Кіріспе

Раджа Диа Белл (19 қыркүйек 1976 жылы туған) – американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы. Ол Ұлттық баскетбол қауымдастығында (НБА) «Филадельфия 76ers», «Даллас Маверикс», «Юта Джаз», «Феникс Санс», «Шарлотта Бобкэтс» және «Голден Стэйт Уорриорс» командаларында ойнады. Мансабында екі рет НБА-ның үздік қорғаушылар құрамына енді. Белл 2014–15 маусымда «Кливленд Кавальерс» клубының ойыншыларды дамыту директоры қызметін атқарды. Қазір «The Ringer» подкастын жүргізеді.

Ерте өмір және колледж мансабы

Белл АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Кройда дүниеге келді және Флорида штатының Майами аймағында өсті. Ол Понс де Леон орта мектебін, Галливер академиясын және Майами Киллиан жоғары мектебін бітірді. Колледжтік карьерасын Бостон университетінде бастады, онда ол Америка Шығыс конференциясының (бұрын Солтүстік Атлантика конференциясы деп аталған) жылдың жаңа түлегі атанды. Бірақ екінші курстың соңында Белл баскетболға қатысы жоқ себептермен Бостон университетінен кетіп қалды. Одан кейін Майамидегі Флорида халықаралық университетіне (FIU) үшінші және төртінші курстарға ауысты. 1999 жылғы НБА драфтында Белл таңдалмады.

Якима Күн Патшалары (1999-2000)

Белл өзінің кәсіби карьерасын Континентальдық баскетбол лигасының (CBA) «Якима Сан Кингс» командасында бастады. 2000 жылы CBA жаңадан келгендердің үздік құрамына (All-Rookie Team) ілікті.

Филадельфия 76ers (2001-2002)

Белл 2000 жылғы 2 тамызда Сан-Антонио Спарс командасымен еркін агент ретінде келісімшартқа отырды, бірақ олар үшін ешқашан ойын ойнаған жоқ. Кейіннен ол босатылып, 2001 жылғы 6 сәуірде Филадельфия 76ers командасымен екі 10 күндік келісімшарттың біріншісіне қол қойды. Екі 10 күндік келісімшарт аяқталғаннан кейін Белл маусымның қалған бөлігіне келісімшарт жасады. Ол 2000–01 маусымында "Сиксерс" командасының соңғы бес ойынында аз ғана минут ойнады, бірақ команданың 23 плей-офф ойынының 15-іне қатысты. Көп пайдаланбаған Белл 2001 жылғы Шығыс конференциясы финалының 7-ші ойынында жарқын өнер көрсетті, 10 ұпай жинады (барлығы 2-ші ширекте) және "Сиксерс" командасын "Бакс" командасына қарсы алғашқы кемшіліктен шығарып, жеңіске жеткізді. Ол 2001 жылғы НБА финалында "76ers" командасының барлық бес ойынында ойнады. Белл 2001–02 НБА маусымында "Сиксерс" командасымен 74 ойын өткізіп, ойынға орташа есеппен 3,4 ұпай жинады және команданың плей-оффтың бес ойынының үшеуінде ойнады, бірақ "Сиксерс" командасы плей-офф сериясында бес ойыннан кейін "Бостон Селтикс" командасына есе жіберді.

Даллас Маверикс (2002-2003)

2002 жылдың 1 қазанында Белл «Даллас Маверикс» командасымен еркін агент ретінде келісім жасады және ойынға 15,6 минуттан 3,1 ұпай жинады. НБА карьерасында алғаш рет ол 75 ойынның 32-сінде негізгі құрамда ойнап, көп тәжірибе алды. «Даллас Маверикс» командасымен 2003 жылы өткен 17 плей-офф ойынында Белл әр ойынға орташа 5,7 ұпай және 3,0 допты қайтару жинады, команда Батыс конференциясының финалына өтті.

Юта джазы (2003-2005)

2003 жылғы 26 қыркүйекте Белл «Юта Джазз» командасымен келісімшарт жасасты және НБА-ға келгеннен бергі ең сәтті маусымын өткізді. Белл «Джазз» командасының барлық 82 ойынында ойнады, және тек төртеуінде ғана бастап ойнаса да, 11,2 ұпай, 2,9 допты қайтару, 1,3 нәтижелі пас және ойынға 24,6 минутпен өзінің мансаптық көрсеткіштерін жаңартты. 2004–2005 маусымында бұл көрсеткіштерді одан да жақсартты, тек 63 ойында ойнағанына қарамастан, ойынға 12,3 ұпай, 3,2 допты қайтару және 1,4 нәтижелі пас берді.

Феникс Санс (2005-2008)

2005 жылдың 3 тамызында Белл «Феникс Санс» клубымен келісім шартқа отырды. Белл Стив Нэштің қатысуына жауап беріп, өте сенімді ойыншыға айналды. Ол қатысқан 79 ойынның барлығында негізгі құрамда ойнады және 2005–06 маусымын 37,5 минуттық орташа ойын уақытында 14,7 ұпай жинап аяқтады. Белл сондай-ақ 2005–06 маусымында үш ұпайлық лақтырудың 44,2%-ын дәл орындады. Ол 2006 жылғы НБА Footlocker Three Point Shootout турниріне қатысуға шақырылды, бірақ отбасылық жағдайға байланысты қатыса алмады, оның орнына Гилберт Аренас қатысты. Белл мансабындағы ең ерекше оқиғалардың бірі 2006 жылғы 2 мамырда, «Лос-Анджелес Лейкерс» командасына қарсы бірінші раундтың бесінші ойынында болды. Белл «Лейкерс» командасының шабуылшысы Коби Брайантқа жасаған қатаң фолдан кейін оны алаңнан шығарып жіберді (ойын аяқталуға 7:33 минут қалғанда). Ойыннан кейінгі баспасөз конференциясында Белл Брайанттың жақ сүйегіне жасаған соққысына жауап ретінде осы әрекетке барғанын түсіндірді. «Егер біреу сізді бетке ұрып-соқса, бұл жеке мәселе. Мен осыны басқаша түсіндіре алмаймын. Мен бар күшіммен ойнадым, жақсы жұмыс істеуге тырыстым, командама қажетті болдым, бірақ менің бетімді үнемі ұрып жатыр. Оның маған не істеуге рұқсат етілгеніне ешқандай шектеу жоқ сияқты, сол кезде мен сабырлымды жоғалтып, жағдайды өз қолыма алдым». Белл киім ілгішпен ойнағаны үшін бір ойынға қатысудан шеттетілді. «Санс» командасы аталған серияны 7 ойыннан кейін жеңіп алды. 2006 жылғы НБА плей-оффының келесі раундында Белл 5-ші ойында «Лос-Анджелес Клиперс» командасына қарсы өткен ойында соңғы секундта үш ұпайлық лақтырумен ойынды теңестіріп, қосымша уақытқа жіберді, онда «Санс» командасы жеңіске жетіп, серияда 3:2 есебімен көшбасшылыққа шықты. Батыс конференциясының финалындағы 1-ші ойында «Даллас Маверикс» командасына қарсы төртінші кезеңнің ортасында Белл тізесіне жарақат алып, қалған ойынды және серияның келесі екі ойынын өткізіп жіберді. Белл 4-ші ойында «Санс» командасына есепті теңестіруге көмектесті, бірақ олар ақырында «Маверикс» командасына есе жіберді. 2007 жылдың 5 қаңтарында Белл «Торонто Рапторс» командасына қарсы өткен сыртқы ойында Андреа Баргнаниді тепкені үшін бір ойынға жазаланды. Белл 2006–07 маусымын 205 үш ұпайлық лақтырумен аяқтады, бұл көрсеткіш бойынша «Вашингтон Визардс» командасының ойыншысы Гилберт Аренаспен тең бөлісті.

Шарлотта Бобкетс (2008 2009)

2008 жылдың 10 желтоқсанында Белл Борис Диау және Шон Синглетаримен бірге «Шарлотта Бобкетс» командасына Джейсон Ричардсон, Джаред Дадли және 2010 жылғы екінші раунд таңдауының құқығын алмастырып берілді. Бұл «Санз» командасы құрамын жаңару мақсатымен жасаған ауыстыру болды. Белл үшін маусымның басы сәтсіз өтті, ол тек ойын сайын 9,6 ұпай жинап, жаңа бапкер Терри Портердің басшылығымен алаңдағы рөлі азайды.

Голден Стейт Уорриорс (20092010)

2009 жылдың 16 қарашасында Белл Владимир Радмановичпен бірге Стивен Джексон мен Аси Лоудың орнына Голден Стейт Уорриорс командасына ауыстырылды. Ол «Уорриорс» сапында тек бір ойын ойнады; сол жалғыз ойында 11 ұпай жинап, үш үш ұпайлық тақымының барлығын дәл тигізді. 2010 жылдың 22 наурызында командадан босатылды. Беллдің «Уорриорс» командасына ауысуы Стеф Карриге Голден Стейт командасының ұзақ мерзімді ойыншысы болуға мүмкіндік берді, себебі ол бұрын Аси Лоу пайдасына құралымнан шығарылған еді.

Ютаға оралу (20102013)

2010 жылдың 14 шілдесінде Белл Юта Джаззбен үш жылдық, 10 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. Бірақ екі маусымнан соң командамен арақатынасы ушығып кетті. Өзара келісіммен ол 2012–13 маусымының көп бөлігін келісімшарты күшінде болса да командадан бөлек өткізді. 2013 жылдың 10 наурызында Белл Юта Джазз клубынан босатылды.

Зейнеткерлік

2014 жылдың 13 ақпанында Белл баскетболдан қанағат тұтып, карьерасын аяқтағанын хабарлады.

Атқарушы

2014 жылдың 1 қазанында «Кливленд Кавальерс» командасы Беллді ойыншылар әкімшілігінің директоры қызметіне тағайындағанын хабарлады. 2015 жылдың қыркүйегінде ол отбасымен көбірек уақыт өткізу ниетімен бұл қызметтен кетті.

Спорттық ақпарат құралдары

2020 жылдың тамызында Белл Логан Мёрдокпен бірге "The Ringer NBA Show" бағдарламасын жүргізе бастады.

Жеке өмір және отбасы

2004 жылдың шілдесінде Белл өзінің сүйіктісі Синди Гринманға үйленді. 2007 жылдың 2 мамырында Синди кесар тілігімен 2007 жылғы НБА плей-оффтың 1-ші раундында Лос-Анджелес Лейкерске қарсы 5-ші ойын басталар алдында алты сағатқа бұрын олардың алғашқы баласы, Дия дүниеге келді. "Санс" сол ойында 119-110 есебімен жеңіске жетіп, серияны 4-1 есебімен аяқтады. Оның әйелі 2008 жылдың 8 қарашасында тағы бір бала, Тай Бруклинді дүниеге әкелді. Беллдің бір туысы бар: Томби Белл. Томби Флорида университетінің бұрынғы WNBA баскетболшысы және Майами Ураган әйелдер баскетбол командасының бұрынғы бапкері. Белл 2 жасынан бері вегетариандық өмір салтын ұстанады және жұмыртқа жемейтінін айтқан.

Әлеуметтік желілер

2014 жылы Белл Instagram желісінде Rajadia19 деген қолданушы атымен жазбалар жая бастады, бұл шот расталған. 2020 жылдың шілдесінде Белл RajaBell19 қолданушы атымен Twitter-де тіркелді, бұл ат оның NBA ойыншысы ретінде ең көп киген нөміріне сілтеу жасады. 2022 жылдың шілде айының басына қарай, екі жылдан астам уақыт бойы белсенді түрде өтініш білдіргеніне қарамастан, Раджа Twitter-ден растама алмады.