Кіріспе
АҚШ-тың оңтүстігіндегі саясат көбінесе АҚШ-тың оңтүстігіндегі саяси жағдайды білдіреді. Құлдық институты АҚШ-тың оңтүстігіндегі саясатқа терең әсер етті, нәтижесінде Америка Азамат соғысы болды және 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға дейін, қайта құру дәуірінен бастап афроамерикандықтардың ұзаққа созылған бағыныштылығына себепкер болды. Ғалымдар құлдықты қазіргі заманғы саяси көзқарастармен, соның ішінде нәсілдік наразылықпен байланыстырып қарастырады. Қайта құру дәуірінен 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға дейін АҚШ-тың оңтүстігіндегі кейбір аймақтар "авторитарлық анклавтар" деп сипатталды. Аймақ 1877 жылдан 1964 жылға дейін барлық сайлауларда демократтарды тұрақты түрде қолдағандықтан, бір кезде "бірдауыры оңтүстік" деп аталды. Осының нәтижесінде, оның конгрессмендері көптеген мерзімдер бойы үлкен өкілдікке ие болып, көптеген конгресс комитеттерін бақылауға мүмкіндік алды. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң мен 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заң қабылданғаннан кейін оңтүстік штаттары президенттік сайлауларда республикашылдарды қолдауға көшті, ал солтүстік-шығыс штаттары демократтарды қолдауға бекінді. Зерттеулер көрсеткендей, 1960 жылдары оңтүстік ақтөстің бір бөлігі нәсілдік консерватизмге байланысты республикалық партияға ауысты. Оңтүстік ақтөстің демократиялық партияға қолдауы алдымен президенттік деңгейде, содан кейін бірнеше он жылдан соң штат және жергілікті деңгейде азайды. Екі партия да бірқатар оңтүстік штаттарында, белгілі бір "айқыш штаттарда" бәсекелестікке түседі.
The politics of the Southern United States generally refers to the political landscape of the Southern United States. The institution of slavery had a profound impact on the politics of the Southern United States, causing the American Civil War and continued subjugation of African Americans from the Reconstruction era to the Civil Rights Act of 1964. Scholars have linked slavery to contemporary political attitudes, including racial resentment. From the Reconstruction era to the Civil Rights Act of 1964, pockets of the Southern United States were characterized as being "authoritarian enclaves". The region was once referred to as the Solid South, due to its large consistent support for Democrats in all elective offices from 1877 to 1964. As a result, its Congressmen gained seniority across many terms, thus enabling them to control many congressional committees. Following the passage of the Civil Rights Act of 1964 and Voting Rights Act of 1965, Southern states became more reliably Republican in presidential politics, while Northeastern states became more reliably Democratic. Studies show that some Southern whites during the 1960s shifted to the Republican Party, in part due to racial conservatism. Majority support for the Democratic Party amongst Southern whites first fell away at the presidential level, and several decades later at the state and local levels. Both parties are competitive in a handful of Southern states, known as swing states.
Азамат соғысынан кейінгі кезеңнен 19 ғасырға дейін
Азамат соғысының соңында Оңтүстік Реконструкция дәуіріне (1865–1877) кірді. 1867 және 1868 жылдарғы Реконструкция актілері Конфедерация штаттарының көпшілігін (Теннессиден басқа) әскери басқаруға көшірді, бұл Одақ армиясының губернаторларынан тағайындалған лауазым иелерін және сайлауға түсушілерді бекітуді талап етті. Олар афроамерикандық азаматтарға сайлау құқығын берді және сайлаушылардан АҚШ Конституциясына адалдық серт беруді міндеттеді, бұл әлі де наразылық білдіріп жүргендерді дауыс беруден тиімді түрде алдыртты және көптеген штаттардың үкіметтерін республикашылдардың бақылауына өткізді. Көптеген тұрғындар мұны анархия мен дүрбелең деп қабылдады. Дегенмен, 1870-ші жылдардың соңына қарай демократтар Оңтүстік штаттарының көпшілігінде билікті қайта иеленді. Кейіннен бұл кезең «Құтқару» деп аталды. 1890–1908 жылдар аралығында бұрынғы Конфедерация штаттары өздерінің штаттық конституцияларына заңдар мен түзетулер енгізіп, афроамерикандықтарды, сондай-ақ кейбір кедей ақ адамдарды дауыс беруден тиімді түрде шеттетуге ұмтылды. Олар мұны сайлау салығы және сауаттылық сынағы сияқты құралдар арқылы іске асырды. 1890-шы жылдары Оңтүстік кедей мақта фермерлерінің популист қозғалысына қосылуынан қақтығысқа толы жағдай туды. Қалған республикашылдармен одақтасқан популисттер Алабама және Солтүстік Каролина штаттарын қысқа мерзімге басқарды. Жергілікті элита, қала тұрғындары және жер иелері қарсылық көрсетіп, 1898 жылға қарай Демократиялық партияның бақылауын қайта алды.
20 ғасыр
ХХ ғасырда афроамерикандықтардың азаматтық құқықтары маңызды мәселеге айналды. 1964 жылға дейін Оңтүстікте және АҚШ-тың басқа аймақтарындағы афроамерикандық азаматтар, саяси құқықтары шектеулі, екінші дәрежелі азаматтар сияқты қарастырылды.
1948: Диксиекраттар көтерілісі
Кейбір оңтүстік демократтары 1948 жылғы демократиялық саяси платформаны президент Гарри Трумэннің азаматтық құқықтар платформасына қарсылық білдірді. Олар Алабама штатының Бірмингем қаласында бас қосып, "Мемлекеттік құқықтарды қолдайтын" Демократиялық партиясын құрды, бұл партия көбінесе "Диксиекраттар" деп танылды. Партияның басты мақсаты – нәсілдік сегрегация саясатын және оны қолдаған Джим Кроу заңдарын сақтап қалу болды. Оңтүстік Каролина штатының губернаторы Стром Турмонд, наразылықты жетекшілік еткен ол, партияның президенттікке үміткері атанды. Миссисипи штатының губернаторы Филдинг Л. Райт вице-президенттікке ие болды. Турмонд Оңтүстік Каролина саясатында орташа көзқарас ұстанғанмен, Диксиекраттармен одақтасқаннан кейін, ол бейшара сегрегацияның символына айналды. Диксиекраттардың сайлауда жеңіске жету мүмкіндігі болмады, себебі олар жеткілікті штаттардың сайлау бюллетеньдеріне тіркеле алмады. Олардың стратегиясы – Оңтүстік штаттарында жеңіске жетіп, Трумэннің сайлау алдынан жеңіске жетуіне кедері келтіру, сайлауды Өкілдер палатасына жеткізу және содан кейін Трумэннен немесе оның қарсыласы Томас Дьюиден нәсілдік мәселелер бойынша уағдалар алу болды. Егер Дьюи сайлауда жеңіске жетсе де, Диксиекраттар олардың наразылығы Демократиялық партияның ұлттық сайлауда жеңіске жету үшін Оңтүстіктің қолдауына мұқтаж екенін көрсетіп, Солтүстік және Батыс демократтары арасындағы Азаматтық құқықтар қозғалысын әлсірететініне үміттенді. Алайда, Диксиекраттардың күші әлсіреді, себебі Оңтүстік демократтарының көпшілігі (Грузия штатының губернаторы Герман Талмадж және Теннесси штатының "Босс" Э. Х. Крамп сияқты) партияны қолдаудан бас тартты. Қараша айындағы сайлауда Турмонд Алабама, Луизиана, Миссисипи және Оңтүстік Каролина штаттарында жеңіске жетті. Алайда, осы төрт штаттан тыс жерде ол үшінші партияның үміткері ретінде ғана тіркелді. Турмонд миллионнан астам дауыс және 39 сайлаушы дауысын алды. 1960 жылдардың ортасында президент Линдон Б. Джонсон Конгресс арқылы 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңды қабылдағанда заңдық өзгерістер болды. Бұл заң ресми сегрегацияны тоқтатты. Ол сондай-ақ, 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңды қабылдады, онда афроамерикалықтардың дауыс беру құқығын қорғау үшін қатаң ережелер белгіленді. Бұл заңнан кейін барлық ұлт өкілдері мен әйелдердің тең құқықтарын қорғау үшін де пайдаланылды.
Оңтүстік республикашылдарға басымдық береді
Қайта құрудан кейін (1865–1877) шамамен бір ғасыр бойы Оңтүстіктегі ақтардың көпшілігі Демократиялық партиямен сәйкес келді. Бұл кезеңде республикашылар Оңтүстік Аппалахиядағы таулы аудандардың бір бөлігін ғана бақылап, бұрынғы шекаралық штаттардағы мемлекеттік лауазымдар үшін күресті. 1948 жылға дейін Оңтүстік демократтары штаттардың құқықтары мен дәстүрлі оңтүстік құндылықтарын қолдау арқылы Оңтүстік өмір салтын қорғайтындарына сенді. Оңтүстік демократтары солтүстік либералдарының, республикашылдардың (Оңтүстік республикашылдары да бар) және азаматтық құқықтар қозғалысының қадамдарына қарсы ескертті, оларды «сырттан келген қозушылар» деп айыптады. 1948 жылғы конвенцияда азаматтық құқықтар туралы алғашқы қағиданы қабылдау және президент Трумэннің 9981-ші жарлығы, афроамерикалық әскери қызметшілерге тең мүмкіндіктер бергені, Демократиялық партияның солтүстік және оңтүстік қанаттарын бөліп тастады. 1952 жылы Демократиялық партия Оңтүстікте партиялық адалдықты нығайту ниетімен Алабама штатының сенаторы Джон Спаркманды вице-президенттікке кандидат етіп ұсынды. 1950 жылдардың соңына қарай ұлттық Демократиялық партия тағы да Азаматтық құқықтар қозғалысын қабылдады, ал Оңтүстік ақтарының сегрегацияны қорғау үшін демократтарға дауыс беруі керек деген ескі аргумент әлсіреп кетті. Жаңару Атланта, Даллас, Шарлотта және Хьюстон сияқты қалаларға зауыттар, ұлттық бизнес және әртүрлі мәдениет әкелді. Бұл аймақтан тыс миллиондаған американдықтарды, соның ішінде көптеген афроамерикалықтарды Оңтүстік қалаларына тартты. Олар ескі экономикалық тәртіпті сақтаудың орнына, жаңару мен экономикалық өсуге басымдық берді. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң мен 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заң Конгресте қабылданғаннан кейін, қарсылық көрсеткендердің саны азайып, Грузияның демократ губернаторы Лестер Мэддокс және әсіресе Алабама штатының Джордж Уоллес басшылық етті. Бұл популист губернаторлар Демократиялық партияны қолдайтын, бірақ сегрегацияны жақтаған, білім деңгейі төмен жұмысшы табының сайлаушыларына үндеді. 1954 жылы мектептердегі сегрегацияны заңсыз деп таныған «Браун мен Білім беру кеңесі» ісі Оңтүстікте интеграцияға қатысты үлкен дау тудырды. Осы себепті, талаптарды орындау өте баяу болды және кейбір аймақтарда зорлық-зомбылыққа ұшырады. Демократиялық партия енді сегрегацияны қорғаушы ретінде әрекет етпеді. Жаңадан сайлау құқығына ие болған афроамерикалық сайлаушылар Демократиялық партия кандидаттарын 80-90 пайыз деңгейінде қолдады, нәтижесінде Джорджиядан Джулиан Бонд пен Джон Льюис, Техастан Барбара Джордан сияқты Демократиялық партия көшбасшылары пайда болды. 1960 жылдары көптеген оңтүстік ақтар түрлі себептермен Республикашыл партияға ауысты. Оңтүстік ақтарының көпшілігі салық, моральдық құндылықтар және ұлттық қауіпсіздік мәселелерінде консервативті көзқарастарды ұстанды. Демократиялық партияның либералды ұстанымдары осы сайлаушылар тарапынан қабылданбады. 2014 жылға қарай аймақ жергілікті, штаттық және ұлттық деңгейде Республикашыл партияға бейім болды. Бұл өзгерістің маңызды факторы – Оңтүстіктегі евангелист ақ протестанттардың көбінесе саяси белсенді емес, Республикашыл партияға адал жақтастарға айналуы болды. Pew сауалнамаларында «1980 жылдардың соңында Оңтүстіктегі ақ евангелистер әлі де көбінесе Демократиялық партияға адал болса, Оңтүстіктен тыс евангелистер GOP-қа жақын болды. Бірақ келесі он жыл ішінде GOP Оңтүстік ақтары арасында, әсіресе евангелистер арасында үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, бұл аймақтық айырмашылықты жойды» делінген. 2004 жылғы президенттік сайлаудағы шығу сауалнамалары көрсеткендей, республикашыл Джордж Буш демократ Джон Керриден Оңтүстік ақтары арасында 70-30% есебімен озып кетті, олар сайлаушылардың 71% құрады. Керри афроамерикалық Оңтүстік сайлаушыларының 18% арасында 90-9% басымдыққа ие болды. Оңтүстік сайлаушылардың үштен бірі ақ евангелистер екенін айтты, олар Бушқа 80-20% есебімен дауыс берді.
2016 - қазіргі уақыт
2016 жылғы сайлаулардан кейін Оңтүстіктегі дерлік барлық штаттық заң шығарушы органдар Республикалық партияның бақылауында болды. Президенттікке кандидат болған республикашыл Дональд Трамп Кентукки штатындағы Эллиотт округінде жеңіске жетіп, сол округте жеңіске жеткен тұңғыш республикашыл кандидат атанды. 2019 жылғы сайлаулардан кейін демократтар Вирджиния штатының Өкілдер палатасы мен Мемлекеттік Сенатын бақылауға алып, 1990 жылдардан бері алғаш рет штаттық үкіметтің толық бақылауын иеленді. Бірақ 2021 жылы Вирджиния тұрғындары Гленн Янгкинды губернатор етіп сайлады, ал республикашылар Өкілдер палатасын 52-48 көпшілікпен қайта бақылауға алды. 2020 жылдардың басында Джорджия штаты республикашылдар үшін қайтадан сайлауда бәсекеге қабілетті бола бастады, себебі Джо Байден 2020 жылғы сайлауда штатты жеңді. Сонымен қатар, Джорджия демократтар Джон Оссофф пен Рафаэль Уорнокты бірдей кезеңдегі кезектегі және қосымша сайлауларда өз сенаторлары етіп сайлады. Уорнок 2022 жылы толық мерзімге сайланды, тіпті республикашылдар штаттағы барлық сайлауларда жеңіске жетіп, штаттық заң шығарушы органның бақылауын сақтап қалды.
Білім беру мен саясат арасындағы байланыс
Америкалық саяси байланыстар туралы зерттеулер "білімсіз" (жоғары оқу орнынан кейінгі білімі жоқ) ақ нәсілді халықтың көбінесе Республикалық партияға дауыс беретінін көрсетеді. 2022 жылғы халық санауы нәсілдік құрамын қарастырғанда, оңтүстіктегі ең көп таралған нәсіл – ақ нәсілділер екені анықталды. Осы мәліметтерді ескере отырып, оңтүстіктің Республикалық партияға дауыс беру бейімділігін АҚШ-тың осы аймағындағы білім деңгейінің төмендігімен түсіндіруге болады, себебі терең оңтүстіктен тыс, көпшілігі ақ нәсілді тұратын бірнеше штаттар Демократиялық партияға дауыс береді (қызыл және көк штаттар).
ЛГБТҚ құқықтары
2004 жылдың қыркүйегінде Луизиана оңтүстікте бір жынысты некеге конституциялық тыйым салуды қабылдаған алғашқы штат болды. Одан кейін 2004 жылдың қарашасында Арканзас, Джорджия, Кентукки, Миссисипи және Оклахома; 2005 жылы Техас; 2006 жылы Алабама, Оңтүстік Каролина, Теннесси және Вирджиния; 2008 жылы Флорида; ал соңында 2012 жылы Солтүстік Каролина штаттары да осылай істеді. Солтүстік Каролина бір жынысты некеге тыйым салатын штаттық конституциялық заңды қабылдаған 30-шы штат атанды. Бұл 2015 жылдың 26 маусымында бүкіл ел бойынша бір жынысты некелерді заңдаған «Обергефелл мен Ходжес» жоғарғы сотының шешімімен аяқталды. Вирджиния штаты 2020 жылы бір жынысты некеге тыйым салатын заңдарын жойды, бірақ конституциялық түзету әлі де күшінде, алайда 2022 жылғы «Некеге құрмет көрсету туралы» заңға сәйкес қазіргі уақытта қолданылмайды. 2020 жылдары Флорида, Теннесси және Техас штаттарының республикашыл көпшілік заң шығарушылары трансгендерлердің құқықтарын және гендерлік өзін-өзі білдіруін шектеуді күшейтуге тырысты.