskatchewan. She was involved in the development of the world's first cobalt 60 unit and one of the first nuclear medicine scanning machines. The cobalt 60 beam therapy unit, or the "cobalt bomb" as it was known, was the first of its kind to successfully use targeted radiation to treat cancer in a patient. The machine's collimated beam of radiation could be adjusted to the size of the tumor to irradiate the growth. Fedoruk's masters work on depth dose measurements for radiation treatment were essential in the success of the beam therapy unit. In 1961, she played the third for Joyce McKee for the Saskatchewan curling team, the winners in the very first Diamond 'D' Championships. The next year team Saskatchewan was a runner up in the 1962 Diamond D Championship with Fedoruk again playing as third. From 1971 to 1972 she was president of the Canadian Ladies Curling Association. In 1986, she was inducted into the Canadian Curling Hall of Fame, as a builder, and was awarded the Saskatchewan Order of Merit. From 1986 to 1989 she was chancellor of the University of Saskatchewan. She was the first woman to fill this position at the University of Saskatchewan and was the first woman member of the Atomic Energy Control Board of Canada. Then in 1987, she was made an Officer of the Order of Canada. From 1988 to 1994, she was Lieutenant Governor of Saskatchewan. In the 1990s, the City of Saskatoon named a new road, Fedoruk Drive in her honour. The roadway runs from Central Avenue to McOrmond Drive, north of the communities of Silverspring and Evergreen and south of the community of Aspen Ridge and the Northeast Swale. Fedoruk Drive serves as a minor arterial roadway in the northeast sector of the city. On October 3, 2012 the name of the Canadian Centre for Nuclear Innovation (CCNI) was changed to the Sylvia Fedoruk Canadian Centre for Nuclear Innovation in honor of the pioneering work she did in the treatment of cancer using cobalt 60 radiation therapy in the 1950s. In 2009, she was inducted into the Canadian Medical Hall of Fame.