Кіріспе
Маркус Дион Камби (Marcus Dion Camby; 1974 жылдың 22 наурызында туған) – Ұлттық баскетбол қауымдастығында (NBA) 17 маусым ойнаған американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы. Ол 2006–07 жылғы NBA маусымында «Жылдың үздік қорғаушы ойыншысы» атағын алды және бір ойындағы блокталған доптар саны бойынша лигада бірінші орынға шықты. Камби сондай-ақ төрт мәрте NBA All-Defensive Team құрамасына енді және NBA тарихындағы барлық уақыт бойынша блокталған доптар тізімінде 12-ші орында тұр.
Marcus Dion Camby (born March 22, 1974) is an American former professional basketball player who played 17 seasons in the National Basketball Association (NBA). He was named Defensive Player of the Year during the 2006–07 NBA season, leading the league in blocked shots per game. Camby is also a four time member of the NBA All Defensive Team and is 12th on the NBA's all time career blocks list.
Ерте өмір
Маркус Дион Камби 1974 жылдың 22 наурызында Коннектикут штатының Хартфорд қаласында дүниеге келген. Камби орта мектептегі карьерасын Коннектикут штатының Батыс Хартфорд қаласындағы Коннард орта мектебінде бастады. Кейін ол Хартфорд қалалық орта мектебіне ауысты. Соңғы курста Камби орта есеппен 27 ұпай, 11 допты қайтару, 8 блок және 8 нәтижелі пас берді, нәтижесінде 27–0 есебімен штаттық чемпионатты жеңіп алды. Ол "Gatorade" компаниясының Коннектикут штатындағы "Жылдың үздік ойыншысы" деп танылды.
Колледж мансабы
Кемби UMass Minutemen командасында үш маусым ойнады. UMass-тегі алғашқы жылында ол NCAA жаңашыл рекордын орнатып, барлығы 105 блок жасады және Атлантик 10 лигасының жаңашылы атанды. Кемби 1994–95 маусымында A 10 бірінші командасының құрамына енді, ал Minutemen NCAA турнирінде Elite Eight сатысына жетті. 1995–96 маусымында Кемби Джон Р. Вудэн сыйлығы мен Нейсмит колледжінің жыл ойыншысы сыйлығын жеңіп алды. Ол UMass командасын көптеген №1 рейтингіге және 1996 жылғы NCAA Final Four-ға жеткізді. NCAA турнирінде Кемби 11 ойында барлығы 43 блок жасап, турнир рекордын жаңартты. Жаза ретінде мектеп 1996 жылғы NCAA турнирінен түскен 151 617 долларлық кірісін қайтаруға міндеттелді. Кейіннен Кемби мектепке келген шығынды өтеді. 1997 жылы Sports Illustrated журналында жарияланған мақалада Коннектикут штатынан Джон Лунсбери мен Уэсли Спирс агенттері Кемби кәсіби спортшы болғанда оларды өкіл ретінде таңдауға үміттенегендіктерін айтты. Мақалада сондай-ақ Кемби агенттерден "әшекейлер, жалға алынған көліктер және жыныстық қызметтер" алғандығы жазылған. Кемби 2010 жылдың 10 қыркүйегінде UMass Атлетикалық Даңқ залына енгізілді. Кейбіреулер мектепті Final Four жетістігін жойған спортшыны қабылдағаны үшін сынаса, басқалары оны мектептің ең үздік спортшыларының біріне жасалған оң баға ретінде қарады. Кемби қайтадан оқуға түсіп, UMass онлайн курстарын аяқтады және 2017 жылдың 12 мамырында диплом алды.
Торонто рапторлары (1996-1998)
Камби 1996 жылғы НБА драфтының бірінші раундында «Торонто Рапторс» командасы тарапынан екінші нөмірмен таңдалды. Жаңа өнер көрсету маусымында ол НБА жаңашылдардың бірінші құрамасына енді, ойын барысында орташа есеппен 14,8 ұпай, 6,3 доптарды қайтару және 2,1 блок көрсетті. 1997 жылдың 27 наурызында Камби жаңа өнер көрсетуші ретінде өте жақсы ойын өткізді, 37 ұпай жинады (бұл «Торонтоның» барлық ұпайларының 47% құрады) және «Атланта Хоукс» командасына қарсы 90-79 есебімен жеңілген кезде 8 допты қайтаруға қол жеткізді. Келесі маусымда Камби лигадағы ойынды блокпен тоқтату көрсеткіші бойынша көш бастады, орташа есеппен ойынға 3,7 блок жасады. Дегенмен, үнемі болатын жарақаттар Камбидің өнімділігіне кедергі келтірді және команда екі маусымнан кейін оны ауыстыруға шешім қабылдады.
Нью-Йорк Никс (1998-2002)
1998 жылы Камби Нью-Йорк Никс клубына Чарльз Оукли және Шон Маркстың құқықтары үшін жасалған ауыстыру келісімі бойынша келді. Саудадан кейін Камби Оукли туралы: "Оуклиді ешкім алмастыра алмайды. Ол – команданың жүрегі және көшбасшысы еді. Мен басқа позицияларда ойнаймын, әмбебаптық әкелемін. Біз күнделікті жағдайды бақылап, жеңіске жетуге ұмтыламыз, мен осыны қалаймын", – деді. Нью-Йорктегі алғашқы екі маусымда Камби ветеран All-Star ортасы Патрик Юингтің қосымшасы болды. Никс 1998-99 маусымындағы лок-аут салдарынан қысқартылған маусымда командалық үйлесімді орнатуға тырысты, нәтижесінде 27-23 есебімен аяқтады, бұл Шығыс конференциясының 8-ші және соңғы кезеңіне ілігуге жеткілікті болды. Плей-оффта Камби және оның командаласы (жақын досы) Латрелл Спреуэлл өзін көрсетті, Никс Майами Хитті сенімсіз жеңіске жеткізіп, алғашқы екі раундта Атланта Хоуксты ұтып, қарсыласы Индиана Пейсерспен Шығыс конференциясының финалында кездесуді ұйымдастырды. Серияның басында Ахилл жарақатынан кейін маусымын аяқтаған Юингтен кейін Камби бос орынды толтырып, серияның соңғы үш ойынында екі еселі көрсеткіштерге жетіп, Никсті Пейсерске қарсы алты ойындық жеңіске жеткізіп, НБА финалына шығарды. Никс 8-ші орын алған команда ретінде НБА финалына шыққан алғашқы команда болды, онда олар Сан-Антонио Спёрспен кездесті. Спёрс 1999 жылы 5 ойынның ішінде Никсті жеңіп, чемпион атанды. 1999-2000 маусымында Юинг ортаға оралған Никс, көптеген тәжірибелі ойыншылардың үлесімен 50 ойын жеңіп алды, соның ішінде Камби "Жылдың алтыншы адамы" сыйлығына лайық болды. Плей-оффта Никс Торонто Рэпторсты үш ойында, ал Майами Хитті жеті ойында жеңіп, екінші жыл қатарынан Шығыс конференциясының финалына жолдама алды. Онда олар шығыстағы ең үздік командамен, Индиана Пейсерспен кездесіп, алты ойыннан кейін жеңілді. 2001 жылдың 15 қаңтарында Сан-Антонио Спёрс командасына қарсы өткен ойында Камби Спёрс шабуылшысы Дэнни Ферриге соққы берді, Ферри ойын кезінде көзіне соққы алғаннан кейін. Ферри соққыны қабылдамады, өйткені Никс бас бапкері Джефф Ван Ганди соңғы секундта араласты, нәтижесінде Камби оның басын соқты. Ван Ганди сол көзіне 15 тігіс салдырып, жарасын жапты. Екі оқиғадан кейін бетіне сызақтар түскен Камби бес ойынға шеттетіліп, 25 000 доллар айыппұл төледі. Ферри бір ойынға шеттетіліп, алғашқы қателігі үшін 7500 доллар айыппұл төледі. Шеттетілгеннен кейін Камби маусымның ең жақсы ойыншысы болды, ойынға орташа есеппен 12 ұпай, 11 ребоунд және 2 блокпен ойнады; алайда бұл жеткіліксіз болды, өйткені Никс плей-оффтың бірінші раундында Торонто Рэпторс командасына бес ойыннан жеңілді. Камби 2001-2002 маусымының көп бөлігін жарақатпен өткізді, ал ол ішкі қатысу ретінде болмаған кезде Никс 30-52 есебімен күресті және плей-оффқа іліге алмады. Денверге ауысқаннан кейін Камби Никс командасының жаттықтырушыларын жарақатты дұрыс диагноз қоймай, оған керегінен көп ойын өткізіп жіберді деп айыптады. Алайда, Наггетс Никс командасымен келісті. 2003-2004 маусымында Камби жаңадан келген әріптесі Кармело Энтонимен бірге Наггетс командасын плей-оффқа қайтаруға көмектесті, онда олар лиганың ең үздік ойыншысы Кевин Гарнет бастаған Миннесота Тимбервулвз командасынан жеңілді. Камби бірнеше маусым бойы НБА-да блокталған соққылар саны бойынша көш бастады. 2005-2006 маусымында Наггетс командасында ол ойынға 12,0 ребоунд, ойынға 9,6 қорғаныс ребоунд және ойынға 1,4 ұрлық жасады. Ол сондай-ақ ойынға орташа есеппен 12,8 ұпай жинады және лиганың ойынға блоктарын (3,3) бастап, Денверге Солтүстік-Батыс дивизионын жеңіп, плей-оффқа шығуға көмектесті. 2006 жылдың 16 желтоқсанында Камби Никс-Наггетс төбелес қатысты. Ол ойыннан шығарылған 10 ойыншының бірі болды, бірақ тоқтатылмады. Камби 2006-2007 маусымында "Жылдың үздік қорғаныс ойыншысы" атағын жеңіп алды. Бұл Камби мансабындағы алғашқы мәртебе болды. Ол НБА комиссары Дэвид Стернден Наггетс командасының 2006-2007 жылғы плей-офф ойындарында, 2007 жылдың 28 сәуірінде Сан-Антонио Спёрс командасына қарсы өткен ойын алдындағы рәсім кезінде нақты марапатты алды. 2006-2007 маусымында Камби ойынға 3,3 блок (лигада бірінші), ойынға 11,7 ребоунд (лигада бесінші), ойынға 9,3 қорғаныс ребоунд (лигада екінші) және ойынға 1,24 ұрлау (орталықтар арасында екінші) құрады. 2007-2008 жылғы НБА маусымында Камби ойынның ең үздік қорғаныс ойыншыларының бірі ретінде өз белгісін қалдырды. Ол маусымды ойынға 13,1 ребоунд (лигада екінші), 48 минутқа 18,1 ребоунд (лигада бірінші), ойынға 10,2 қорғаныс ребоунд (лигада екінші), 48 минутқа 14,1 қорғаныс ребоунд (лигада бірінші), ойынға 3,61 блок (лигада бірінші), 48 минутқа 4,96 блок (лигада бірінші), 285 блок (лигада бірінші), ойынға 1,06 ұрлау (орталықтар арасында үшінші) және ойынға 3,3 нәтижелі пас (орталықтар арасында екінші) көрсетті. 2007 жылдың 26 желтоқсанында Наггетс командасының Милуоки Бакс командасына қарсы өткен ойынында Камби трипл-дабл жасады, 10 ұпай (соның ішінде үш ұпайлық лақтыру), 11 ребоунд және 10 блокпен. Трипл-дабл Камбидің мансабындағы үшінші және 1998 жылдың 19 сәуірінде Филадельфия 76ers командасына қарсы өткеннен бергі алғашқысы болды. 2008 жылдың 14 қаңтарында Наггетс командасының Шарлотт Бобкэтс командасына қарсы өткен ойынында Камби 20 ұпай, 23 ребоунд, 6 нәтижелі пас және 6 блокпен өте жақсы ойын көрсетті. Ол 1990 жылдан бергі тек төртінші ойыншы ғана болды, ол бір ойында кемінде 20 ұпай, 20 ребоунд, 6 нәтижелі пас және 6 блокпен ойнады. 2008 жылдың 17 қаңтарында Наггетс командасының Юта Джаз командасына қарсы өткен ойынында Камби блокталған соққылар ресми НБА статистикасы болған 1973-74 жылдан бергі үшінші ойыншы болды, ол бір ойында кемінде 24 ребоунд және 11 блокпен ойнады. 2008 жылдың 25 қаңтарында Наггетс командасының Нью-Джерси Нетс командасына қарсы өткен ойынында Камби 4 блок жасады және осылайша Наггетс мүшесі ретінде 1000-шы блокталған соққысын жасады. 2008 жылдың 16 наурызында Сиэтл Суперсоникс командасына қарсы өткен тарихи 168-116 жеңіліс ойынында (168 ұпай – франшиза тарихындағы ең көп ұпай – НБА тарихындағы төртінші ең көп ұпай – қосымша уақытсыз ойын үшін), Камби 13 ұпай, 15 ребоунд және 10 нәтижелі паспен екінші трипл-дабл жасады. Трипл-дабл НБА рекордын тікелей 27 минутта жасалды.
Лос-Анджелес Клиперс (2008-2010)
2008 жылдың 15 шілдесінде Камби 2010 жылғы НБА драфтында екінші раунд таңдауларын алмастыру құқығы үшін «Лос-Анджелес Клиперс» командасына ауыстырылды. Камби «Нэггетс» командасынан ауысқанына риза еместігін, олардың маусымнан кейінгі жетістіксіздігі үшін оны кінәлі деп есептегенін айтты. "Мен сол командамен барлық дерлік мүмкіндіктерімді пайдаландым деп ойладым және әрқашан дұрыс жолмен әрекет етуге тырыстым. Бірақ олардың бұл әрекеті өте әдепсіз болды, маған ештеңе хабарламады. Бұл енді өткенге кетті, мен оны ұмытып, осы жаңа сапарға асығамын". 2008–09 жылғы НБА маусымының басында ол жеңіл шабуылшы ретінде ойынды бастады, ал Крис Каман бастапқы орталық қызметінде қалды. Кейін Каманның жарақаттануы және Зак Рэндольфтың командаға қосылуы Камбиді бастапқы орталық позициясына қайтарды. 2008 жылдың 17 желтоқсанында Камби «Чикаго Буллз» командасына қарсы өткен қосымша уақыт ойынында 115–109 есебімен жеңіліске ұшырағанда мансабындағы ең көп – 27 ребонд жинады. Ол сонымен қатар 19 ұпай, 2 нәтижелі пас, 1 тонау және 4 блок жасады.
Портленд Трейл Блейзерс (20102012)
2010 жылдың 16 ақпанында Камби Стив Блейк, Трэвис Аутлоу және 1,5 миллион доллар ақшаға Портленд Трейл Блейзерс командасына ауыстырылды. Камби 2009–2010 маусымда Портленд Трейл Блейзерс сапында 23 ойын өткізді. Грег Оден мен Джоэл Прибилланың жарақаттарына байланысты Камби командаға Батыс конференциясының алтыншы нөмірі ретінде плей-оффқа қатысуға көмектесті. 2010 жылдың 12 сәуірінде Портлендте Оклахома-Сити Тандермен өткен ойында Камби 30 ұпай жинап, 13 допты қайтарып алды. 2010 жылдың 20 сәуірінде ол "Блейзерс" клубымен екі жылға келісімшартты жаңартты.
Хьюстон Рокетс (2012)
2012 жылдың 15 наурызында Камби Джонни Флинн, Хашим Табит және екінші раундтағы драфт таңдауының орнына «Хьюстон Рокетс» командасына сатылды.
Никске оралу (20122013)
2012 жылдың 11 шілдесінде Кемби «Нью-Йорк Никс» клубына «sign-and-trade» (келісімшарт жасау және ауыстыру) арқылы өтті, бұл келісімге Тони Дуглас, Джош Харрелсон, Джером Джордан және екі болашақ драфт таңдауы да қатысты, олар «Хьюстон Рокетс» клубына барып қосылды. Ол сол аяғының табандық тіні созылуынан 2012/13 маусымының көп бөлігін өткізе алмады, бар болғаны 24 ойынға қатысты. 2013 жылдың 10 шілдесінде Камби, Стив Новак, Квентин Ричардсон, болашақ бірінші раунд драфтындағы таңдау және екі болашақ екінші раунд драфтындағы таңдаулар «Никс» клубынан «Торонто Рапторс» клубына Андреа Баргнаниға айырбасталды. Содан кейін «Рапторс» Кембинің келісімшартын тоқтатып, өтемақы төледі. 2013 жылдың 29 шілдесінде Камби қайтадан «Хьюстон Рокетс» клубымен келісімшарт жасасты. Бірақ, 2013 жылдың 28 қазанында «Рокетс» оны құрамынан шығарды.
Қайырымдылық
Кемби UMass-те оқығанда Оңтүстік Хэдли студенттеріне жеке сабақтар берді және мансабы бойында қайырымдылыққа белсенді қатысты. "Нуггет" сапында ойнағанда Денвер аймағындағы бірнеше қайырымдылық қорымен тығыз жұмыс істеді. Кәсіпқой ретінде "Шекарасыз баскетбол" бағдарламасымен Африканы аралады. 1996 жылы Кемби "Камбиленд" қорының негізін қалады, ол коммерциялық емес ұйым. "Камбиленд" жастарға мүмкіндік беру үшін мектептер мен қоғамдық ұйымдармен ынтымақтаса жұмыс істейді.
Ұшып кету оқиғасы
2001 жылғы 23 сәуірде Камбидің анасы мен екі қарындасы Хартфорд тұрғыны Трой Крумспен өз үйлерінде кешірілді. Адам ұрлау, бірінші дәрежелі жыныстық шабуыл, үйге заңсыз кіру және қару-жарақ ұстау баптары бойынша айыпталған Крумс, әйелдерді сегіз сағат бойы пышақпен қорқытып, полициямен қақтығысқа түсті. Камбидің өзі оқиға орнында полициямен бірге болды. Ақырында Крумс бірінші дәрежелі жыныстық шабуыл, екінші дәрежелі үйге заңсыз кіру және мерзімінен бұрын соттан босату шарттарын бұзу фактісі бойынша өзін кінәлі деп мойындады. Бастапқыда 95 жылға дейін түрмеге жазалануы мүмкін болған Крумс, 18 жылға сотталды.