Энтони Рандл: Тасмания премьер-министрінің өмірбаяны

Кіріспе

Австралиялық саясаткер (туған 1939)

Энтони Максвелл Рандл АО (5 наурыз 1939 ж. туған) – 1996 жылдың 18 наурызынан 1998 жылдың 14 қыркүйегіне дейін Австралияның Тасмания штатының премьер-министрі болды. Ол Рей Грумның орнын басып, кейін Джим Бэкон оны алмастырды. 1986 жылдан 2002 жылға дейін Брэддон округінің депутаты болған либералдық партия өкілі. Бұрынғы журналист, ол Каролина Уоттке үйленген. Оның алғашқы некесінен егіз қыздары бар. Рандл 1986 жылы алғаш рет Брэддон округының депутаты болып сайланды және 1989, 1992, 1996 және 1998 жылғы сайлауларда қайта сайланды. 1988 жылдан 1989 жылға дейін Тасмания Мәжілісінің спикері қызметін атқарды. 1996 жылғы сайлауда либералдық премьер-министр Рэй Грум либералдар көпшілігін сақтайтын болса ғана билік ететінін уәделеді. Аталған сайлауда либералдар үш орынға жеңіліп, көпшілігінен айырылды. Еңбек партиясы «жасылдармен» келісімге бармады, нәтижесінде «жасылдардың» қолдауымен құрылған либералдық азшылық үкіметі ғана мүмкін болды. Грум сайлау алдындағы уәдесін бұзудың орнына отставкаға кетті, ал Рандл либералдық партияның жетекшісі болып сайланды. Ол «жасылдармен» келісімге келіп, премьер-министр болуға мүмкіндік алды.

Үкімет

Рандлдің азшылық үкімет кезінде жұмыссыздық өсті және мемлекеттік экономика қиындыққа тап болды. Еңбек партиясы либералдардың экономикалық беделін түсіру мақсатымен мұны пайдаланды. Дегенмен, басқалар нашар экономикалық жағдайды мемлекетке инвестиция салудан қорқудың нәтижесінде, азшылық үкіметтің болуына байланысты деп айыптады. Өз үкіметінде Рандл жасылдарға кеңселер, штат қызметкерлері және парламенттік ресурстарды берді. Ол парламенттің мөлшерін азайту үшін лоббилік топтардың қысымына ішкі түсті. Тасмания Мәжілісінде әрқайсысы тоғыз мүшеден сайлайтын үш көпмандатты округ құру сияқты көптеген ұсыныстар жасалды. Басқалары Тасмания Заң шығару кеңесін таратып, оның бір бөлігін Мәжіліске қосуды ұсынды. Еңбек партиясы 40 мүшеден тұратын парламент ұсынды, оның 25 мүшесі Мәжілісте, ал 15 мүшесі Заң шығару кеңесінде болар еді. Еңбек партиясының ұсынысын көптеген бизнес топтары мен Заң шығару кеңесі қолдады, себебі бұл азшылық үкімет құру ықтималдығын азайтады. Алайда, Рандл Еңбек партиясының ұсынысын қолдаудан бас тартты, өйткені бұл оның құлауына әкелуі мүмкін еді. Либерал партияның бір мүшесі, Боб Чик, Еңбек партиясының ұсынысын қолдау үшін өз фракциясынан шығып, кейін шағын бизнес жөніндегі хатшы лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Рандл үкіметі өз балама ұсыныстарын Заң шығару кеңесінен қолдау таба алмады және мәселені тастай алмады, сондықтан Рандл кейіннен Еңбек партиясының заң жобасын қолдауға келісті. Сөз сөйлегенде Рандл: «Бұл жаңа модель әлдеқандай емес болса да, кем дегенде 10 пайыз дауыс жинаған партия енді мемлекетті басқара алмайды» деді. Парламент мөлшерінің азаюы сайлау үшін қажетті квотаны 12,5 пайызбен 16,7 пайызға дейін көтерді және жасыл партия мүшелерінің сайлануын қиындатты. Рандл бұл қадамды қолдағаннан кейін бірден сайлау жариялады, себебі жасылдар оған қарсы сенімсіздік білдіретінін білді. Тасманиялық жасылдардың жетекшісі Кристин Милн Рандлдың «либералдардың пайдасы үшін тасманиялықтардың бір тобын саясаттан шығарып тастау үшін өзіне сенгендікке қиянат жасағанын» мәлімдеді. Парламент мөлшері азайғаннан кейін Рандл 1998 жылғы сайлауда жеңіліп, оппозиция жетекшісі болды. Ол 1999 жылдың шілдесіне дейін бұл лауазымда болды және 2002 жылғы сайлау алдында зейнетке шықты. Рандл үкіметі көптеген реформалар жасады: қару заңдарын реформалау, гомосексуалдық заңдарды реформалау, Басс байланысы жобасын іске қосу, Аймақтық орман келісіміне қол қою, Тасманияда табиғатты қорғауға шағын қадам жасау және Порт-Артур трагедиясын басқару.

During Rundle's minority government; unemployment rose and the state economy struggled. The Labor party exploited this in hopes of discrediting the Liberals' economic credibility. However, others simply blamed the bad economic conditions on lack of investment in the state for fear of minority government. In his government, Rundle granted the Greens offices, staff and more parliamentary resources. He came under pressure from lobby groups to reduce the size of parliament, mostly for cost cutting purposes. There were numerous proposals including having three multi member seats in the Tasmanian House of Assembly electing nine members each. Others proposed abolishing the Tasmanian Legislative Council and merging some of its electorates into the House of Assembly. The Labor Party proposed a 40 member parliament with 25 members in the House of Assembly and 15 members in the Legislative Council. The Labor Party proposal was backed by many business groups and the Legislative Council as it would reduce the chance of a minority government. Rundle, however, refused to support Labor's proposal, as it was likely to lead to his downfall. One Liberal member, Bob Cheek, crossed the floor to support Labor's proposal; he was later forced to resign from his position as secretary for small business. The Rundle government was unable to get support from the Legislative Council for its alternatives and wasn't able to abandon the issue, so Rundle later decided to support Labor's bill. In a speech, Rundle stated, "While this new model isn't perfect, at least a party with 10% of the vote will no longer control the state" The reduction in the size of parliament increased the required quota for election from 12.5% to 16.7% and made it more difficult for Green members to be elected. Rundle called an election immediately after declaring support for the move, knowing that the Greens would launch a no confidence vote against him. Tasmanian Greens leader Christine Milne claimed Rundle had 'betrayed her trust to deliberately remove a group of Tasmanians from politics for the Liberals' own gain'
After the size of parliament was reduced, Rundle lost the following 1998 state election and became the opposition leader. He held this position until July 1999 and retired just before the 2002 state election. The Rundle government is credited for its numerous reforms; reforming gun laws, gay law reform, the Bass link initiative, signing the Regional Forests Agreement, a small move towards more conservation in Tasmania, and the handling of the Port Arthur massacre.