Техас саясатының эволюциясы және қазіргі жағдайы

Кіріспе

АҚШ штатының саясаты

Қайта құрудан кейін 1990 жылдарға дейін шамамен жүз жыл бойы Техас саясатында Демократиялық партия үстемдік етіп, оны Оңтүстіктің берік бөлігіне айналдырды. 1960 жылдардың соңынан бастап жағдай өзгеріп, Республикашылдар партиясының ықпалы артты. 1990 жылдары бұл партия штаттың басым саяси күшіне айналып, бүгінгі күнге дейін солай болып қалып отыр. Демократтар 1994 жылғы вице-губернатор сайлауынан бері штатық деңгейде жеңіске жеткен жоқ. Техас – республикашылдар басымдығы бар штат, республикашылдар штаттағы барлық лауазымды иеленеді. Техас республикашылары штаттық палата мен сенатта көпшілік орындарға ие, Техас Жоғарғы Соты толығымен республикашылдардан құралған, АҚШ Конгресіндегі екі сенат мандатына да ие. Техас – Америкадағы ең көп халқы бар республикашыл штат. Көптеген саяси комментаторлар 2016 жылдан бері Техастың демократиялық бағытқа бет бұрып жатқанын айтты, бірақ республикашылдар 2022 жылға дейін барлық штатық лауазымдарда жеңіске жетті. 19 ғасырдағы штат мәдениеті ежелгі Оңтүстіктің плантациялық мәдениетінен, африкалық американдық құлдарға тәуелділіктен, сондай-ақ бұрын Солтүстік Мексика мен Оңтүстік Техаста кең таралған (және әлі де белгілі бір дәрежеде сақталған) патронат жүйесінен күшті әсер көрді. Осы қоғамдарда мемлекеттің басты міндеті – әлеуметтік тәртіпті сақтау болып есептелді. Қоғамдағы жекелеген мәселелерді шешу – жергілікті деңгейдегі мәселе деп қарастырылды, ал бай адамның өз мәселелерін өзі шешуі күтілді. Бірақ 20 ғасырдың басында штат заң шығарушы органының көптеген афроамерикандықтарды, кедей ақтарды және латиноамерикандықтарды сайлау құқығынан айыруы нәтижесінде сайлауға қатысу деңгейі күрт төмендеді.

Демократиялық басымдық: 1845-1990 жылдар

1848 жылдан бастап 1952 жылы Дуайт Д. Эйзенхауэрдің жеңісіне дейін Техас 1928 жылдан басқа барлық сайлауларда президенттікке демократ үміткеріне дауыс берді, ол католик Аль Смит болғандықтан қолдау көрсетілмеді. Демократтар Азамат соғысынан бұрын құлдықты жақтады, себебі Авраам Линкольн солтүстікте республикашыл болған. Көптеген республикашылдар аболиционистер еді. 20 ғасырдың ортасында, 1952 және 1956 жылғы сайлауларда штаттың сайлаушылары Дуайт Д. Эйзенхауэрге күшті қолдау көрсетті. (Техас 1864 және 1868 жылдары Азамат соғысы мен Жаңару кезеңіне байланысты дауыс бермеді). Азамат соғысынан кейінгі кезеңде Техастағы ең маңызды республикалық тұлғалардың екеуі – афроамерикалықтар Джордж Т. Руби және Норрис Райт Куни болды. Руби – афроамерикалық қауымдастықты ұйымдастырушы, федералдық Бостандық бюросының директоры және Галвестон одағының жетекшісі болды. Оның шәкірті Куни – аралас нәсілді адам, оның бай, ақ терілі фермер әкесі Азамат соғысынан бұрын оны және оның бауырларын босатып, Пенсильванияда білім алуын ұйымдастырды. Куни қайтып келіп Галвестонға қоныстанды, онда ол Одақ лигасы мен Республикалық партияда белсенді болып, партия басшылығына көтерілді. Ол Галвестон және Техас саясатында ықпалды болды және 19 ғасырда Оңтүстіктегі ең ықпалды афроамерикалық көшбасшылардың бірі саналады. 1902 жылдан 1965 жылға дейін Техас сайлау салығы мен ақ тізім арқылы көптеген афроамерикалықтарды, латиноамерикандықтарды және кедей ақтарды сайлау құқығынан айырды. Оңтүстік бойынша демократтар Конгрестегі округтерді жалпы халық санына сәйкес бөлуді бақылады, бірақ афроамерикалықтарды сайлау құқығынан айырған болатын. «Мықты Оңтүстік» Конгресте үлкен күшке ие болды, демократтар ұзақ жылдар қызмет еткендігі үшін маңызды комитеттердің төрағалықтарын иеленді. Олар өз штаттары мен аймақтағы инфрақұрылымдық жобаларға федералдық қаржыландыруды, сондай-ақ көптеген әскери базаларға қолдау көрсетуді қамтамасыз етті – бұл федералдық инвестицияларды штатқа және аймаққа қалай тартқандарының екі мысалы. Азамат соғысынан кейінгі кезеңде, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында, демократтар басымдықтың арқасында заң шығарушы органдар афроамерикалықтарды, көптеген кедей ақтарды және латиноамерикандықтарды сайлау құқығынан айырғандықтан Республикалық партия Оңтүстікте бәсекеге қабілетті болмады. Техаста демократтар басымдығын заң шығарушы орган сайлау салығы мен ақ тізімді қабылдау арқылы оларды сайлаудан шеттету арқылы сақтап қалды. Бұл шаралардан кейін Техаста сайлауға қатысу көрсеткіші күрт төмендеді, ал Оңтүстіктегі сайлауға қатысу көрсеткіші ұлттық орташа көрсеткіштен айтарлықтай төмен болды. Техастағы республикалықтардың қолдауы негізінен бос афроамерикалық қауымдастықтарында, әсіресе Галвестонда, сондай-ақ Техас таулы аймағының неміс округтерінде, неміс иммигранттары мен олардың ұрпақтары құрған жерлерде болды, олар Азамат соғысынан бұрын құлдыққа қарсы болған. Неміс округтері республикалық кандидаттарды ұсынуды жалғастырды. Гарри М. Вурцбах 1920 жылдан 1926 жылға дейін 14-ші округтен сайланды, 1928 жылғы сайлауда күресіп, жеңіске жетті және 1930 жылы қайта сайланды. Президент Линдон Б. Джонсон, вице-президент Джон Нэнс Гарнер, палата спикері Сэм Рэйберн және сенатор Ральф Ярборо сияқты 20 ғасырдың ең маңызды американдық саяси тұлғалары Техас демократтары болды. Бірақ Техас демократтары сирек бірікті, консервативті, орталық және либералды фракцияларға бөлініп, билік үшін күресті.

From 1848 until Dwight D. Eisenhower's victory in 1952, Texas voted for the Democratic candidate for president in every election except 1928, when it did not support Catholic Al Smith. The Democrats were pro slavery pre Civil War, as Abraham Lincoln was a Republican in the North. Most Republicans were Abolitionists. In the mid 20th century 1952 and 1956 elections, the state voters joined the landslide for Dwight D. Eisenhower. (Texas did not vote in 1864 and 1868 due to the Civil War and Reconstruction). In the post Civil War era, two of the most important Republican figures in Texas were African Americans George T. Ruby and Norris Wright Cuney. Ruby was a black community organizer, director in the federal Freedmen's Bureau, and leader of the Galveston Union League. His protégé Cuney was a person of mixed race descent whose wealthy, white planter father freed him and his siblings before the Civil War and arranged for his education in Pennsylvania. Cuney returned and settled in Galveston, where he became active in the Union League and the Republican party; he rose to the leadership of the party. He became influential in Galveston and Texas politics, and is widely regarded as one of the most influential black leaders in the South during the 19th century. From 1902 through 1965, Texas had virtually disenfranchised most Black, many Latino, and poor White people through the imposition of the poll tax and white primaries. Across the South, Democrats controlled congressional apportionment based on total population, although they had disenfranchised the black population. The Solid South exercised tremendous power in Congress, and Democrats gained important committee chairmanships by seniority. They gained federal funding for infrastructure projects in their states and the region, as well as support for numerous military bases, as two examples of how they brought federal investment to the state and region. In the post Reconstruction era, by the late 19th and early 20th centuries, the Republican Party became non competitive in the South, due to Democrat dominated legislatures' disenfranchisement of blacks and many poor whites and Latinos. In Texas, the Democrat dominated legislature excluded them through passage of a poll tax and white primary. Voter turnout in Texas declined dramatically following these disenfranchisement measures, and Southern voting turnout was far below the national average. Republican support in Texas had been based almost exclusively in the free black communities, particularly in Galveston, and in the German counties of the rural Texas Hill Country inhabited by German immigrants and their descendants, who had opposed slavery in the antebellum period. The German counties continued to run Republican candidates. Harry M. Wurzbach was elected from the 14th district from 1920 to 1926, contesting and finally winning the election of 1928, and being re elected in 1930. Some of the most important American political figures of the 20th century, such as President Lyndon B. Johnson, Vice President John Nance Garner, Speaker of the House Sam Rayburn, and Senator Ralph Yarborough were Texas Democrats. But, the Texas Democrats were rarely united, being divided into conservative, moderate and liberal factions that vied with one another for power.

Республикашылдардың күшейе түсуі: 19601990

1960-шы жылдардың соңынан бастап Техаста республикашылдардың күші артты, әсіресе Даллас пен Хьюстон қалаларының маңындағы кеңейіп жатқан "элиталық қауымдар" маңындағы тұрғындар арасында. Джон Тауэрдің (Демократиялық партиядан ауысқан) және Джордж Буштің 1961 және 1966 жылдары Конгресске сайлануы осы тенденцияны көрсетті. Ел жүзінде, Оңтүстіктен тыс аймақтарда демократтар азаматтық құқықтар қозғалысын қолдады және 1960-шы жылдардың ортасында маңызды федералды заңдарды қабылдады. Алайда, Оңтүстікте демократиялық көшбасшылар афроамерикандықтардың дауыс беру құқығын немесе мектептер мен қоғамдық орындардың теңсіздігін жоюға бағытталған өзгерістерге қарсылық көрсетті және көптеген жерлерде қарсы тұрды. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар заңы қабылданғаннан кейін, Оңтүстіктегі ақ нәсілді сайлаушылар республикалық партияға жақындаса бастады, бұл үрдіс келесі жылы, Конгресс 1965 жылғы Дауыс беру құқығы заңын қабылдағаннан кейін күшейді, ол аз ұлттық өкілдердің конституциялық дауыс беру құқығын федералдық деңгейде қамтамасыз етті. Техас және басқа штаттарда афроамерикандықтар мен латиноамерикандықтардың сайлауға тіркелуі мен сайлауға қатысуы артты. Дегенмен, Оңтүстіктің қалған бөлігінен ерекшеленетін Техас сайлаушылары Оңтүстік демократтарының үшінші партиядан кандидаттарды ешқашан қолдаған жоқ. 1968 жылғы президенттік сайлауда демократ Хьюберт Хамфриді қолдаған бұрынғы Конфедерация құрамындағы жалғыз штат осы штат болды. 1980-ші жылдары бірқатар консервативті демократтар Республикалық партияға (GOP) өтті, олардың ішінде сенатор Фил Грамм, конгрессмен Кент Хэнс және сол кезде штат заң шығарушысы болған демократ Рик Перри, кейіннен GOP губернаторы болды. Джон Тауэрдің 1961 жылы АҚШ Сенатына сайлануы оны Реконструкция кезеңінен және афроамерикандық республикашылдардың сайлау құқығынан айырылғаннан бергі алғашқы штаттық GOP лауазым иесі етті. Одан кейін республикалық губернатор Билл Клементс және сенатор Фил Грамм (сонымен қатар бұрынғы демократ) сайланды. Республикалық партия Техастағы ақ нәсілді көпшілікте ұлттық сайлауларда үстемдікке ие болды. Демократтардың президенттік сайлауда соңғы жеңіске жеткен үміткері 1976 жылы Джимми Картер болды. 1992 жылғы сайлауда Билл Клинтон Техас штатының сайлаушы дауысын жоғалтып, Овалдық кеңселерге кірген алғашқы демократ атанды. Бұл нәтиже ұлттық деңгейде Техас демократтарының күшін әлсіретті, өйткені партия басшылары штатты жеңу мүмкін емес деп санады.

Beginning in the late 1960s, Republican strength increased in Texas, particularly among residents of the expanding "country club suburbs" around Dallas and Houston. The election, to Congress, of Republicans such as John Tower, (who had switched from the Democratic Party) and George H. W. Bush in 1961 and 1966, respectively, reflected this trend. Nationally, outside of the South, Democrats supported the civil rights movement and achieved important passage of federal legislation in the mid 1960s. In the South, however, Democratic leaders had opposed changes to bring about black voting or desegregated schools and public facilities and in many places exercised resistance. Following the passage of the Civil Rights Act of 1964, southern white voters began to align with the Republican Party, a movement accelerated after the next year, when Congress passed the Voting Rights Act of 1965, providing for federal enforcement of minorities' constitutional right to vote. Voter registration and turnout increased among blacks and Latinos in Texas and other states. Unlike the rest of the South, however, Texas voters were never especially supportive of the various third party candidacies of Southern Democrats. It was the only state in the former Confederacy to back Democrat Hubert Humphrey in the 1968 presidential election. During the 1980s, a number of conservative Democrats defected to the GOP, including Senator Phil Gramm, Congressman Kent Hance, and GOP Governor Rick Perry, who was a Democrat during his time as a state lawmaker. John Tower's 1961 election to the U. S. Senate made him the first statewide GOP officeholder since Reconstruction and the disenfranchisement of black Republicans. Republican Governor Bill Clements and Senator Phil Gramm (also a former Democrat) were elected after him. Republicans became increasingly dominant in national elections in white majority Texas. The last Democratic presidential candidate to win the state was Jimmy Carter in 1976. In the 1992 election, Bill Clinton became the first Democrat to win the Oval Office while losing Texas electoral votes. This result significantly reduced the power of Texas Democrats at the national level, as party leaders believed the state had become unwinnable.

Өлiм жазасы

Техас қатаң "заң мен тәртіп" принциптерін қолдайтын жазалау жүйесімен танымал. Техас штаты 1976 жылдан 2022 жылға дейін 578 өлім жазасын орындау арқылы елдегі көшбасшы болып табылады. Екінші орында Оклахома штаты тұр, онда 119 өлім жазасы орындалды. 2002 жылы «Хьюстон Хроникал» газеті техастықтар арасында жүргізген сауалнамада «Сіз өлім жазасын қолдайсыз ба?» деген сұраққа 69,1% жауап беруші «иә» десе, 21,9% «жоқ» деді, ал 9,1% жауап беруге қиналды немесе жауап бермеді.

Сепаратистік сезім

Техастың оқшаулану тарихы ұзақ. Ол бастапқыда Испанияның провинциясы болды, ол 1821 жылы Испаниядан бөлініп, Бірінші Мексика империясын құруға көмектесті. 1824 жылы Техас жаңа Мексика республикасының штаты болды. 1835 жылы Антонио Лопес де Санта-Анна республиканы диктаторлық басқаруға алды және бірнеше штаттар өзгерістерге қарсы ашық көтерілді: Коахуила и Техас (солтүстік бөлігі Техас Республикасы болады), Сан-Луис-Потоси, Керетаро, Дуранго, Гуанахуато, Мичоакан, Юкатан, Халиско, Нуэво-Леон, Тамаулипас және Сакатекас. Осы штаттардың бірнешеуі өз үкіметтерін құрды: Рио-Гранде Республикасы, Юкатан Республикасы және Техас Республикасы. Тек тексастар ғана Санта-Аннаны жеңіп, өз тәуелсіздігін сақтады. Кейбір тексастар АҚШ-қа қосылғандықтан, Техас штатының конституциясына бөліну құқығы кіреді деп санайды. Алайда, 1845 жылғы Техас Аннексиясы туралы қаулыда да, 1845 жылғы 1 наурыздағы Техас Аннексиясы туралы Конгресс бірлескен қарарында да Техасқа бөліну құқығын беретін ережелер қамтылмаған. Техас бастапқыда бес тәуелсіз штатқа бөліну құқығын сақтады және 1850 жылғы Компромистің бөлігі ретінде бұрынғы талаптарды батысқа және солтүстікке қарай Рио-Гранде өзенінің бүкіл ұзындығы бойынша федералды үкіметтен 10 миллион долларға айырбастау үшін осы құқықты сақтап қалады. Техас бөлінісін қараңыз. АҚШ Жоғарғы Сотының оқшауланудың заңдылығы туралы негізгі шешімі Техас тарапынан азаматтық соғыс дәуіріндегі облигацияларды беру туралы істі қарастырды. 1869 жылы Техас В. Уайт ісіне қатысты шешім қабылдағанда, Жоғарғы Сот алдымен Техас Конфедерацияға қосылған кезде шын мәнінде оқшауланған ба деген мәселені қарастырды. 5 - 3 дауыспен Сот "конституциялық құқық мәселесі ретінде, ешқандай штат Одақтан шыға алмайды, Конфедеративтік штаттардың АҚШ егемен штаттар арасындағы ерікті келісім деп ұстанымын ашық түрде жоққа шығарады" деп тапты. Көпшілік пікірін жазып жатып, Бас судья Салмон Чейс былай деп пікір білдірді: Сондықтан, Техас АҚШ-тың бірі болғанда, ол ажырамас қарым-қатынасқа енді. Мәңгілік одақтың барлық міндеттемелері және одақтағы республикалық үкіметке қатысты барлық кепілдіктер бірден мемлекетке беріледі. Оның Одаққа қабылдануын жүзеге асырған акт келісімнен гөрі көп нәрсе болды; ол саяси органға жаңа мүшесінің қосылуы болды. Бұл соңғы шешім еді. Техас пен басқа штаттар арасындағы одақ түпнұсқалық штаттар арасындағы одақ сияқты толық, мәңгілік және ажырамас болды. Революция немесе штаттардың келісімі арқылы болмаса, қайта қарау немесе күшін жоюға орын болмады. Алайда, сот алдында оқшаулану мәселесі болмағандықтан, бұл дәлелдеу тек дикта немесе бұл мәселе бойынша міндетті шешім болып табыла ма деген мәселе талқыланды. Сонымен қатар, Салмон Чейстің Абрахам Линкольн ұсынған және ол жігерлі оқшаулануға қарсы болғандығын атап өткен жөн. Ол немесе оның республикалық тағайындалған соты Конфедерация мен Техастың оған қосылу таңдауын мақұлдаған болар еді деп күтілмейді. Мемлекет ұйымдасқан сепаратистік қозғалысы өсіп келеді, тексалықтардың елеулі аз бөлігі сепаратистік сезімде. 2009 жылғы сауалнамада тексалықтардың 31% -ы Техастың тәуелсіз ел құруға заңды құқығы бар деп санайды және 18% -ы мұны істеу керек деп санайды. Техас ұлттық қозғалысы 15 жыл бойы Техастың тәуелсіздігі үшін жұмыс істеп келеді. 2021 жылдың қаңтар айында мемлекеттік өкіл Кайл Бидерман HB 1359 құжатын ұсынды, бұл 2021 жылдың қарашасында Техас азаматтарына Техас тәуелсіздігі үшін дауыс беруді қамтамасыз етеді.

Texas has a long history with secession. It was originally a Spanish province, which in 1821 seceded from Spain and helped form the First Mexican Empire. In 1824 Texas became a state in the new Mexican republic. In 1835 Antonio López de Santa Anna assumed dictatorial control over that republic and several states openly rebelled against the changes: Coahuila y Tejas (the northern part of which would become the Republic of Texas), San Luis Potosí, Querétaro, Durango, Guanajuato, Michoacán, Yucatán, Jalisco, Nuevo León, Tamaulipas, and Zacatecas. Several of these states formed their own governments: the Republic of the Rio Grande, the Republic of Yucatan, and the Republic of Texas. Only the Texans defeated Santa Anna and retained their independence. Some Texans believe that because it joined the United States as a country, the Texas state constitution includes the right to secede. However, neither the ordinance of The Texas Annexation of 1845 nor The Annexation of Texas Joint Resolution of Congress March 1, 1845 included provisions giving Texas the right to secede. Texas did originally retain the right to divide into as many as five independent States, and as part of the Compromise of 1850 continues to retain that right while ceding former claims westward and northward along the full length of the Rio Grande in exchange for $10 million from the federal government. See Texas divisionism. The United States Supreme Court's primary ruling on the legality of secession involved a case brought by Texas involving a Civil War era bonds transfer. In deciding the 1869 Texas v. White case, the Supreme Court first addressed the issue of whether Texas had in fact seceded when it joined the Confederacy. In a 5–3 vote the Court "held that as a matter of constitutional law, no state could leave the Union, explicitly repudiating the position of the Confederate States that the United States was a voluntary compact between sovereign states." In writing the majority opinion Chief Justice Salmon Chase opined that:
When, therefore, Texas became one of the United States, she entered into an indissoluble relation. All the obligations of perpetual union, and all the guaranties of republican government in the Union, attached at once to the State. The act which consummated her admission into the Union was something more than a compact; it was the incorporation of a new member into the political body. And it was final. The union between Texas and the other States was as complete, as perpetual, and as indissoluble as the union between the original States. There was no place for reconsideration or revocation, except through revolution or through consent of the States. However, as the issue of secession per se was not the one before the court, it has been debated as to whether this reasoning is merely dicta or a binding ruling on the question. It is also worth noting that Salmon Chase was nominated by Abraham Lincoln and was a staunch anti secessionist. It is unlikely that he or his Republican appointed court would have approved of the Confederacy and Texas' choice to join it. The state's organized secessionist movement is growing, with a notable minority of Texans holding secessionist sentiments. A 2009 poll found that 31% of Texans believe that Texas has the legal right to secede and form an independent country and 18% believe it should do so. The Texas Nationalist Movement has been working towards Texas independence for 15 years. In January 2021, State Representative Kyle Biedermann filed HB 1359, which would bring a vote for Texas independence to the citizens of Texas in November 2021.