1905 жылғы Альберта провинциясы сайлауы

Кіріспе

1905 жылғы Альберта провинциясының жалпы сайлауы – Канаданың Альберта провинциясында өткен алғашқы жалпы сайлау. Провинция 1905 жылдың 1 қыркүйегінде Канада конфедерациясына қосылғаннан кейін жақын арада өткізілді. Сайлау 1905 жылдың 9 қарашасында Альбертаның 1-ші заң шығарушы жиналысына жиырма бес мүше сайлау үшін өтті. Жақында тағайындалған премьер-министр Александр К. Резерфорд басқарған Альберта либералдық партиясы берілген дауыстардың көпшілігін алып, жаңа заң шығарушы органдағы жиырма бес орынның жиырма үшеуін жеңіп алды, консервативтік партияны жеңді. Консервативтер партиясын кейін Канаданың премьер-министрі болған жас заңгер Ричард Беннет басқарды. Солтүстік-Батыс территорияларының де-факто премьер-министрі Фредерик Хоултен Саскачеван провинциясына көшіп кеткендіктен, консервативтердің сол кезде бірігуге күшті көшбасшысы болған жоқ. Сайлау көпшілік дауыспен жеңіп шығу жүйесі бойынша өтті. Либералдардың жеңіп алған орын саны халықтың дауыс беруінің үлесінен әлдеқайда жоғары болды. Либералдар дауыс берудің 57,6 пайызын және орындықтардың 92 пайызын алды. Сайлау Солтүстік-Батыс территорияларының бөліктерінен құрылған Альберта және Саскачеван провинциялары құрылғаннан кейін өтті. Сайлау алдында білім беру құқығы үшін француз католиктерінің жеке мектептер арқылы мемлекеттік қаржыландыру, федералды үкіметтің мемлекеттік жерлер мен минералдарға құқықтарын сақтап қалу және Эдмонтон мен Калгари қалалары арасындағы жаңа провинцияның астанасы болу үшін бәсекелестік сияқты көптеген маңызды мәселелер көтерілді.

Солтүстік-Батыс аймақтарындағы үкімет

1867 жылы Конфедерация құрылғаннан кейін, Канаданың жаңа Доминионы батысқа қарай кеңейіп, Британдық Солтүстік Америка Актісінде көзделген Руперт жерін Доминионға қосу мүмкіндігін пайдалануға тырысты. Сол жылы Канада Парламенті бұл ниетін Ұлыбританияға жеткізді және жақын арада Гудзон шығанағы компаниясымен келіссөздер жүргізіп, компанияның аумағы – Руперт жерін беру мәселесін шешті. Сыйлық туралы акт қабылданғаннан кейін, Ұлыбритания Руперт жері мен Солтүстік-Батыс территориясына Гудзон шығанағы компаниясының иелігін Канада үкіметіне ауыстырды. Дегенмен, аймақтарды Канада Конфедерациясына қосу Қызыл өзен колониясы маңындағы Қызыл өзен көтерілісі салдарынан кейінгі уақытқа шегерілді. Ақырында, 1870 жылдың 15 шілдесінде аймақтар Канада Конфедерациясына Солтүстік-Батыс территориялары ретінде қосылды; Қызыл өзен колониясы маңындағы аумақ Манитоба провинциясы ретінде Канада Конфедерациясына енді. Сайланбаған Уақытша Солтүстік-Батыс Кеңесі 1870 жылғы Уақытша үкімет туралы заңға сәйкес құрылды, бірақ Канада үкіметінің алғашқы тағайындаулары 1872 жылдың 28 желтоқсанына дейін кешіктірілді. Бұл сайланбаған орган 1875 жылғы Солтүстік-Батыс территориялары туралы заң 1876 жылдың қазан айында күшіне енгенге дейін, және уақытша кеңес тағайындалған мүшелерден тұратын, бірақ мүшелерді сайлау ережелері бар Солтүстік-Батыс территорияларының 1-ші Кеңесімен алмастырылғанға дейін өмір сүрді. 1000 шаршы миль (2,590 км²) аумақты және 1000 тұрғыны бар аудан сайлау округі болып, Солтүстік-Батыс территориялары Кеңесінің бір мүшесін сайлауға құқылы болды. Бұл өкілдік етілмеген және өкілдік етілген аудандардың (сайланған мүше тікелей өкілдік ететін аудандар) мозаикасын құрды, ал ресми немесе тәуелсіз шекара комиссиясы болған жоқ, сайлау заңнамасының барлығының бастапқы сақшысы лейтенант-губернатор болды. Манитоба мен Солтүстік-Батыс территориялары арасындағы шекара бірнеше жыл бойы өзгеріп отырды. 1870 жылдары Солтүстік-Батыс территориясының халқы Манитоба шекарасында айтарлықтай өсті. Бұл аймақтағы қоныс аударушылардың сайлау құқығын талап етулерін күшейтті, және көптеген қоныс аударушылар Манитобаға қосылғысы келетінін білдірді. 1880 жылы Солтүстік-Батыс территорияларында үш сайлау округі құрылды, олардың екеуі Манитоба провинциясымен шектесетін болды. Федералды үкімет қоныс аударушылардың тілегін естіп, 1881 жылдың 1 шілдесінде Манитобаның шекарасын батысқа қарай кеңейтіп, Территориялардың тығыз қоныстанған көп бөлігін қамтыды. 1881 жылдан бастап сайланған мүшелер Солтүстік-Батыс территориялары Кеңесінде отыра бастады. 1880 жылғы Солтүстік-Батыс территориялары туралы заңға сәйкес, сайлауға қатысуға құқылы ер адамдар көпшілік жасқа – сол кездегі 21 жасқа – жеткен болуы керек еді. Заңда сайлаушылар шетелдік немесе сайлау құқығынан айырылған үндістер емес, адал ер адамдар болуы керек екені де көрсетілген. Сондай-ақ сайлаушылар сот шешімі шығарылған күнге дейін кем дегенде 12 ай аймақта тұруы керек болды. Бірінші қосымша сайлау 1881 жылдың 23 наурызында Лорн округінде өтті, онда Лоренс Кларк Кеңеске сайланды. Сайлау ашық дауыс беру арқылы жүргізілді, білікті сайлаушы сайлау учаскесіндегі сайлаушыға кімге дауыс беретінін айтатын, ал нәтижелер есептелетін болды. Бұл қосымша сайлау жүйесі 1888 жылға дейін жалғасты, ол кезде Уақытша Солтүстік-Батыс Кеңесі 1888 жылғы Солтүстік-Батыс территорияларының жалпы сайлауында сайланған Заң шығарушы Ассамблеяны құру арқылы сайланған, біршама жауапты үкіметпен алмастырылды, сондай-ақ федералды үкімет тағайындаған бірқатар заңгерлер де болды. Роберт Бретт, Ред-Дир округінің өкілі Консультативтік Кеңестің төрағасы болып тағайындалды, бұл кабинет сияқты құрылымды құрып, Бреттті Солтүстік-Батыс территорияларының де-факто премьер-министрі етіп қойды. Мүшелер бастапқыда партиялық емес саясатшылар ретінде сайланды, бірақ Франк Оливер сияқты кейбіреулері саяси партияның мүшелері болды (Оливер либерал екені белгілі болды). 1898 жылғы Солтүстік-Батыс территорияларының жалпы сайлауы Фредерик В. А. Г. Хольтеннің Либералды консервативтік партиясы Бреттің Либералды партиясын жеңіп, үкімет құрғандықтан, территориялардағы партиялық саясатқа маңызды қадам болды.

After Confederation in 1867, the new Dominion of Canada sought to expand westward and fulfil the provision of the British North America Act providing the option to admit Rupert's land to the Dominion. In that same year, Canada's Parliament expressed this desire to the United Kingdom and soon after entered into talks with the Hudson's Bay Company to arrange for the transfer of that Company's territory, Rupert's land. After the Deed of Surrender was enacted, the United Kingdom transferred ownership of Rupert's Land and the North Western Territory from the Hudson's Bay Company to the government of Canada. However, integration of the territories into Canadian Confederation was delayed by the Red River Rebellion around the Red River Colony. Eventually, the territories were admitted into Canadian Confederation on July 15, 1870, as the North West Territories; barring the area around the Red River Colony, which was admitted into Canadian Confederation as the province of Manitoba. The unelected Temporary North West Council was formed under the Temporary Government Act, 1870, but the first appointments by the Government of Canada were delayed until December 28, 1872. The unelected body existed until The North West Territories Act of 1875 came into force in October 1876, and the temporary council when it was replaced by the 1st Council of the North West Territories, which consisted of appointed members, but with provisions for the election of members. A district of an area of 1000 square miles (2,590 km2) having 1,000 people could become an electoral district and elect one North West Territories Council member. This created a patchwork of unrepresented and represented areas (areas directly represented by an elected member), and there was no official or independent boundaries commission, all electoral law at the beginning was under the purview of the Lieutenant Governor. The boundary between Manitoba and the North West Territories was in flux for some years. The North West Territories population grew considerably along the Manitoba border during the 1870s. This drove calls for franchise by settlers in the region, and many settlers expressed a desire to be incorporated into Manitoba. In 1880 three electoral districts were created in the North West Territories, two of which bordered the province of Manitoba. The federal government heeded the calls of the settlers and expanded the borders of Manitoba westward on July 1, 1881, encompassing much of the densely populated areas of the Territories. Beginning in 1881, elected members began to sit in the North West Territories Council. Under the terms of the North West Territories Act of 1880, eligible electors were males who had reached the age of majority, which was 21 years of age at that time. The act specified that electors must be bona fide males who were not aliens or unfranchised Indians. Electors must also have resided in the territory for at least 12 months to the day of the writ being dropped. The first by election occurred on March 23, 1881, in the Lorne district with Lawrence Clarke being elected to the Council. The election was conducted by voice vote, a qualified elector would tell the returning officer at a polling station who he was going to vote for and the results would be tallied. The ad hoc by election system continued to operate until 1888 when the Temporary North West Council was replaced with elected, somewhat responsible government by the establishment of a Legislative Assembly selected in the 1888 North West Territories general election, and some legal experts appointed by the federal government. Robert Brett, the representative for the Red Deer district was appointed the Chairman of the Advisory Council, a cabinet like structure making Brett the defacto Premier of the North West Territories. Members at first were elected as non partisan politicians, but some such as Frank Oliver were clearly members of a political party (Oliver was known to be a Liberal). The 1898 North West Territories general election was a significant step toward party politics in the Territories as Frederick W. A. G. Haultain's Liberal Conservative Party defeated Brett's Liberal Party to form government.

Облыс болу жолында

Алберта провинциясының автономиясын алу туралы алғашқы ұсыныстарды Роберт Бретт 1896 жылы жасады, ол Альберта және Атабаска округтерінен жаңа провинция құруды ұсынды. Дегенмен, Бретттің ұсынысы қолдау таппады және премьер-министр Хольтен оған қарсы болды, ол территорияларды бір үлкен провинция ретінде біріктіруді жөн көрді. 1900 жылы Хольтен Канада үкіметінен территориялардың провинциялық мәртебесіне қатысты талаптарды зерттеуді сұраған резолюцияны бірауыздан бекітті. Бір жыл өткен соң Хольтен мен Артур Сифтон федералды кабинетпен кездесіп, Солтүстік-Батыс территориясы үшін конституция жобасын ұсынды. Уилфрид Лориер үкіметі діни білім беру, өкілеттік беру және Франк Оливер сияқты батыс либералды парламент мүшелерінің провинцияға деген жалпы бейжайдығы туралы алаңдаушылықтарға байланысты бұл ұсыныстарды қарастыруға дайын болмады. 1902 жылғы Солтүстік-Батыс территориясындағы жалпы сайлауда провинция мәселесі ең маңыздысы болды, және тарихшы Лингард барлық үміткерлер провинция болу үшін үгіт жүргізгенін атап көрсетті. Территориялар кіріс көзінің шектеулі болуынан туындаған қаржылық қиындықтарды бастан өткерді, сонымен қатар иммиграция мен халық санының өсуіне байланысты үкіметтік инфрақұрылым мен қызметтерді жақсартуға деген сұраныс та артты. 1902 жылғы сайлауда Хольтеннің үкіметі қайта сайланды, бірақ сайлау хаостық және партиялық сипатта болды. Партиялық дауларға қарамастан, Территориялық Ассамблея провинциялық автономияның маңызды мәселе екендігіне келісіп бірауыздан шешім қабылдады. Осы кезеңде федералды консервативтік партияның жетекшісі Роберт Борден территориялардың провинция болуын қолдауға бастарды. Федералды либералды үкіметпен келіссөздер нәтижесіз аяқталғандықтан Хольтен консервативтік партияға жақындап, 1904 жылғы федералды сайлауда олар үшін үгіт жүргізді. Хольтеннің ықпалына қарамастан, Лориердің либералы қайта сайланды және Солтүстік-Батыс территорияларындағы дауыстардың 58 пайызын жеңіп алды. 1904 жылғы федералды сайлау кезінде Лориер өзінің үкіметі провинция мәселесін шешетінін уәделеді. Франк Оливердің Эдмонтонның "Бюллетень" газеті арқылы автономияның артықшылықтарын азайтуға тырысқанына қарамастан, либералды үкіметтің 10-шы Канада Парламентін ашуға арналған тақтан сөйлеген сөзі үкіметті автономия мәселесін шешуге міндеттеді. Автономия заңы қабылданғаннан кейін Солтүстік-Батыс территориялары Доминион жерінің 4-ші меридианы бойынша бөлінді, нәтижесінде шамамен тең аумақты және 250 000 халқы бар екі провинция құрылды. Лориер басқаратын федералды үкімет бір провинцияны тиімді басқару үшін тым үлкен деп санды, ал 60-шы параллельдің солтүстігіндегі аумақтар ауыл шаруашылығына жарамсыз болғандықтан, "қалың және тұрақты қоныстануға" үміт аз болды.

The earliest calls for provincial autonomy in Alberta were made by Robert Brett in 1896, when he proposed the creation of a new province from the District of Alberta and the District of Athabasca. However, Brett's proposal failed to garner support and was opposed by Premier Haultain who preferred the Territories form a single large province. In 1900, Haultain secured unanimous approval of a resolution asking the Government of Canada to inquire into the terms for provincial status of the Territories. A year later Haultain and Arthur Sifton met with the federal cabinet and submitted a draft constitution for a new province in the North West Territories. Wilfrid Laurier's government was not prepared to consider the proposals, due to concerns about difficult questions surrounding religious education, the delegation of authority, and general apathy towards provincehood of western liberal members of parliament such as Frank Oliver. The issue of provincehood was at the forefront of the 1902 North West Territories general election, and historian Lingard notes that all candidates ran a campaign arguing for provincehood. The Territories were under growing financial stress from limited revenue generation authorities while there was wave of immigration and population growth and rising demands for improved government infrastructure and services. Haultain's government was reelected in the chaotic and partisan 1902 election. Although despite the partisan divisions, the Territorial Assembly continued to agree that provincial autonomy was a pressing concern. During this time, Robert Borden, leader of the federal Conservative Party began to support provincehood for the Territories. Frustrated in negotiations with the federal Liberal government, Haultain increasingly identified with the Conservative Party and campaigned for it in the 1904 federal election. Despite Haultain's influence, Laurier's Liberals were re elected, capturing 58 per cent of the vote in the North West Territories. During the 1904 federal election, Laurier promised that his government would address the issue of provincial status. Despite efforts by Frank Oliver to downplay the benefits of autonomy through his Edmonton newspaper the Bulletin, the Liberal government's Speech from the Throne to start the 10th Canadian Parliament committed the government to act on the question of autonomy. When the Autonomy Act was passed, it split the North West Territories along the 4th meridian of the Dominion Land Survey creating two provinces of roughly equal area of and 250,000 people. The federal government under Laurier believed that one single province would be too large to effectively manage, and the territory above the 60th parallel north was unfit for agriculture, and therefore had little hope of "thick and permanent settlement".

Провинциялық терминдер

Федералды үкімет екі жаңа провинция құруды, мемлекеттік жерлер мен ресурстардың федералдық меншігін сақтауды және тарихшы Льюис Томас «шамалы жомарт» деп сипаттаған қаржылық шарттарды қарастырған консультация үшін заң жобасын әзірледі. Заң жобасына ең көп қарсылық азшылық діндеріне жеке мектептер арқылы білім беру құқығын беруді көздейтін баптарға туды, олар мектептер құруға және мемлекеттік қаржымен қамтамасыз етілуге құқылы болды. Лауриер үкіметі он жыл бұрын Манитобада осындай даулы мектеп мәселесіне қатысқан болатын, нәтижесінде Лауриер-Гринвей келісіміне қол жеткізілді және Манитобадағы азшылық мектептерінің құқықтары жойылды. Бұл келісімге француз канадалықтары мен католик шіркеуі қарсы болды. Сол кездегі Хаультен үкіметі азшылық діндерінің білім беру артықшылықтарын кезең-кезеңімен қысқартумен айналысты, 1905 жылға қарай барлығы он бір жеке мектеп қызмет етіп тұрды. Ішкі істер министрі және Батыс либералдық өкілі Клиффорд Сифтон, автономиялық заң жобасын әзірлеу кезінде Оттавадан алыс сапарда болғандықтан, наразылық білдіру үшін өкілдігінен бас тарту үшін Оттаваға оралды. Қаржы министрі Уильям Стивенс Филдинг де отставкаға кетуді қарастырды, бірақ үкіметте қалды. Білім беру мәселесі ағылшын тілді Канадада өте даулы болды, либералдық газеттерден жауаптар келді және либералдық бірлікке қатысты алаңдаушылықтарды тудырды, алайда территорияларда бұл мәселе маңызды деп есептелмеді. Керісінше, Солтүстік-Батыс территорияларындағы провинциялық мәселе жаңа провинциялық астананың орналасуы және мемлекеттік жерлер мен ресурстардың федералды үкіметке мешілігінде болуы немесе жаңа провинцияларға тиесілігі туралы пікірталасқа байланысты болды. Автономиялық заңға түзетулер енгізіліп, азшылық діндеріне провинциялық бақылауда қалатын жеке мектептер құруға құқық берілді. Заң жобасы мемлекеттік жерлер мен табиғи ресурстарға федералдық бақылауды сақтады және провинцияларға халық санының өсуін ескере отырып, жыл сайын 375 000 доллардан берілетіні уәделенді. Жаңа провинциялық астананы таңдау басты қоғамдық мәселе болды. Альберта заңында Эдмонтон «уақытша» астана ретінде белгіленді және заң шығарушы жиналысқа астананың соңғы орнын анықтау құқығы берілді. Калгари халқы аз ғана көп болды және провинцияның тығыз қоныстанған бөлігінде орналасқан, бұл оған артықшылық берді. Алайда, Эдмонтонның провинцияның географиялық орталығындағы орны және Франк Оливердің Лауриер кабинетіндегі ықпалды дауысы да оның пайдасына фактор болды. Сонымен қатар, Страткона округінен сайланған Парламент мүшесі Питер Талбот уақытша астананың Эдмонтон немесе көршілес Стратконада болуын қамтамасыз ету үшін «соңына дейін күресуге» уәде берді. Альберта заңы провинцияның алғашқы сайлауы үшін сайлау округтерін құрды. Соңғы орналасу солтүстік Альбертаға бір округті қосып, 1904 жылғы аумақтық сайлауда оңтүстік Альбертада 1000-ға жуық көбірек дауыс берілгенін ескерді. Калгари либералы Чарльз Стюарт сайлау округтерінің шекараларын белгілеу үшін бейтарап комиссия құрудың тиімді екенін айтты, бірақ федералды либералдар мұны іске асырмайтыны анық болған соң комиссия құруға ұмтылмады. Калгари консерваторлары мен либералдарының қарсылығына қарамастан, Оливер мен Талбот солтүстік Альбертаға артықшылық беретін сайлау округтерінің шекараларын қолдауды жалғастырды және ақырында Лауриерді жоба шекараларын сақтап қалуға көндірді.

The federal government drafted a bill for consultation that established two new provinces, retained federal ownership of public lands and resources, and provided financial terms that historian Lewis Thomas described as "not ungenerous". The greatest opposition to the bill came with clauses providing education rights to minority faiths through separate schools, with the right enshrined to establish schools and be provided public funds. The Laurier government had been embroiled in a similar controversial schools question in Manitoba a decade earlier, which resulted in the Laurier Greenway compromise and the removal of minority school rights in Manitoba. The compromise was opposed by French Canadians and the Catholic Church. The Haultain government had been engaged in a progressive reduction of the minority faith education privileges, with only eleven separate schools in operation by 1905. Minister of the Interior and the western Liberal representative in Cabinet Clifford Sifton, who had been travelling away from Ottawa during the drafting of the autonomy bill returned to Ottawa to resign his portfolio in protest. Finance Minister William Stevens Fielding also considered resigning, but remained in cabinet. The education matter was highly controversial in English Canada, eliciting responses from Liberal newspapers and stoking fears for Liberal unity, however, in the Territories the issue was not seen as significant. Instead, the main issue with provincehood in the North West Territories was the debate over the location of the new provincial capital and whether the federal government or the new provinces would have ownership of public lands and resources. The autonomy bill was amended to provide minority faiths with the right to separate schools that remained under provincial control. The bill retained federal control over public lands and natural resources, and the provinces were promised $375,000 annually each with a provision for population growth. The selection of the new provincial capital became the primary public issue. The finalized Alberta Act identified Edmonton as the "provisional" capital, and provided the legislative assembly the authority to determine the final location of the capital. Calgary had a slightly larger population and was located in a more densely populated part of the province, giving it an advantage. However, Edmonton's position as the geographic center of the province and Frank Oliver's prominent voice in Laurier's cabinet were also factors in its favor. Additionally, Member of Parliament for Strathcona Peter Talbot promised to "fight to the finish" to ensure the provisional capital was either in Edmonton or the neighbouring Strathcona. The Alberta Act established electoral districts for the province's first election. The final layout favoured northern Alberta with one additional district, awareness that there were 1,000 more votes cast in southern Alberta in the 1904 Territorial election. Calgary Liberal Charles Stuart argued that a non partisan commission would be best suited to establish the boundaries, but he did not push for the creation of a commission when it became clear that the federal Liberals would not implement one. Despite opposition from both Calgary Conservatives and Liberals, Oliver and Talbot continued to support the electoral boundaries favouring northern Alberta, ultimately convincing Laurier to keep the draft boundaries in place.

Вице-губернатор мен Премьер-министрді тағайындау

Жаңа провинциялар үшін алғашқы сайлау 1905 жылдың қараша айында өткізілуі жоспарланған, бұл Альберта мен Саскачеван Конфедерацияға кіргеннен кейін екі ай өткен соң болды. Сайланған үкімет әлі құрылмағандықтан, жаңа провинциялардың істерін басқару үшін уақытша үкімет тағайындалуы қажет еді. Солтүстік-Батыс территорияларының лейтенант-губернаторы Амеде Э. Форже Саскачеванның бірінші лейтенант-губернаторы болып тағайындалды, ал Джордж Х. В. Булия, беделді либерал және аумақтық заң шығару жиналысының бұрынғы мүшесі Альбертаның бірінші лейтенант-губернаторы болып тағайындалды. Альбертаның бірінші премьер-министрін таңдау процесі шиеленісті болды. Франк Оливер осы лауазымға қарастырылғанмен, ол Лаурье кабинетінде Ішкі істер министрі қызметін жалғастыруды жөн көрді. Тағы бір күшті үміткер Питер Талбот болды, оны Лаурье және Либералдық партияның басқа мүшелері жоғары бағалады. Алайда Талбот сайлау саясатына қатысу үшін жеткілікті қаржысы жоқ деп ойлады және оның орнына 1906 жылы Сенатта орын іздеді, ол оған берілді. Тарихшы Льюис Томас, егер Талбот Альбертаның бірінші премьер-министрі болуға қызығушылық танытқанда, Лаурье оны осы лауазымға тағайындайтынына сенді. Келесі үміткер – Страткона округінен Солтүстік-Батыс территориялары ассамблеясының депутаты Александр Камерон Рутерфорд болды. Лаурье үнсіз қалды және шешімге қатысты пікірін жарияламады, бұл саяси айналымдарда әртүрлі болжамдарға орын берді. Премьер-министрлікке үміткерлер туралы болжамдар 1905 жылдың 13 тамызында Рутерфорд Альберта Либералдық партиясының жетекшісі болып тағайындалғаннан кейін аяқталды. Бірнеше күннен кейін Холтейн провинциялық құқықтар партиясын құру үшін Саскачеванды тастамайтынын мәлімдеді. Бірнеше күннен кейін, 1905 жылдың 16 тамызында жас Калгари адвокаты Р. Б. Беннетт Альберта консервативтік партиясының жетекшісі болып сайланды. Тарихшы Льюис Томасқа сәйкес, Лауриенің премьер-министрді тағайындау туралы үнсіздік саясаты Холтейннің Альбертаның мұрагері ретіндегі беделін әлсіретуге көмектесті. Егер Лаурье Рутерфордты ертерек тағайындағанда, Холтейн және оның партиялық емес үкіметті қолдаушылары күшті наразылық пен науқан ұйымдастыра алған болар еді. Лауриенің Булия, Форже, Рутерфорд және Уолтер Скотт сияқты беделді либералдарды тағайындауы жаңа далалық провинцияларға партиялық саясатты әкелді. 1905 жылдың 2 қыркүйегінде Булия лейтенант-губернатор ретіндегі алғашқы ресми әрекеті ретінде Рутерфордты Альбертаның бірінші премьер-министрі қызметіне ант берді, ал Либералдық партия Альбертаның алғашқы провинциялық үкіметін құрды.

The first election for the new provinces was scheduled to take place in November 1905, two months after Alberta and Saskatchewan entered Confederation. Since an elected government was not yet in place, an interim government had to be appointed to handle the affairs of the new provinces. Amédée E. Forget the Lieutenant Governor of the North West Territories was appointed as the first Lieutenant Governor of Saskatchewan, while George H. V. Bulyea, a staunch Liberal and former member of the Territorial Legislature, was appointed as the first Lieutenant Governor of Alberta. The selection process for the first premier of Alberta was contentious. While Frank Oliver was considered for the position, he preferred to remain in his role as Minister of the Interior in Laurier's cabinet. Another strong contender was Peter Talbot, who was highly regarded by Laurier and other members of the Liberal Party. However, Talbot believed that he did not have the financial means to engage in electoral politics and instead sought a position in the Senate, which he was granted in 1906. Historian Lewis Thomas believed that if Talbot had shown any interest in becoming Alberta's first premier, Laurier would have appointed him to the position. The next candidate was Alexander Cameron Rutherford, the member of the North West Territories Assembly for Strathcona. Laurier remained quiet and did not disclose his opinion on the decision, leading to some speculation in political circles. Speculation on the future Premier ended when Rutherford was named the leader of the Alberta Liberal Party on August 13, 1905. A few days later, Haultain announced that he would remain in Saskatchewan to form a provincial rights party. R. B. Bennett, a young Calgary lawyer was chosen as the leader of the Alberta Conservative Party a few days later on August 16, 1905. According to historian Lewis Thomas, Laurier's decision to remain silent on naming a Premier helped weaken Haultain's position as the heir apparent in Alberta. If Laurier had named Rutherford earlier, Haultain and his supporters of non partisan government could have mounted a stronger protest and campaign. Laurier's appointment of staunch Liberals in Bulyea, Forget, Rutherford and Walter Scott ushered in party politics to the new prairie provinces. On September 2, 1905, Bulyea in his first official act as Lieutenant Governor swore Rutherford in as Alberta's first premier, and the Liberal party formed Alberta's first provincial government.

Елордасы

Альберта Актінің 9-бабында үкімет ордасы Эдмонтон қаласында құрылатыны көрсетілген, бірақ Альбертаның вице-губернаторына астананы көшіруге құқық берілді. Шын мәнінде, Эдмонтон провинциялық үкіметтің соңғы шешімі қабылдалғанға дейін уақытша астана ретінде белгіленді. Провинциялық астана үшін Калгари мен Эдмонтон арасындағы бәсекелестік қатты болды. Эдмонтонда өткен шаралар кезінде Либерал Бас Прокуроры Чарльз Уилсон Крос халыққа Эдмонтонның астана болып қалатынын жеткізді, ал Консервативті кандидат Уильям Антробус Грисбах Солтүстіктегі Консервативті он үш үміткердің барлығы Эдмонтонды астана деп қолдайтынын мәлімдеді. Сонымен қатар, Консервативті партияның жетекшісі Беннетт Калгаридегі халыққа сайланса, оның Консервативті үкіметі астананы Калгариде орнататынын уәделеді. Оның Либерал қарсыласы және Ұлттық Жұмыс Министрі Уильям Генри Кушинг те астананы Калгариге көшіруге уәде берді, бұл оған Уильям Маккартни Дэвидсон басып шығарған «Калгари Альбертан» газетінің қолдауын әкелді. Дегенмен, «Калгари Геральд» Кушингке қарсы шығып, Федералды Либералдардың Калгаридің «коммерциялық және өнеркәсіптік басымдығын жоюға» ниеттенгенін айыптады, сондай-ақ провинциялық Либералдардың Федералды партия тарапынан бақыланатынын мәлімдеді. Осы уақытта Ред-Дир тұрғындары өздерінің қаласын Калгари мен Эдмонтонның арасында орналасқан, келісімдікке қол жеткізуге мүмкіндік беретін астана ретінде көрсетуге тырысты. Алайда, қаланың кішкентай өлшемі және Федералды шенеуніктердің қызығушылық танытпауы Ред-Дирді нақты үміткер деп санауды қиындатты. Сайлауда Либералдардың үлкен көпшілікке ие болғаннан кейін Премьер-министр Ратерфорд астананың орналасқан жерін Заң шығарушы органның ашық дауысы арқылы анықталатынын жариялады. Калгари газеттері мен Сауда Палатасы астана атануы үшін күрестің қиын екенін мойындап, калгариліктерді және Оңтүстік Альберта тұрғындарын осы мақсатқа жұмылдыруға аз күш жұмсады. Сонымен қатар, «астананы қамтамасыз етуі мүмкін» деп таңдалған Ред-Дирдің сайланған өкілі Джон Томас Мур сайлаудан кейін жеке істерімен айналысу үшін шығысқа кеткендіктен тиімді болмады. 1906 жылдың 25 сәуірінде Кушинг Заң шығарушы органда астананы Калгариге көшіру туралы ұсыныс жасады, ал Мур Ред-Дирге көшіру туралы екінші ұсыныс енгізді. Астана мәселесін шешу үшін өткізілген дауыс беруде сегіз депутат Калгариге, ал 16 депутат Эдмонтонға дауыс берді.

Section 9 of the Alberta Act stated that the seat of government would be established in Edmonton, but provided authority to the Lieutenant Governor of Alberta to move the capital. In essence, Edmonton was designated as a temporary capital until the elected provincial government could make a final decision. The competition between Calgary and Edmonton for the provincial capital was intense. During events in Edmonton, Liberal Attorney General Charles Wilson Cross assured the crowds that Edmonton would remain the capital, while Conservative candidate William Antrobus Griesbach declared that all thirteen northern conservative candidates supported Edmonton as the capital. At the same time, Conservative leader Bennett promised crowds in Calgary that if elected, his conservative government would establish the capital in Calgary. His Liberal opponent and Minister of Public Works William Henry Cushing also pledged to bring the capital to Calgary, earning him the endorsement of the Calgary Albertan published by William McCartney Davidson. However, the Calgary Herald opposed Cushing and accused that the federal liberals were intent on "the destruction of that commercial and industrial supremacy" of Calgary, while also claiming that the provincial Liberals were controlled by the federal party. Meanwhile, residents of Red Deer tried to position their community as a compromise capital, situated about halfway between Calgary and Edmonton. However, the town's small size and lack of interest from federal officials made it difficult for Red Deer to be considered a serious contender. After the election resulted in an overwhelming Liberal majority, Premier Rutherford announced the location of the capital city was to be chosen by an open vote of the Legislature. The Calgary newspapers and the Board of Trade recognizing the uphill battle to be named capital gave very little effort in rallying Calgarians and southern Albertans to the cause. Furthermore, Red Deer's elected member John Thomas Moore, who was chosen as the man "most likely to secure the capital", was largely ineffective as he left for the east after the election to attend to personal business. On April 25, 1906, Cushing made a motion in the Legislature to move the capital to Calgary, a second motion was made by Moore to move the capital to Red Deer. When a vote was held to decide the issue of the capital, eight members voted for Calgary and 16 members voted for Edmonton.

Білім

Канада бойынша ащы пікірталас пен талқылардан кейін, Лауриер 22 наурызда ұсынылған Альберта заңына екінші оқылымда түзетулер енгізді, содан кейін 10-шы Канада Парламенті провинциялық бақылаудағы жеке мектептерді ашуға азшылық діндеріне құқық беретін шараларды қабылдады. Альберта консерваторлары білім беру шараларына қарсылық білдірді, бірақ партия және жетекшілігі осы шараларды жоюды сайлау науқанының басты мәселесі етпейтінін шешті. Альберта либералдары мектептер мәселесі бойынша парламент шешімдерін қабылдауды насихаттауды жөн көрді және оның орнына "тиімді мемлекеттік мектептер жүйесіне" назар аударды.

Науқан

Сайлау туралы бұйрық 1905 жылдың 19 қазанында жарияланды, сайлау үш аптадан кейін, 9 қарашада өтетін болды. Атабаска сайлау округінде либерал Уильям Бредин ғана кандидат болды, осылайша ол дауыс берусіз-ақ жеңіске ие болды, яғни сайлау күресіне қатысу қажеттігі тумады.

Либералдық

Рутерфорд өзінің тағайындалған премьер-министрлік мерзімін провинцияның барлық маңызды аймақтарын қамтитын кабинет құру арқылы бастады. Кабинетке бас прокурор ретінде тағайындалған Медисин-Хэт қаласынан Чарльз Уилсон Кросс, Калгариден Уильям Генри Кушинг – қоғамдық жұмыстар министрі, Эдмонтоннан Уильям Финлей – ауыл шаруашылығы министрі және Лейтбриджден Леверет Джордж Де Вебер – портфелі жоқ министр кірді. 1905 жылдың қазан айында Калгариде өткен съезде Либералдық партия өз платформасын қабылдады. Партия сайлауға дейін үкімет құруға таңдалғанын ескеріп, Либералдық федералды үкіметпенгі жақсы қарым-қатынастың арқасында, либералдық платформа жұмсақ және күрделі мәселелерді тікелей талқыламады. Партия жеке мектептер мен мемлекеттік жерлер мәселелерін қарастырмады, орнына «Облыстық құқықтар принципін» сақтауды өз саясаты ретінде баса көрсетті. Либералдар салық арқылы қаржыландырылатын және провинциялық үкімет тарапынан реттелетін мемлекеттік мектептер жүйесін қолдады. Либералдар коммуналдық кәсіпорындарды мемлекеттік меншікке беруге консерваторлардың шақыруларына жауап ретінде мемлекеттік меншіктің қажет екенін және оны қарастыру қажет екенін мойындады. Платформа сонымен қатар ауыл шаруашылығы саласын қолдады және провинцияның қарыз алуына қарсы болды. Либералдық партияға «Калгари Альбертан» газеті, сондай-ақ Оливердің «Эдмонтон бюллетені» газеті қолдау көрсетті.

Консервативті

Хаультеннің Саскачеванға көшіп кеткеннен кейін консервативтік қозғалыс либералдық партиямен күресу үшін жаңа харизматикалық көшбасшыға зәру болды. Консерваторлар осы көшбасшыны жас Калгари адвокаты Р. Б. Беннетте таба алды. Провинция географиялық тұрғыдан саяси жағынан бөлінді: Эдмонтон мен Солтүстік Альберта Либералдық партияға, ал Калгари мен Оңтүстік Альберта консервативтікке көбірек бейім болды. Калгари мен Оңтүстік Альбертаның консервативтік бейімділігі, әдетте консервативтік қозғалыстың атынан әсер ететін деп есептелген, Канадалық Тынық мұхиты темір жолының болуымен байланысты болды. Консервативтік платформа федералды үкіметтің мемлекеттік жерлер мен ресурстарды өздерінде қалдыру шешіміне наразылық білдіруге, телефон желілері сияқты мемлекеттік коммуналдық қызметтерді қолдауға және мемлекеттік жолдар мен көпірлерді салу мен күтіп ұстауды ілгерілетуге бағытталған. Грисбах және басқа Эдмонтон консерваторлары Эдмонтонның провинциялық астана болып жариялануын талап еткенімен, Консервативтік партия астананың орналасуы бойынша ресми ұстаным қабылдамады. Партия Альберта заңына енгізілген азшылық діндері үшін бөлек мектептер мәселесіне ресми түрде қатыспады, себебі Беннетт пен сенатор Джеймс Лаугидтің ықпалы болды. Алайда Беннетт федералды үкіметті Альберта заңына бөлек мектептерді енгізуі үшін сынап, оны провинциялық құқықтарға жасалған шабуыл деп сипаттады. Тарихшы Льюис Томас консервативтік платформаны «қорғанысқа бағытталған» деп сипаттап, либералдық платформаның бастамашылдығынан мүлдем айырылған және табиғаты бойынша дерлік партиялық емес сияқты екенін айтты. Науқан барысында консервативтік партия жетекшісі Беннеттің тұлғасы мен мінезі маңызды мәселелердің біріне айналды. Либералдық көзқарасты «Эдмонтон бюллетені» Беннеттің Канадалық Тынық мұхиты темір жолы, «Белл» телефон компаниясы және Калгари су электр компаниясының заңгері қызметін атқарғанын атап өтті. Оның жұмысы Беннетт пен консервативтік партияның «корпорациялық байланысы» бар екенін көрсету үшін пайдаланылды. Осыған ұқсас алаңдаушылықтар Беннеттің басшы болып бекітілуінен бұрын консервативтік көзқарасты «Калгари геральді» газеті де көтерді. Тарихшы Льюис Томас либералдық стратегияның Беннетті Канадалық Тынық мұхиты темір жолымен байланыстыру арқылы сәтті болғанын, өйткені көптеген алберталықтар түрлі себептермен осы корпорацияға наразылық білдіргенін атап өтті. Беннетт бұрын жеке Беннетті және Канадалық Тынық мұхиты темір жолын сынаған мақалалар жариялаған «Калгари көзін ашатын» басылымының редакторы Боб Эдвардстан күтпеген қолдау алды. Беннетті қолдағанмен, Эдвардс Беннетті «ешқандай іздері жоқ және омыртқасы жоқ адамдарды іздейтін» нашар көшбасшы деп мәлімдеді. Науқан барысында «Эдмонтон бюллетені» консервативтік партиядағы жемқорлыққа қатысты бірнеше мақала жариялады. Олардың ішінде Калгари консервативтік ұйымының ұйымдастырушысы Уильям Л. Уолштің Сент-Альберт сайлау округінде кандидат болу үшін Дэниел Малониге пара беруге тырысқаны туралы айыптау бар мақала да болды.

With the exodus of Haultain to Saskatchewan, the Conservative movement was in desperate need of a new charismatic leader to face the incumbent Liberal party. Conservatives were able to find this leader in the young Calgary lawyer R. B. Bennett. The province was politically divided on geographic grounds, with Edmonton and northern Alberta leaning towards the Liberal Party, and Calgary and southern Alberta leaning more conservative. Calgary and southern Alberta's conservative leaning was linked to the presence of the Canadian Pacific Railway which was generally regarded as exercising influence on behalf of the conservative movement. The Conservative platform centered on protesting the federal government's decision to retain public lands and resources, advocating for government owned utilities such as telephone lines, and promoting government construction and maintenance of roads and bridges. Although Griesbach and other Edmonton conservatives demanded Edmonton be named as the provincial capital, the Conservative party took no official position on the location of the capital. The party did not take an official stance on the issue of separate schools for minority faiths being included in the Alberta Act, owing to the influence of Bennett and Senator James Lougheed. However, Bennett made a speech criticizing the federal government for including the separate school provisions in the Alberta Act, describing it as an attack on provincial rights. Historian Lewis Thomas describes the Conservative platform as being "defensive", lacking the initiative of the Liberal platform, and seeming almost non partisan in nature. During the campaign, the personality and character of Conservative leader Bennett became one of the central issues. The Liberal leaning newspaper Edmonton Bulletin pointed out Bennett's employment as a solicitor for the Canadian Pacific Railway, Bell Telephone Company and Calgary Water Power Company. His employment was used to illustrate a "corporation connection" with Bennett and the Conservative party. Similar concerns were raised by the conservative leaning Calgary Herald prior to Bennett's confirmation as leader. Historian Lewis Thomas notes that the Liberal strategy to connect Bennett to the Canadian Pacific Railway was successful, as many Albertans resented the corporation for various reasons. Bennett did receive a surprising endorsement from Bob Edwards the publisher of the Calgary Eye Opener, who had previously published stories critical of Bennett personally, and the Canadian Pacific Railway. Despite endorsing Bennett, Edwards contended that Bennett was a poor leader who sought "non entities and spineless nincompoops as followers". During the campaign, the Edmonton Bulletin ran several stories alleging corruption in the Conservative Party. This included a story accusing Calgary Conservative organizer William L. Walsh of attempting to bribe Daniel Maloney to run as a candidate in the St. Albert constituency.

Сайлау учаскелерінің шекаралары

Алғашқы Альберта провинциялық сайлауларындағы сайлау округтерінің шекаралары Альберта заңында (Канада) белгіленген және Либералдық партия мен Солтүстік Альбертаның пайдасына сайлау округтерін манипуляциялау туралы айыптауларға орай дау тудырды. Кейбір сарапшылар Солтүстік Альбертаның артық өкілдік еткенін санайды. Калгаридегі «Calgary Herald», «Calgary Albertan» және «Eye Opener» газеттері шекаралардың Эдмонтон мен Солтүстік Альбертаға артықшылық беретінін мәлімдеді. Премьер-министр Лориер Альберта парламентінің мүшелері Талбот пен Оливерден тараптардың әділдігіне көз жеткізген, бірақ Калгаридің наразылығы туралы хабар Оттаваға жеткен соң, Лориер Талботты жағдайды түсіндіру үшін шақырды. 1905 жылдың 19 мамырында Талбот Лориерді тараптардың әділдігіне көндіруге таңертеңгі уақытын жұмсады, Лориер келісті, бірақ сақтанды және шекараларды тексеру үшін судьялар комиссиясына жіберуді сұрады. Лориер Калгари либералдарынан хат алғаннан кейін 28 мамырда Талботпен екінші кездесу ұйымдастырды, бірақ Талботтың түсіндірмесінен қайта көңіл көшірді және сот комиссиясы туралы идея да тоқтатылды. Калгариден консервативті парламент мүшесі Мейтленд Стюарт Маккарти 1905 жылдың 20 маусымына дейін Калгари мен Оңтүстік Альбертаның әділ өкілдік ету талаптарын ілгерілетуге тырыспады, бұл өзгеріс енгізуге тым кеш болды. Екі сағаттық сөйлесуінде Маккарти Оңтүстік Альбертада 15 орын, Солтүстік Альбертада 10 орын талап етіп, шекараны бақылау үшін сот комиссиясын құруды талап етті. Алайда, Маккарти Альберта заңының бастапқы жобалау процесіне қатысуға тырыспады, керісінше Оливерден қатысуға шақыру күтеді, бірақ ол шақыру ешқашан келмеді, оның күш-жігері жобалау процесінің соңында тым кеш болды. Халық санына негізделген манипуляциялар болды ма деген сұраққа әртүрлі жауаптар беріледі. Тарихшы Льюис Томас соңғы құрылымның Солтүстік Альбертаға бір қосымша округпен жақын болғанын атап өтті, Оливер мен Талбот 1904 жылғы аумақтық сайлауда Ред-Дир өзенінің оңтүстігінде 1000-нан астам сайлаушы қатысқанын білгеніне қарамастан. Александр Брюс Килпатрик 1906 жылғы санақ нәтижелері 38-ші қалашықты бөлу сызығы ретінде таңдаса (Кызыл Елік қаласы), Солтүстік Альбертада 93 601 адам, Оңтүстік Альбертада 87 381 адам және 38-ші қалашықта тағы 4 430 адам тұратындығын көрсетті. Килпатрик адамдардың Strathcona санақ округінің халқы қайда тұратынын дұрыс түсінбегенін, көпшілігі 38-ші қалашықтың оңтүстігінде деп есептегенін, ал көпшілігі шындығында қалашықтың солтүстігінде тұрғанын айтады. Алайда Килпатрик сайлау округтерінің орналасуын «сайлау картасын белгілі бір мақсатқа сәйкес келтірудің айқын манипуляциясы» деп сипаттады. Атап айтқанда, Килпатрик Оливердің Эдмонтонның ықпалын барынша арттыру үшін сайлау округтерін жобалағанын, шекаралардың Солтүстік-Батыс территориялары заң шығарушы органының бұрынғы сайлау округтерімен сәйкес келмейтінін, керісінше бірнеше округтер қала шекарасына тиесілі етілгенін мәлімдеді. Сонымен қатар, Калгариға сол сияқты мүмкіндіктер берілмеді және Солтүстік-Батыс территориялары заң шығарушы кеңесіндегі екі орыннан жаңа Альберта заң шығарушы кеңесіндегі бір орынға дейін қысқартылды. Калгариге келесі провинциялық сайлау алдында қосымша мүше берілді.

The boundaries of the electoral districts for the first Alberta general election were prescribed in the Alberta Act (Canada) and were a source of controversy with accusations of gerrymandering in favour of the Liberal Party and northern Alberta. Northern Alberta is thought by some to be over represented. Calgary based newspapers the Calgary Herald, Calgary Albertan, and Eye Opener made claims that the borders constituted preferential treatment for Edmonton and northern Alberta. Prime Minister Laurier had received assurances that the distribution was fair from Alberta Members of Parliament Talbot and Oliver, but when word of Calgary's opposition reached Ottawa, Laurier summoned Talbot to explain the situation. On May 19, 1905, Talbot spent the morning convincing Laurier that the distribution was fair, Laurier agreed, but remained cautious and asked that the boundaries be submitted to a commission of judges for review. Laurier called a second meeting with Talbot on May 28 after receiving correspondence from Calgary Liberals but was once again put at ease with Talbot's explanation, and the concept of the judicial commission for review was likewise put to rest. Conservative Member of Parliament for Calgary Maitland Stewart McCarthy made no effort to advance Calgary and southern Alberta's claims for fair representation until June 20, 1905, much too late to make a difference. In the two hour speech, McCarthy called for 15 seats in southern Alberta and 10 in northern Alberta and demanded a judicial commission to oversee the boundaries. However, McCarthy made no effort to participate in the early drafting process of the Alberta Act, instead hoping for an invitation to participate, one which never came from Oliver, the brunt of his efforts came too late in the drafting process. The question of whether there was population based gerrymandering returns different responses. Historian Lewis Thomas notes the final layout favoured northern Alberta with one additional district, despite Oliver and Talbot being aware that more than 1,000 more voters south of the Red Deer River participated in the 1904 Territorial election. Alexander Bruce Kilpatrick notes that the census results from 1906 show that if the 38th township is chosen as the dividing line (City of Red Deer), there were 93,601 persons in northern Alberta and 87,381 in southern Alberta, with an additional 4,430 residing in the 38th township. Kilpatrick claims that people misconstrued where the population of the Strathcona census district lived, assuming most were south of the 38th Township when a significant majority were in fact north of the township. Kilpatrick however, describes the layout of the electoral districts as a "blatant manipulation of the electoral map to suit a particular purpose". In particular, Kilpatrick claims that Oliver designed the constituencies to maximize the influence of Edmonton, the borders did not align with the previous constituencies from the North West Territories legislature, and instead were drawn to have several ridings touching the city's borders. At the same time, Calgary did not have the same advantages in design and was reduced from two seats in the North West Territories Legislature to one in the new Alberta Legislature. Calgary was given an additional member before the next provincial election.

Дауыс беру және сайлауға сайлану

1905 жылғы сайлауға үміткерлер мен сайлаушылардың талаптары Солтүстік-Батыс заң шығарушы жиналысының «Территориялар сайлау туралы» ережесімен белгіленген талаптармен бірдей болды. Дауыс беру құқығы 21 жасқа толып, Солтүстік-Батыс территориясында кем дегенде 12 ай тұрған, сондай-ақ сайлау күніне дейін үш ай бойы сайлау округінде тұратын британдық ер азаматтарға берілді. Сайлау 1905 жылдың 9 қарашасында өтті, дауыс беру пункттері таңғы сағат 9:00-ден кешкі сағат 5:00-ге дейін ашық болды. 1905 жылғы сайлау кезінде сайлаушылар өздері дауыс бергісі келген Либерал (қызыл) немесе Консерватив (көк) кандидатқа сәйкес түсті қарындашпен бос қағазға «X» белгісін қойды. Егер бақылаушы сайлаушының сайлауға қабілеттілігіне күмәнді келтірсе, ол адам өзі туралы ақпаратты жазып беруге тиіс нысанды толтырып, оны дауыс бюллетенімен бірге конвертке салуға міндетті болды. Содан кейін сайлаушы екі күн ішінде бейбіт судьяның алдында наразылық білдіру үшін қайта келуге тиіс болды.

Калгари

1905 жылғы сайлау, әсіресе Калгари мен Оңтүстік Альбертада қызығушылықты қоздырды, онда либералдар дауысқа қатысуды шектеу және консерватор сайлаушылардың ісіне араласумен айыпталды. Калгаридегі дауыстарды қайта санауға бір айға жуық уақыт кетті, нәтижесінде кандидаттардың жеңісі бірнеше рет ауысты. Бұл дау-дамай либералдық партияның бірнеше маңызды ұйымдастырушыларының, соның ішінде Калгаридегі сайлау учаскесінде есеп беруші болған Уильям Генри Кушингтің сайлау штабының басшысының қамауға алуына әкелді. Либералдық ұйымдастырушы бір сайлаушыға оның бюллетені санау кезінде күдік тудырғандықтан, оны қорғамағаны үшін 10 доллар төлегені үшін пара алу айыбымен сотталды. Нәтижесінде, Калгаридегі сайлау Кушингтің пайдасына, бар болғаны 37 дауыс айырмасымен жарияланды.

Салдары

Сайлауда премьер-министр Ратфордтың Либералдық партиясы үстемдік етті, 25 орынның 23-ін қосқанда, үлкен жеңіске жетті. Беннеттің Консервативтік партиясы тек екі орынды ғана жеңіп алды, ал Беннеттің өзі Калгариде сәттілікке ие болмады. Либералдар сайлауға дейін көпшілік үкімет құратындарына сенімді болғанмен, осыншама көп орынды күтпеген еді. Либералдық парламент мүшесі Талбот партия 18 орын жеңіп алады деп болжады. Консерваторлар, керісінше, жеңіліске дайындалмаған, олар 25 округтің 22-сінде кандидаттарды табысты тіркеді және Оңтүстік Альбертада берік қолдауға ие болды. Консерваторлар жеңіліске Рим-католик дауысының себеп болғанын айтты, олар Лориердің жеке мектептерді қолдауына байланысты оған көңіл білдірген деп санайды. Беннет өзінің Калгаридегі жеңілісін католиктердің ықпалына, жұмысшылардың дауысына және ауданнан тыс саяхатқа кеткен уақытына байланысты деп түсіндірді. Беннет Консервативтік партия төрағасы лауазымынан дереу кетіп, уақытша саясаттан шеттеді. Кейбір консерваторлар жеңілісті англосаксон емес сайлаушыларға жатқызды, бірақ Корнелиус Хиберт пен Альберт Робертсонның жеңістері бұл тенденцияға қарсы болды. Ресейде туған меннонит Хиберт өз сайлау округінде жеңіске жетті, ал Робертсонға бұрынғы либерал қарсыласынан дауыс тартып алған үшінші кандидат көмектесті. Тарихшы Льюис Томас либералдардың үлкен жеңісіне Либералдық үкіметтің екі айлық қызметінің скандалдар мен саясатқа ұшырамауы, тиімді оппозиция мен сынды қиын қылғанын себеп деп атайды. Сонымен қатар, либералдар үкіметтік қызметтегі барлық ынтамақтарды сақтап қалды. Томас либералдардың провинциялық және федералдық деңгейдегі үкіметтік механизмдерді тиімді пайдаланғанын атап өтті, либералдар арасындағы тағайындау туралы бірнеше хаттарды көрсетті. Бұдан өзге, Томас Консервативтік партияның мектеп жүйесі мен мемлекеттік жерлерді бақылаудағы провинциялық құқықтарына қатысты қатаң ұстанымы сайлаушыларға елеулі әсер етпеді деп санайды. Сайлау алдындағы үкімет болудың бір артықшылығы – сайлау комиссарларын тағайындауды бақылау болды. Иннисфейл округінде бұл дауыс санауы тең түскен жағдайда қосымша орынды білдірді.

In the election, Premier Rutherford's Liberal Party dominated, winning 23 of the 25 available seats in a landslide victory. Bennett's Conservative Party captured only two seats, and Bennett himself was unsuccessful in Calgary. The Liberals were confident that they would form a majority government prior to the election, but had not expected so many seats. Liberal member of parliament Talbot estimated that the party would on win 18 seats. The Conservatives, on the other hand, did not expect the defeat, having successfully nominated candidates in 22 of the 25 ridings and having entrenched support in southern Alberta. The Conservatives attributed their defeat to the Roman Catholic vote, which was believed to be sympathetic to Laurier for his support of separate schools. Bennett himself attributed his loss in Calgary to Roman Catholic influences, the labour vote, and his time travelling outside of the district. Bennett quickly resigned from his position as Conservative leader and temporarily retired from politics. Some Conservatives also attributed the loss to non Anglo Saxon voters, but the victories of Cornelius Hiebert in Rosebud and Albert Robertson in High River went against this trend. Hiebert, a Russian born Mennonite, won in his constituency, while Robertson was aided by a third candidate siphoning votes from the incumbent Liberal opponent. Historian Lewis Thomas argues the Liberal landslide was due to the incumbent position of the Liberal government which in its two months had not been tested with scandal or policy in its two months of governance, making it difficult for effective opposition and criticism. Meanwhile, the Liberals were able to maintain all the powers of patronage that an incumbent would have. Thomas notes that the Liberals effectively exercised the machinery of government at both the provincial and federal levels, with Thomas noting a few letters between liberals suggesting appointments. Furthermore, Thomas argues that the strong positions taken by the Conservative Party on the provincial right to control the school system and public lands did not make a significant impression on voters. One of the concrete benefits of being the government in waiting in advance of the election was control of the appointment of returning officers. In Innisfail district, this meant an additional seat when the vote count resulted in a tie.