Кіріспе
Израиль мен Газа секторы арасындағы бұрынғы шекаралық өткел, 2011 жылы жабылды. Карни өткелі (معبر كارني немесе معبر المنطار, ) – 1994-2011 жылдар аралығында Газа секторының солтүстік-шығыс шетінде орналасқан Израиль-Газа секторының кедергісіндегі жүк терминалы. Ол Газа секторынан тауарларды экспорттау және импорттау үшін пайдаланылды. Бұл «тікелей алмасу» қағидасы бойынша жүзеге асырылды, яғни экспортқа арналған палестиналық өнімдер палестиналық жүк көлігінен алып, ізраильдік жүк көлігіне салынатын, ал келіп түсетін тауарлар үшін керісінше жасалатын. Карни өткелін Нецзарим тұрғындары да пайдаланды, себебі Карни жолы – 1994 жылы Осло келісімдері күшке енгеннен кейін еврейлерге рұхсат етілген, сол оқшауланған израильдік елдімекенге баратын жалғыз жол болды. Өткел Израильдің Газа секторына қатысты блокадасының салдарына ұшырады. 2011 жылдың наурыз айының соңында Израиль Карни өткелін толығымен жапты. Он жыл өткен соң, 2022 жылы израильдік әскер өткелдің қалған соңғы құрылыстарын бұзды. Басқарушылардың мәліметінше, өткелге 1967 жылы Израиль жолақты басып алғаннан кейін, қазіргі жүк терминалының жанында Газа секторында заманауи қойма салған израильдік Джозеф Карнидің есімі берілген. Палестиналықтар оны жақын жердегі Әли Монтар төбесінің атымен Аль Монтар деп атады.
The Karni Crossing (معبر كارني or معبر المنطار, ) was a cargo terminal on the Israel Gaza Strip barrier located in the north eastern end of the Gaza Strip that existed between 1994 and 2011 and used for the export and import of goods from/to the Gaza Strip. This was done as a 'back to back' transfer, meaning that Palestinian products meant for export were removed from a Palestinian truck and placed in an Israeli truck, and vice versa for incoming goods. The Karni Crossing was also used by the residents of Netzarim since the Karni road was the only route to that isolated Israeli settlement on which Jewish travel was allowed after the 1994 implementation of the Oslo Accords. The crossing has been affected by the Israeli Blockade of the Gaza Strip. At the end of March 2011 Israel permanently closed the Karni Crossing. Ten years later, in 2022, the last remaining structures of the crossing were demolished by the Israeli military. According to the management, the crossing was named after Joseph Karni, an Israeli who had set up a modern packing warehouse in the Gaza Strip near the present day cargo terminal shortly after Israel captured the strip in 1967. The Palestinians called it Al Montar, after the nearby Ali Montar hill.
Тарих
Карни өткелі 1994 жылы Осло келісімдеріне қол қойылғаннан кейін палестиналық саудагерлерге тауар экспорттау және импорттауға мүмкіндік беру үшін ашылды. 2000 жылы Екінші интифада басталғаннан бері Карни өткелі палестиналық содырлардың бірнеше шабуылына ұшырады, олар минометтермен немесе тікелей шабуылдармен жасалды. Бұл шабуылдардың салдарынан өткел уақытылы жабылып, жөндеу жұмыстары жүргізіліп, қауіпсіздік шаралары күшейтілді. Осы шабуылдарда палестиналықтар мен израильдіктер қаза тапты. Израиль мен Газа секторы арасындағы өткел ретінде Карни өткелі палестиналық тараптан келген қарулы күштердің жауынгерлік әрекеттеріне пайдаланылды. Палестиналық экстремистік топтар Карни өткелін Израильге жанкешті бомбалаушылар мен жарылғыш белдіктерді контрабандалау үшін пайдаланды. Карни арқылы жасалған ең қорқынышты жанкешті шабуыл 2004 жылы Ашдод портында болды. 2006 жылы Израиль билігі терроризм қаупі мен ракеталық шабуылдарға байланысты 100 күндік шектеу шараларын енгізіп, өткелді жапты. Сол кезде Карни өткелін Израиль Әуежайлары Басқармасы басқарды, ал Эрез өткелін Израиль Қорғаныс Күштері басқарды. 2006 жылдың қыркүйегінен 2007 жылдың маусымына дейін өткел палестиналық жұмысшылардың ереуіліне байланысты қысқа мерзімді жабылулардан басқа күн сайын ашық болды. 2007 жылдың маусымында Хамас Газа секторын басып алғаннан кейін Израиль терминалды жапты. Бұрынғы операторлар, ФАТХ-қа байланысты болғандықтан, Батыс жағалауға қашып кетті. Хамас ФАТХ-ты Карниге қайтаруды немесе палестиналық тарапты басқару үшін түрік компаниясын жалдауды ұсынды, бірақ Израиль Газа секторындағы де-факто билікке ие Хамаспен келіссөздер жүргізуден бас тартты. 2007 жылдың маусымында UNWRA үйлестірушісі ИДФ-ты гуманитарлық көмектерді Kerem Shalom және Sufa өткелдеріне ауыстырғаны үшін мақтады және Карнидің ұзақ мерзімді шешімнің бөлігі ретінде қайта ашылуына үміттенді. 2011 жылдың наурыз айының соңында Израиль Карни өткелін толығымен жапты. 2022 жылдың желтоқсанында Израиль әскері Карни өткелінің соңғы құрылыстарын, өткел жабылып бергеннен он жылдан астам уақыт өткен соң қиратты.