Кіріспе

Польшалық танкіге қарсы мылтық

35 үлгідегі танкіге қарсы мылтық (Karabin przeciwpancerny wzór 35, қысқартылған "kb ppanc wz. 35") – Польша армиясы 1939 жылы Польшаға жасалған шабуыл кезінде қолданған 7,9 мм танкіге қарсы мылтық. Ол 1935 жылы жасалғандығы үшін 35 үлгісі деп аталды: сонымен қатар ол ел атымен ("Уругвай", kb Urugwaj; немесе kb Ur) және оның авторы Йозеф Марошек (inżynier) есімімен де белгілі болды.

Құпиялық

Қару бастапқыда Польша армиясының құпия жобасы болды және әртүрлі кодтық атаулармен танымал болды. 1939 жылғы әскери жұмылдыруға дейін, жауынгерлік дайын мылтықтар "Ашуға тыйым салынған! Бақылау құралдары!" деген белгілі жабық жәшіктерде сақталды. Мылтықтың тағы бір жасырын атауы "Уругвай" (полякше: Urugwaj, сондай-ақ Ur) болды, бұл елге "бақылау құралдары" экспортталатын жер ретінде көрсетілді. Польшаның құлауынан кейін, неміс әскері көптеген kb ppanc wz.35 мылтықтарын жаулап алып, оларды "Panzerbüchse 35 (polnisch)" (қысқартылған "PzB 35(p)") деп атады. Кейін итальян армиясы жаулап алынған қарудан 800 дана алды және оларды "fucile controcarro 35(P)" деп атады. Екі атаудың да мағынасы шамамен "1935 жылғы танкқа қарсы мылтық (полякша)" болып аударылады. 1940 жылдың басында, мылтықтың бірі, оның ағаш бөлігі мен ұңғысы кесілген күйде, Кристина Скарбек және басқа поляк хабаршылары арқылы Татра таулары арқылы Польшадан Венгрияға Одақтастарға жеткізілді. Алайда, бұл мылтық Одақтастар тарапынан қолданылмады. Польшаға жасалған шабуыл кезінде поляктар сызбалар мен техникалық сипаттамаларды жойды.

Сипаттама

Ол, әдеттегіден ұзын ұңғысы және алдыңғы бөлігінде екі аяқты тірегі бар мылтыққа ұқсас еді. Бұл Mauser үлгісіндегі, иінтіректің көмегімен оқ атуға арналған мылтық, 4 оқтық жәшікшеден оқталды. Ұңғысының алдында кері соққыны азайтуға арналған тежегіш құрылғысы болды. Ол атылған энергияның шамамен 65% -ын сіңіріп алатын, ал кері соққысы, патроны екі есе көп жарылғыш зат тасымалдаса да, стандартты Mauser мылтығына тең еді. Оның 300 метрлік қашықтыққа бағытталған темір көздері болды. Заманауи танкке қарсы мылтықтардан айырмашылығы, оның тапанша тұтқасы болған жоқ және қатты ядролы бронебойғыш оқтың орнына қорғасыннан жасалған оқ атып шығарды. Толық металл қаптамалы оқтың салмағы 14,579 г болды және жоғары бастапқы жылдамдығының арқасында тіпті көлбеу бұрыштарда да тиімді болды, себебі оқ бронядан секірмей, "жабысып" диаметрі шамамен 20 мм болатын тесік жасады. Тежегіштен бұрынғы бір оқтың кинетикалық энергиясы шамамен 11,850 Дж есептелді. Жоғары энергияның себебі салыстырмалы түрде ұзын ұңғы және 1,275 м/с бастапқы жылдамдық беретін нитро порох болды.

Қару-жарақ

1920 жылдардың соңында Польша Бас штабы польшалық жаяу әскері үшін жеңіл танкіге қарсы қаруды әзірлеуді бастады. 1931 жылы Варшавадағы қару-жарақ технологиясы институтының лейтенант полковнигі Тадеуш Фелстин әртүрлі кіші калибрлі патрондарды алғашқы сынақтан өткізді. Немец жасалған Hagler оқ-дәрілерінің сынақтары болат плитаны тесуде осы типтегі оқ-дәрілердің мүмкіндіктерін көрсеткеннен кейін, Скаржиско-Камиеннадағы Ұлттық оқ-дәрі зауытына секундына 1000 метрден астам жылдамдықпен 7,92 мм патронын жасау тапсырылды. Бірқатар сынақтардан кейін жаңа DS патроны ұсынылды. DS оқ-дәрісі стандартты 7,92×57 мм патронынан туындады, ол Mauser 1898 (wz.98) мылтығында және оның польшалық нұсқасы Karabinek wz.29-да қолданылды. Патроның ұзындығы ұзартылды және жалпы салмағы артты. Қосымша сынақтардан кейін мыс корпусты латуньдан жасалған корпуспен (67% мыс/23% мырыш) ауыстырды. Оқтың бронебойғыш қасиеттері ядроны броня арқылы өткізу арқылы емес, керісінше, оқ плитаға соғылып, кинетикалық энергияны металға беру арқылы болды. Нәтижесінде оқ броня пластинасының ішкі жағында сынып, жоғары жылдамдықпен шамамен 20 мм диаметрлі сынықтарды шығарып, олар броняның ішкі бетінде шағылысып, экипажды өлтіріп немесе жабдыққа немесе қозғалтқыштарға зақым келтіруі мүмкін (бұл қазіргі заманғы HESH танкіге қарсы оқтарға ұқсас, бірақ одан әлсіз). Сынықтың физикасына байланысты, бұл сынықтың көлемі нақты мылтық калибрінен үлкен болды және теориялық тұрғыдан алғанда, оқ броняны тесіп өткен жағдайда тудыратын зақымнан көлік ішінде шағылысып жүргенде көбірек зақым келтіруі мүмкін. Кемшілігі – оқ броняны тесу үшін жасалмағандықтан, оны тұтандырғыш заттармен толтырып, жанармай бактерілерін өртеуге немесе көзден жасарғыш газбен толтыруға болмайды (осыған ұқсас неміс 7,92×94 мм Patronen танкіге қарсы мылтығының патронында қолданылғандай), бұл экипажды эвакуациялауға немесе кем дегенде олардың жауынгерлік қабілетін азайтуға арналған, тіпті оқ өзі соқпаса да. Советтік PTRD 14,5×114 мм танкіге қарсы мылтығы да Mauser Gewehr 98 мылтығының негізінде жасалған бұранданы қолданды, өйткені бұл конструкция өте берік және қарапайым болғандықтан танымал және барлық уақытта ең көп қабылданған және көшірілген конструкциялардың біріне айналды. Wz. 35 моделі де 13,2 мм TuF танкіге қарсы мылтығынан шабыттанды, ол да G98 мылтығының үлкейтілген нұсқасы. Басты айырмашылық – TuF және PTRD үлкен калибрлі оқтармен жабдықталған, ал Wz. 35 8 мм калибрлі мылтыққа бейімделген үлкен патрон корпусын қолданды, бұл соққы күші есебінен өте жоғары жылдамдыққа мүмкіндік берді. Panzerbüchse 39 да 8 мм оқты қолданды, бірақ 7,92x94 мм Patronen деп аталатын үлкен 8 мм Mauser патрон корпусымен және арнайы құралдық болаттан жасалған оқпен жабдықталды.

Мылтық

Қару-жарақты әзірлеумен қатар Варшава технология университетінің жас түлегі, лейтенант Йозеф Марошекке танкіге қарсы мылтық жобалау тапсырылды. 1935 жылдың 1 тамызында Қару-жарақ және жабдық комитеті ресми түрде мылтыққа тапсырыс берді, ал қазан айында жаңа қарудың алғашқы сынақтары басталды. Мылтықтың негізі оның Karabinek KP 32 дипломдық жобасы болды, ол қайта өңделген және жеңілдетілген Mauser Gewehr 98 мылтығы, жаңа оқтың жоғары қысымы мен ұзындығын ұстап тұру үшін механизм үлкейтілді, сондай-ақ оқпан едәуір ұзартылды. Бжест пен Пьонкиде жүргізілген алғашқы сынақтар жаңа қарудың 300 метр қашықтықта 15 мм болат плитаны тесіп өте алатынын көрсетті, бұрышпен орналасқан болат плитаға қарсы да ұқсас нәтижелер алынды. Бастапқыда оқпан шамамен 30 оқтан кейін тозығып, жаңасымен ауыстырылуы керек болды. Алайда, бұл кемшілік тез жөнделіп, түпкілікті прототип шамамен 300 оқ атуға қабілетті болды. Комитет 1935 жылдың 25 қарашасында жаңа жобаны қабылдады, ал желтоқсанда Әскери істер министрлігі 5 мылтық, 5000 оқ және қосымша сынақтар үшін қосалқы оқпан жиынтығын жеткізуді тапсырды. Рембертовтегі жаяу әскер оқу орталығында жүргізілген сынақтар kbk ppanc wz.35-тің тиімділігі мен сенімділігін дәлелдегеннен кейін, Министрлік 1939 жылдың соңына дейін Польша армиясына 7610 мылтық жеткізуді тапсырды. Нақты қанша мылтық өндірілгені белгісіз, бірақ 1939 жылдың қыркүйегіне дейін 6500-ден астам мылтық жеткізілген деп есептеледі.

Қолдану

Тенкке қарсы мылтық – жаяу әскер бөлімінің негізгі танкіге қарсы қаруы болды. Әрбір жаяу әскер ротасы мен атты әскер эскадроны үш мылтықтан жабдықталуға тиіс еді, олардың әрқайсысын екі сарбаздан тұратын команда басқарды. Қосымша танкіге қарсы командалар кейінірек құрылатын болды. Қару бөлімдерге кезең-кезеңімен енгізілгенімен, ол құпия болып сақталды. Мылтықтар жабық ағаш жәшіктерде сақталды, әрқайсысы нөмірленген және "Ашпау" ескертуімен белгіленген, сондай-ақ бақылау құралдарымен жабдықталған. Командалар 1939 жылдың шілдесінен бастап соғысқа дейін құпия әскери орталықтарда дайындалды және құпияны сақтауға ант берді (неміс «wunderwaffe» тұжырымдамасына ұқсас). Мылтықты екі сарбаздан тұратын команданың басшысы иыққа масылатын белбеу арқылы тасыды. Команданың екінші мүшесі оның көмекшісі болды және ол мылтықты қайта зарядтағанда оны қорғады. Қару көбінесе екі аяқты тіреуішпен тік жатып атылды. Дегенмен, оны тік тұрып, тік жатып және отырып та қолдануға болады. Тиімді ату қашықтығы 300 метрді құрады және қару сол кездегі барлық неміс танктеріне, соның ішінде Panzer III және Panzer IV танктеріне қарсы тиімді болды. Ол кез келген қашықтықтағы барлық жеңіл брондалған көліктердің бронясын тесіп өте алатын. 300 метр қашықтықта 30 градус бұрышпен орналасқан 15 мм броняны немесе 100 метр қашықтықта 33 мм броняны тесіп өтетін.

Panzerbüchse 35 (((p) - тің атауы

Карабонға қарсы танк wz.35 1939 жылғы Польшаға басып кіру кезінде көптеген поляк бөлімдерімен кеңінен қолданылды. Польша Германия мен Кеңес Одағының шабуылына түскеннен кейін, қарудың көп бөлігі жауға түсті. 1940 жылы Германия 800 данасын Panzerbüchse 35 (поляк) (PzB 35(p)) және кейін PzB 770(p) ретінде пайдалануға енгізді, сондай-ақ өздерінің жеңілдетілген, бір реттік танкіге қарсы винтовкасы Panzerbüchse 39 (PzB 39) жұмысын үдетті. Германия жаудан алынған поляк DS оқ-дәрілерінің бір бөлігін өздерінің 7,92 мм қатты болаттан жасалған оқтарымен ауыстырды. Венгрия осы мылтықтардың бір бөлігін Мадьяр жеріне қайтып келген поляк әскерлерінен тәркіледі. Финляндия 1940 жылдың наурыз айында 30 данасын сатып алды, бірақ олар Қысқы соғыс аяқталғаннан кейін жетті. Олар жалғасу соғысы кезінде тиімсіз болды және оқу-жаттығу үшін пайдаланылды. 1941 жылы Германия PzB 35 (p) итальяндық қарулы күштеріне берді, олар оны екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Fucile Controcarro 35(P) деген атпен соғыста қолданды. Неміс әскері Италиямен жасасқаннан кейін осы мылтықтардың бір бөлігін қайтарып алып, оларды PzB 770 (i) деп атады.

Тірі қалғандар

Біріккен Корольдікте кем дегенде үш дана бар. Біреуі Польшада, Варшавадағы Польша армиясы мұражайында қойылған, тағы біреуі Познань цитаделіндегі қару-жарақ мұражайында, тағы біреуі Гданьсктегі Екінші дүниежүзілік соғыс мұражайында, ал біреуі Канберрадағы Австралия соғыс ескерткішінде орналасқан. Норвегия қарулы күштері мұражайында Wz. 35 үлгісінің бірнеше данасы сақталады.