Кіріспе

Крэдли-Хит – Англияның Батыс Мидлендс аймағындағы Сэндвелл қалалық ауданындағы қала. Ол Бірмингемнің батысына қарай 13 шақырым қашықтықта, қара металлургия аймағында орналасқан. Қаланың ХХ ғасырдың бірінші жартысында тізбектерді (белеулерді) өндіруімен танымал болған.

Тарих

Крэдли-Хит бастапқыда Стаффордшир графтығындағы Роули-Регис қауымында Крэдли, Нетертон және Олд-Хилл арасындағы бұталы далалы аймақ болды. Крэдли тұрғындары жыл сайын жер иесіне төлем жасау арқылы мал жаю құқығына ие болды. Қара өлкедегі басқа да ортақ жерлердегідей, бұл даладағы жерге заңсыз коттедждер салынып, олардың ішінде тырнақ шеберлері және басқа да кәсіптердің өкілдері тұрды. Крэдли-Хиттің жеке қауым ретінде дамуының маңызды кезеңі – 1833 жылдың желтоқсан айында Крэдли-Хит баптист шіркеуінің құрылуы болды. Бұл Крэдли-Хиттегі алғашқы христиан шіркеуінің жиыны еді және Ұлыбританиядағы алғашқы афро-карибтік пастор, Джордж Козенс, 1837 жылы осы шіркеуде қызмет еткенімен ерекшеленеді.

Тау-кен өндірісі

Крэдли-Хит және оның төңірегіндегі аймақ Оңтүстік Стаффордшир көмір кенішінің үстінде жатыр. 1882 жылы Ordnance Survey карталарында қаланың төңірегінде көптеген шахталар белгіленген. Кен орындарындағы апаттардан болатын өлім-жітім осы жерде жаңалық емес. 1839 жылдың желтоқсанында көмір шахтасының төбесі құлап, төрт адам қаза тапты; жерлеу шеруіне екі мыңнан үш мыңға дейін адам қатысты. 1844 жылдың қазан айында көмір шахтасында болған жарылыстан он адам, оның ішінде "бұтты" және 12 жастағы бала көз жұмды. Жер астында жұмыс істеген екі жылқы да қаза тапты. Көмір қабатының астында жұмыс істеген бірнеше темір кенші қашып құтыла алды, бірақ тағы үш жұмысшы жылқысын құтқару мүмкін болмады. Сотта тексеру кезінде кен орны бірнеше сағат бұрын тексерілгені, күкірт газына қатысты сынақтар жасалғаны және қауіпсіз деп жарияланғаны хабарланды. Өлім жағдайы жазасыз өлім деп танылды.

Өнеркәсіп

1830 жылы машинамен тырнақ жасау енгізілгеннен бастап, Крэдли Хит екі өнімді өнеркәсіпті – тізбек және тырнақ жасауды дамытты, олар келесі ондаған жылдар бойы өркендеді. Аймақтағы металлургиялық компаниялардың ішінде Британдық темір компаниясы және оның ізбасары, 1825 жылдан 1894 жылға дейін Корнгревсте ірі темір және болат зауытын басқарған Жаңа Британдық темір компаниясы болды. Зауыт бұғаздықтар мен қазандық шеберханаларын, сондай-ақ тізбек өндірісін қамтыды және 1912 жылға дейін басқа иелермен жұмысын жалғастырды. Тек 1980 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде ғана Крэдли Хиттегі темір өңдеу өнеркәсібі құлдырауға бет бұрды. Тізбек жасау, бір жағынан, үй шаруашылығы ретінде дамыды, онда сырттан жұмыс істейтіндер үйлерінің арт жағындағы балғаларда кішігірім тізбектер жасады – осы жұмысшылардың үштен екісі әйелдер болды, екінші жағынан, кіші және ірі тізбектер өндірілетін зауыттарда дамыды. Зауыттарда шығарылған ірі тізбектердің көп бөлігі кемелердің якорьлері үшін қолданылды. 1903 жылы Корнгревс жолындағы Eagle Works зауытында Samuel Woodhouse & Sons компаниясы электрмен дәнекерленген тізбектің алғашқы британдық өндірушісі атанды. 1910 жылдың жазында Ұлттық әйелдер федерациясының Мэри Маккартур басшылығымен және Ұлттық тізбек жасаушылар мен ереуілшілер қауымдастығының қолдауымен шамамен мың жергілікті әйел он апталық тізбек жасаушылар ереуіліне қатысты. Әйелдер тізбек сауда кеңесі белгілеген ең төменгі жалақы мөлшерлемесін енгізу үшін сәтті күресті, нәтижесінде олардың жалақысы екі есеге артты. Ереуіл 1910 жылдың 22 қазанында аяқталды, соңғы жұмыс берушілер де ең төменгі жалақы төлеуге келісті. 1934 жылға қарай Крэдли Хитте 68 тізбек зауыты мен тізбек дүкені болды, бұл Ұлыбританиядағы барлық тізбек өндірісінің үштен бірін құрады.

Медиа

Крэдли-Хит қаласында қысқа мерзімге газет шығарылды. «Крэдли-Хит пен Стоурбридж бақылаушысы» 1864 жылдың 26 наурызында жарық көрді. Жеті бағанды, төрт беттік кең форматты газетті Томас Гомер әр сенбі сайын Крэдли-Хиттегі Five Ways баспасынан шығарды. 1864 жылдың 4 маусымында газет атауы «The Observer; Stourbridge, Cradley Heath, Halesowen and District Chronicle» деп өзгертілді. Газет жергілікті жаңалықтармен қатар, ұлттық және халықаралық оқиғалар туралы да хабарлады. 1864 жылдың қазан айына дейін High Street, Stourbridge-те орналасқан баспагер газеттің иелігіне өтті. Газет атауы 1866 жылдың 6 қазанында «The Stourbridge Observer Cradley Heath, Halesowen and District Chronicle» деп өзгертілді және 1888 жылдың 30 маусымына дейін осы атаумен жарияланды. 1913 жылдан бастап Банк көшесінде Корольдік электр театры орналасты; ол 1988 жылы жабылып, 2006 жылы Tesco супермаркетінің құрылысы үшін бұзылды. 1933 жылы ашылған Cradley Road-тағы «Majestic Cinema» кинотеатрын Dudley архитекторлары Уэбб пен Грей Art Deco стилінде жобалады. Кинотеатр 30 жылдан кейін жабылды және көптеген кинотеатрлар сияқты бинго залына айналдырылды, ол 2000 жылы жабылды. «Majestic» кинотеатрында 1500 адамға арналған зал, балкон деңгейінде геральдикалық ою-өрнектермен әсемделген боялған шыны терезелер және Кристи аспабы болды. Қазір ғимараттың сыртқы түрі нашарлап кеткен, дүкендері бос және оның болашағы белгісіз.

Бүгінгі Крэдли Хит

Крэдли-Хит Бас көшесі екі жол қиылысымен белгіленеді: шығыс жағында Four Ways, ал батыс жағында Five Ways. Four Ways жаңа айналма жолдың салдарынан ең көп өзгерген, ол Бас көшеге параллель өтеді және осы жағында Tesco дүкені орналасқан. Крэдли-Хит дәстүрлі сауда орталығы болып қала береді, қазіргі заманғы сауда орталықтарына балама ұсынады. Онда екі базар және көптеген жеке меншік дүкендер мен кәсіпорындар бар. Ескі базар залы 100 жылдан астам уақыттан бері Крэдли-Хитте орналасқан. The Black Country Bugle газеті бастапқыда Крэдли-Хитте орналасқан, бірақ қазір жаңа салынған Дадли мұрағатында. Газетті Halesowen Harriers-тің бұрынғы төрағасы Дерек Бизли құрған, ол Black Country аймағының жергілікті тарихы мен мәдениетіне арналған, және көбінесе Black Country диалектісінде жазылған мақалалар мен өлеңдер жариялайды. Крэдли-Хитте екі үлкен муниципалды парк бар: Хаден-Хилл паркі, онда Хаден-Холл және Хаден-Олд-Холл (Тюдор дәуірінен қалған) орналасқан, ол Хаден отбасының ата-бабаларының үйі, сондай-ақ Мэри МакАртур ескерткіш бағы (жергілікті тұрғындар Ломи Таун паркі деп атайды). Деиндустриализацияланған қаланың шығыс бөлігінде, Роули Регис шекарасына жақын жерде кәсіпорын аймағы құрылды. 1908 жылы Крэдли-Хиттің Біріккен округтер банкі үшін салынған Upper High Street-тегі Ескі банк ғимараты, Крэдли-Хиттің жаңаруымен және жаңа жол жүйесімен бірге өзінің бастапқы орнын сақтап қалды. 1973 жылы Ескі банк ғимараты Sandwell Insurance және Sandwell Accountancy Services (SAS) компанияларының құрамына кірді. 1914 жылғы шөгуден бері Крэдли-Хит Бас көшесі көп өзгерген жоқ, ал шөгуден кейін бас көшедегі төмендік әлі де анық көрінеді.

География

Вест-Мидлендс агломерациясының бір бөлігі, Крэдли-Хит Сандвелл Метрополитен Аймағының оңтүстігінде, Бирмингемнен батысқа қарай 8 миль, Хейлсовеннен солтүстік-батысқа қарай 2 миль (3 км) және Дадлиден оңтүстікке қарай 3 миль (5 км) жерде орналасқан. Ол Қара Жердің төмен жатқан аймағында, аймақ арқылы өтетін әктас жотасының оңтүстігінде жатыр. Стур өзені Крэдлимен оңтүстік шекараны құрайды, ал Мауссуит Брук (Стурдың саласы) Quarry Bank пен Нетертон арасында солтүстік шекараны құрайды. Екеуі де Сандвелл және Дадли метрополиялық аймақтары арасындағы шекара қызметін атқарады.

Басқару

Крэдли-Хит Крэдли-Хит және Олд-Хилл округінің бір бөлігі болып табылады, және Сэндвелл аудандық кеңесінде үш кеңесшімен өкілдік етіледі. Крэдли-Хит бұрын Роули-Регис қалалық муниципалитетінің құрамына кірген, ал кеңес үйі Олд-Хиллде орналасқан. 1966 жылы муниципалитет таратылғаннан кейін, 1974 жылға дейін Крэдли-Хит Уорли аудандық муниципалитетінің бөлігі болды, демек Вустерширдің құрамына кірді. Кеңес үйі 2012 жылға дейін Сэндвелл кеңесінің кеңсесі ретінде қолданылды, содан кейін жаңа өрт сөндіру бекетін салу үшін бұзылды.

Білім

Сэндвелл кеңесі – Крэдли-Хит қаласының жергілікті білім беру органы және аймақтағы барлық мектептерді күтіп ұстауға жауапты. Ормистон Фордж академиясы – жергілікті орта мектеп, Олд Хилл қаласының Райт-Лейн көшесінде орналасқан және 1960 жылдан бері осы аймаққа қызмет етіп келеді. Басқа жақын орналасқан орта мектептер қаланың сыртында, Дадли ауданында, көршілес Нетертон және Хейлсовенде орналасқан. Крэдли-Хит қаласында бірнеше бастауыш мектеп бар. Плант көшесіндегі Корнгрив академиясы Сандуэлл ауданындағы ең көне мектеп екенін мәлімдейді, оның тамыры 1848-49 жылдарға және Британдық темір компаниясына дейін жетеді.

Ғибадат орындары

Ең жақын Англикан шіркеулері – Сент-Анн / Дадли Вуд-роудтағы Сент-Джон және Олд-Хиллдегі Киелі Үштік шіркеулері. Төрт жол баптистік шіркеуі Корнгревс жолында орналасқан. 2016 жылы Плант көшесінде Крэдли Хит орталық мешіті ашылды. Олд Хилл айманындағы бірнеше методист шіркеуі бірігіп, Лоуренс-Лейнде жаңа қауым құрды. Сент-Джеймс Веслиандық реформалық одақ шіркеуі Крэдли-Хиттен Олд-Хиллге айналма жол салынған кезде көшірілді. Ехоба куәгерлерінің Патшалық залы Олд-Хиллдегі Киелі Үштік шіркеуінің қарсы бетінде орналасқан. Олд Хиллде бірнеше қатаң және ерекше баптист шіркеулері бар, олардың ішінде Спринг Медоу және Стейшн Роуд шіркеулері бар.

Бұрынғы

Сент-Люк шіркеуі 1847 жылдан бастап 2016 жылы бұзылғанға дейін Four Ways, Cradley Heath орналасқан. Шіркеу маңы әлі де сақталған. Грейнгердің Лэйн методистік шіркеуі 2004 жылы жабылып, кейіннен бұзылды.

Көлік

Cradley Heath теміржол станциясы мен жанындағы автобус станциясы Cradley Heath Interchange құрайды. Станция Бірмингем-Вурчестер бағытында орналасқан, екі қала арасында үнемі пойыз қатынайды. Автобустар Бірмингем, Дадли, Хейлсуэн, Мерри Хилл сауда орталығы, Уолсолл және Вест-Бромвичке қатынайды.

Спорт

Қалада 1947 жылдан 1995 жылға дейін британдық моторалы жарыстарда қатысқан «Cradley Heath Heathens» командасы болды. Клубтың ең жақсы кезеңі 1980-жылдары болды, сол кезде Эрик Гундерсен және Брюс Пенхолл сияқты әлем чемпиондары команда құрамына кірді. Моторалы жарыс жолы Дадли Вуд орманында, қаланың солтүстігінде орналасқан. 1990-жылдардың ортасында стадион жабылып, жері тұрғын үйлер салу үшін қайта жаратылды, бірақ «Stadium Drive» және «Racemeadow Crescent» аттарымен есте сақталады. Кәсіби дартс ойыншысы Джейсон Лоу Крэдли-Хит қаласында туып өскен.

Парктер мен демалыс орындары

Негізгі саябақ – Хаден Хилл паркі, бұрын Хаден отбасының меншігі болған, қазір Sandwell MBC қамқорлығында. Хаден Хилл үйінің қасында бассейн және басқа да мүмкіндіктерді ұсынатын Хаден Хилл демалыс орталығы мен Олд Хилл крикет клубы орналасқан. Биармор жолынан тыс жердегі Биармор ойын алаңы Биармор шахтасының орнында салынған. Codsall Coppice жергілікті табиғат қорығы Codsall Road және Trejon Road арасында жатады, ол көбінесе еменнен тұратын ескі ормандардан құралған. Крэдли Хит либералдық клубы Үстіңгі Биік көшесінде, Төрт жолдан шығысқа қарай кең аумақты нысандарға ие. "Реджис" мейрамханасы көп жылдар бойы қоғамдық зал ретінде пайдаланылды, бірақ Sandwell MBC оны тиімсіз деп тапқаннан кейін оның болашағы күмәнді. Voices In Harmony жергілікті хоры 1997 жылдың қазан айында BT "Voices For Hospices" шарасы аясында Генделдің "Мессиясын" орындау үшін "Сандвелл қауымдастығының хоры" деген атпен Крэдли Хитте құрылды. Соңғы жылдары жыл сайын Крэдли әйелдер тізбекшілері фестивалі өткізіледі.