Кіріспе

Солтүстік Америкадан шыққан повестік балладаның түрі.

Наркокоридо (naɾkokoˈriðo, "наркокоридо" немесе есірткі туралы баллада) – мексикалық аймақтық корридо (повестік баллада) жанрының бір саласы, одан тағы бірнеше жанр туындаған. Бұл музыка Мексика мен АҚШ шекарасының екі жағында да орындалады және жасалады. Ол билеуге ыңғайлы, полька, вальс немесе мазурка ырғақтық негізін пайдаланады. Хуан Рамирес Пимиентаның зерттеуі бойынша, есірткі тасымалдаушылары туралы алғашқы корридолар 1930 жылдарға дейін жетеді. Ертедегі корридолар (нарко емес) 1910 жылғы Мексика революциясына дейін барады, революциялық жауынгерлердің оқиғаларын баяндайды. Музыка сыншылары наркокоридоның мәтіні мен стилін гангстерлік рэп және мафиози рэппен салыстырды. Наркокоридо мәтіні нақты оқиғаларды қамтиды, нақты күндер мен орындарды көрсетеді. Мәтіндер көбінесе есірткі саудасы сияқты заңсыз қызметтерге жақсылықпен қарап, мақұлдайды.

Тарих

Бұл музыка жанры – Мексика мен АҚШ шекарасындағы дәстүрлі корридо балладаларының эволюциясы, ол 16 ғасырдағы испандық романс жанрынан туындаған. Наркокоридо музыкасының алғашқы өкілдерінің бірі – көптеген жазбаларды жасаған Лос Алегрес де Теран тобы болды. 1980 жылдары Розалино "Чалино" Санчес наркокоридо жанрына үлес қосты. Мексикада "Эль Пелавакас" (Сиыр терісін сызушы), "Эль Индио" (Үндік, оның "Эль Индио Санчес" корридосынан) және "Ми Компа" (Досым) деп танылған Чалино, Лос-Анджелесте тұратын мексикалық иммигрант болды. Ол музыкасын сатуға шығарды. Оның өлеңдері жан ауыртпалығы, революция және әлеуметтік-экономикалық мәселелерге арналған. Тезірек ол көптеп сатыла бастады. 1992 жылы Кулиакан қаласында концерттен кейін Чалино Санчес қаныпешене өлтірілді. Ол қайтыс болғаннан кейін аңызға айналып, Калифорниядан шыққан ең беделді мексикалық музыканттардың бірі болды. Мексика мен АҚШ-тың барлық аймақтарында ол El Rey del Corrido (Корридоның патшасы) деп танылды. Әртүрлі компаниялар, мемлекеттік органдар мен жеке тұлғалар наркокоридоға тыйым салуға тырысты. Бұл әрекеттердің бірі – Баха Калифорниядағы радиостанциялардың өз еркімен таратуды тоқтатуы. Депутат Касио Карлос Нарваез радио басшылары ел заңдарын бұзатын адамдарды "батырлар мен үлгілерге" айналдыруға құлықсыз екенін түсіндірді. Мексиканың бұрынғы президенті Висенте Фокс та наркокоридоға тыйым салуды ұсынды. Алайда, Мексиканың бұрынғы сыртқы істер министрі Хорхе Кастанеда "корридо – мексикалық қоғамның айналасындағы әлеммен келісуге жасаған әрекеттері. Наркокоридоға есірткі зорлық-зомбылығы кінәлі емес, керісінше, есірткі зорлық-зомбылығы наркокоридоның пайда болуына себеп болды" деді.

Наркокоридо - ақшаны адалдандыру схемасы

Мексикада, Оңтүстік Американың бір бөлігінде және АҚШ-тың оңтүстік шекарасындағы кейбір аймақтарда музыка индустриясында таныс емес, бұрын тәжірибесі жоқ және қайдан пайда болғандары түсіндірілмейтін "жаңа суретшілердің" кенеттен пайда болуы жиі кездеседі. Бұл музыкалық топтар мен әншілер радио, теледидар және қоғамдық эфирде концерттерін күшті жарнамалап, тұрақты түрде пайда бола бастайды. Бұл белгілі бір мерзімге созылады, содан кейін олар кенеттен пайда болғандай, жарнамалауды тоқтатып, музыкалық аренадан жоғалады немесе өнер есімін өзгертеді. Мұндай суретшілерді көбінесе күмәнді өндірушілер жасап шығарады, олар есірткі саудасы, проституция немесе басқа да заңсыз қызметтен түскен қаражатты жылу үшін ақы төлеп, іс-шаралар ұйымдастырады.

Наркокорридо индустриясындағы зорлық-зомбылық

2006-2008 жылдар аралығында оннан астам танымал мексикалық музыкант, олардың көпшілігі наркокорридо жанрымен байланысты, өлтірілді. Бұл зорлық-зомбылық Мексикадағы есірткі соғысының қайнаған кезінде орын алды. Ең көп танылған музыканттар Валентин Элизальде және Чикагодағы K Paz de la Sierra дурангуэз тобының жетекші әншісі Серхио Гомес болды. 2007 жылдың желтоқсан айында екеуі де «банда» санатындағы Грэмми сыйлығына ажалымен ұсынылды. 2010 жылдың 26 маусымында Серхио Вега, Эль Шака деген атпен танылған, Синалоа штатында атып өлтірілді. Ол өзінің өлтірілуі туралы хабарларды жоққа шығарғаннан кейін бірнеше сағаттан соң оққа ұшты. Геррадо Ортистің менеджері және туысы Рамиро Каро, Ортистің Chevy Suburban көлігіне AK-47 қарулы адамдар шабуыл жасағанда қаза тапты, олар Ортисті өлтіруге тырысты. Ортис зардапсыз аман қалды. Музыка индустриясының тағы бір құрбандары – Хавьер Моралес Гомес («Los Implacables del Norte» тобының әншісі), Tecno Banda Fugaz тобының төрт мүшесі, Los Padrinos de la Sierra тобының төрт мүшесі, Zayda Peña («Zayda Y Los Culpables» тобының әншісі), «Los Conde» тобының трубашысы Хосе Луис Акино, продюсер Марко Абдала, менеджер Роберто дель Фьерро Луго, Хорхе Антонио Сепульведа, Хесус Рей Давид Алфаро Пулидо, тропикалық «Brisas del Mar» тобының Николас Вильянуэва, Los Herederos de Sinaloa тобының төрт мүшесі және әнші Фабиан Орон (El Halcon de la Sierra Pin), ол 2006 жылдың тамыз айында Герреро штатында, Чиуауада басқа екі адаммен бірге атып өлтірілді. Сонымен қатар, 2006 жылдың тамызында Тихуанада Explosión Norteña тобының үш мүшесі атылып, жараланды. Бұл оқиғалар бойынша тұтқындалғандардың саны аз болғанымен, сарапшылар мен музыканттардың пікірінше, бұл кісі өлтірулер мексикалық музыканттардың есірткі сатушылармен тығыз байланыста болуынан туындаған. Кейбіреулер бұл қылмыстар романтикалық даулар мен қызғанышқа байланысты болуы мүмкін деп болжайды. Тағы бір пікір бойынша, музыкант есірткі сатушыны мақтап немесе сынап ән жазғанда осындай жағдайлар туындауы мүмкін. Мысалы, көптеген адамдар Валентин Элизальденің өліміне оның «A Mis Enemigos» әні себеп болды деп санайды, себебі оны Гольф Картеліне жасалған шабуыл ретінде қабылдады, әсіресе бұл видео YouTube-та кеңінен таралғаннан кейін. Бұл кісі өлтірулердің себептері және бұқаралық ақпарат құралдары осы тенденцияны асыра көрсетіп жатыр ма деген мәселелер талқыланып келеді. Наркокорридо сарапшысы Элиджа Вальд бұл кісі өлтірулердің бір-бірімен байланысты емес екенін және музыканттардың есірткі сатушылардың мақсаты болмайтындығын айтты. Алайда, кісі өлтірулердің қатыгездігі, олардың кейбіреулері азаптаулармен және дене мүшелерін қиратумен бірге болғандығын ескере отырып, көптеген адамдар есірткі картельдерінің орындаушылары кінәлі деп санайды. Элизальде мен Гоместің және басқа да танымал музыканттардың өлтірілуінен кейін, кейбір көрнекті музыканттар Мексиканың белгілі бір аймақтарындағы концерттерін кейінге шегерді. Наркокорридо әншілері АҚШ-та салыстырмалы түрде оңай және қауіпсіз саяхаттайды, бірақ көптеген мексикалық-американдық наркокорридо әншілері Мексикаға саяхаттағанда қосымша сақтық шараларын қабылдайды: қосымша күзетшілер жалдап, жақсы күзетілген колоннамен саяхаттайды, үлкен концерттерде көпшілікке ашық болмайды және Мексикадағы зорлық-зомбылық жоғары деңгейдегі қалаларда гастрольдерін шектейді. Басқалары Narcocorridos әнін жұрт алдында орындаудан қорқады, себебі олар дұрыс емес адамды ренжітуден сескенеді.

АҚШ-та танымалдықтың өсуі

Соңғы уақытта жаңа наркокорридо музыкасының көп бөлігі тікелей американдық нарыққа бағытталған, ал оны негізінен мексикалық-американдық кәсіпкерлер шығарады. Көптеген концерттер мен спорттық іс-шаралар сияқты, көптеген корридо әртістері американдық қалаларды концерт залдарының билет бағасын орташа мексикалық азаматқа қолжетімді емес деңгейде толтыру мүмкіндігі үшін таңдайды. Көптеген музыкалық туындылар мен дискілерді американдық лейблдер, сондай-ақ Америка Құрама Штаттарында ғана сатылуға арналған бейнежазбалар таратады. АҚШ-та музыканың танымалдылығының артуы мексикалықтардың көші-қонымен байланысты. Лос-Анджелес аймағының тұрғындарының төрттен бір бөлігі мексикалықтарды құрайды, және олар осы халықтық музыка стилін өздерімен бірге әкелді. Қазір наркокорридо L.A. клубтарында, радиостанцияларда ойнатылады, және Мексикадағы кейбір адамдармен байланысты жағымсыз пікірлерге толы емес. Бұл негізінен испан тіліндегі мәтіндерді тек испаноязылы ғана түсінетіндіктен, ал американдық қоғамның Мексиканың шындығынан алыстауы, оларға осы туындыларды тек өнер мен ойдан туған шығармалар деп сезіндіреді.

Радио

Радиода соңғы жылдары наркокорридоның эфирге шығуы едәуір артты. Мексикада заңсыз болғанымен, қылмыс және зорлық-зомбылықты мақтайтын мәтіндерге тыйым салынғандықтан, АҚШ-тағы испан тіліндегі радиостанциялар Ларри Эрнандес, Эль Компа Чуй және Эль Потро де Синалоа сияқты әртістерді насихаттады. "Эль Катч", "Эль Пилото Канавис" ("Канабис ұшқышы") және "Эль Сеньор де ла Хаммер" ("Хаммер иесі") сияқты әндер жанрдың танымалдылығын күшейтті. Тыңдаушылардың өтініштері радиостанциялардың осы музыканы ойнауға деген тартыншақтығын жеңуге көмектесті.

Теледидар

2008 жылы Fox телеарнасының «Американың ең ізделіміндегілер» бағдарламасы бұл жанрды адам өлтіру және адам саудасы қылмысы үшін іздестірілген, Мексика мен АҚШ арасында саяхаттап жүрген күдіктінің жағдайында көрсетті. «Breaking Bad» сериалының 2-маусымының 7-бөлімі («Negro y Azul») Лос Куатес де Синалоаның наркокоридосымен басталады, ол Винс Гиллиганмен бірлесіп жазылған және сериалда бейнеленген оқиғалардан шабыттанған. «CSI: Crime Scene Investigation» сериалының «Жыландар» (2005) атты эпизодында, наркокоридо өндірісімен айналысатын жасырын репортер жанрды сынаған мақала жазғаны үшін өлтіріледі. «Заң мен тәртіп» сериалының 20-маусымының 7-бөлімінде наркокоридо кісі өлтіру ісінде куәлік ретінде пайдаланылады. Netflix Original сериалы «Narcos»-тың (2015 жылдың қыркүйегінде дебют жасаған) тақырып әні «Tuyo» («Yours») – Родриго Амаранте жазған және орындаған испан тіліндегі наркокоридо, ол Пабло Эскобардың анасы ұлын тәрбиелегенде тыңдаған музыканың түрін көрсетеді. Ән 2015 жылғы сериалдың премьерасы кезінде «Latin Pop Digital Songs» тізімінде 6-орынға ие болды және «Primetime Emmy Award» сыйлығына «Ең үздік тақырыптық музыка» номинациясына ұсынылды. «The Shield» сериалының 3-маусымының «Safe» атты эпизодында өшпеген махаббат пен әйелді өлтіру туралы наркокоридо бар. Кейіннен алынған дәлелдер «құрбан» тірі екенін және жігітімен бірге тұрғанын көрсетті, сондықтан наркокоридо жалған болып шықты. Метамфетамин зертханасынан келген зияннан қаза тапқан бірнеше адамның денесін тапқаннан кейін, детективтер істерді жабу үшін нақты оқиғаларға негізделген корридоларды пайдаланады. «NCIS: Los Angeles» сериалының 4-маусымының «Resurrection» эпизодында картель басшысының қолдауымен жұмыс істейтін және оның заңсыз әрекеттерінің куәсі болған жас наркокоридо әншісі бейнеленген.

Бейне ойындар

2017 жылғы Tom Clancy's Ghost Recon Wildlands видеоойынында Боливияны бақылауға алған, Мексикадан шыққан қауіпті Санта-Бланка есірткі картелінің Реггетон мен Нарко-Корридо музыкасын орындайтын Radio Santa Blanca деп аталатын радиостанциясы бар. Ойын сюжеті бойынша, ең танымал нарко корридо әншісі – Марсело Риос. Риостың бүкіл әлемде және Санта-Бланка картелінде көптеген жанкүйерлері бар. Ол Санта-Бланканың ықпал ету бөлімінде "El Chido" ("Салкын") атымен жұмыс істейді және өзінің әндерін Radio Santa Blanca арқылы таратады.

Академиялық мақалалар мен кітаптар

"'Бұл лағып айтылған сөздер': Мексикадағы гомосексуализм". A Contracorriente: Латын Америкасының әлеуметтік тарихы және әдебиет журналы. 17 том, № 1 (2019 жылғы күз): 246–277. "Тұңғыш наркомәдениет: ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы есірткі тұтыну". Латын Америкасының халықтық мәдениетін зерттеу. XXXVII том (2019): 201–216. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Шекарадағы есірткі саудасы және есірткі саудасы шекарада". Revista Iberoamericana журналы. 265 (2018) Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Наркокорридолар және Интернет: Мексиканың киберкеңістіктегі нарко тарихының демонополизациясы". Хильда Чакон, ред. Латын Америкасындағы онлайн-активизм. Лондон: Routledge, 2017. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. Камелия ла Техана және басқа да наркомәдениетінің әйелдері. Мексика: Синалоа автономды университетінің баспасы, 2016. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. Наркологтарға арналған әндер. Наркокорридо әндері мен өлеңдері. Мексика: Planeta баспасы, 2011. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Есірткі саудасының үш корридосындағы сатқындық тақырыбы: 'Carga Blanca', 'Contrabando y traición' және 'Chuy y Mauricio'". Hispanic Journal журналы. XXXII.2 (2015 жылғы күз): 161–177. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Паблоте: есірткі сатушыға арналған алғашқы корридоға жаңа көзқарас". Mitologías Hoy журналы. Латын Америкасының әдебиетін зерттеу журналы. 14 том, 2016: 41–56. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Азаптаулар, оқтар және жарылыстар: Наркомәдениет, өзгерген қозғалыс және Фелипе Кальдеронның билігіндегі гиперреализм". A Contracorriente: Латын Америкасының әлеуметтік тарихы және әдебиет журналы. (Төрелік ғылыми электронды журнал). 10 том, № 3 (2013 жылғы көктем): 302–334. http://acontracorriente.chass.ncsu.edu/index.php/acontracorriente/article/view/570/1192#. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Сикариялар, бухоналар және басшылар: наркокорридодағы әйелдердің бейнесі". The Colorado Review of Hispanic Studies журналы. 8–9 том (2010–2011): 311–336. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Екі жүз жылдық корридо және наркомәдениеттен азырақ". Мексикалық сана: Тәуелсіздіктің екі жүз жылдығы және Революцияның жүз жылдығы. Родриго Перейра Эспиноза, ред. Эдинбург: Céfiro Press, 2010. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Наркотрафик корридосынан наркокорридоға: трафиканттарға арналған әннің пайда болуы және дамуы". Латын Америкасының халықтық мәдениетін зерттеу. Шекаралық мәдениетке арналған арнайы шығарылым. XXIII (2004): 21–41. Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "Интернеттен мені іздеңіз: ғасыр соңындағы наркокорридоның ерекшеліктері". Ciberletras #11. "ХХ ғасырдың мексикалық әдебиетінің соңы" атты арнайы шығарылым. (2004 жылғы шілде). Рамирес Пимиента, Хуан Карлос. "80-90 жылдардағы наркотрафик корридосы: тоқтап қалған моральдық сот". The Bilingual Review/La Revista Bilingüe журналы. XXIII.2 (1998 жылғы мамыр-тамыз): 145–156. Рамирес Пимиента, Хуан. "Чикаго lindo y querido si muero lejos de ti: el pasito duranguense, la onda grupera y las nuevas geografías de la identidad popular mexicana" ("Чикаго, сүйікті және әдемі, мен сенен алыстасам: дуранголық би, топтық толқын және мексикалық танымалдылықтың жаңа географиясы"). Mexican Studies/Estudios Mexicanos журналы. (2010): 31–45. XXVI.1 Рамирес Пимиента, Хуан. De El Periquillo al pericazo: Мексика әдебиеті мен мәдениеті туралы эсселер. Сьюдад-Хуарес: Сьюдад-Хуарес автономды университетінің баспасы, 2006. Сауседа, Джонатан. "Контрабанда, сатқындық және қарудың тұтқасы: өлім, күлкі және наркокорридо". Popular Music and Society журналы. 37(4): 425–443. https://doi.org/10.1080/03007766.2013.816542. Тегін нұсқасы: https://doi.org/doi:10.7282/T3GB25VX. Бұл стиль туралы журналистік кітап, оның ішінде алдыңғы қатарлы композиторлармен сұхбаттар бар. Веллинга, Клас. "Трафиканттарға арналған әндер". Foro Hispánico: Revista Hispánica de los Países Bajos журналы, 22 (2002): 137–154.