Кіріспе

Хомо сапиенс түріндегі белокты кодтаушы ген. Хоп, кейде HOP деп жазылатын, Hsp70 Hsp90 ұйымдастырушы белгісі болып табылады. Ол Hsp70 және Hsp90 белоктық шаперондарын қайтымды түрде байланыстыратын ко-шаперон ретінде жұмыс істейді. Хоп – негізгі шаперондарды (көбінесе жылулық шок ақуыздарын) реттейтін және оларға көмектесетін үлкен ко-шаперондар тобына жатады. Ол Hsp70/Hsp90 кешенінің ең жақсы зерттелген ко-шаперондарының бірі. Алғаш рет ол ашытқыда табылды, ал оның гомологтары адам, егеуқұйрық, тышқан, жәндіктер, өсімдіктер, паразиттер және вирустарда анықталды. Бұл ақуыздар тобы STI1 (стресске сезімтал ақуыз) деп аталады және ашытқы, өсімдік және жануарлар STI1 (Hop) болып бөлінеді.

Ген

Адамның Hop гені 11q13.1 хромосомасында орналасқан және 14 экзоннан құралған.

Құрылымы

ЖҚТБ ақуыздары белгілі бір құрылымдық ерекшеліктерімен сипатталады: барлық гомологтарында тоғыз тетратрикопептидтік қайталау (ТПР) мотивтері болады, олар үш ТПР домендеріне топталған. ТПР мотивтері – көптеген ақуыздар қолданатын өте кең таралған құрылымдық ерекшелік және ақуыз-ақуыз өзара әрекеттесуін бағыттау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Hsp90 немесе Hsp70 лигандты пептидтерімен кешендегі N-терминал TPR1 және орталық TPR2A домендері үшін кристаллографиялық құрылымдық мәліметтер бар. Hsp70 Hsp90 ұйымдастырушы ақуызы (Hop, адамдарда STIP1) – Hsp70 және Hsp90 арасындағы клиенттік ақуыздардың ауысуына жауапты кошаперон. Hop эукариоттарда эволюциялық тұрғыдан сақталған және ядрода да, цитоплазмада да кездеседі. Drosophila Hop – үш тетратрикопептидтік қайталау доменді аймақтардан (TPR1, TPR2A, TPR2B) және бір аспаргин қышқылы-пролин қайталау доменінен (DP) тұратын мономерлі ақуыз. TPR домендері Hsp90 және Hsp70-нің C-терминалдарымен өзара әрекеттеседі, TPR1 және TPR2B Hsp70-ке, ал TPR2A басымдықпен Hsp90-ға байланысады. Шаперондық функцияның өткінші және жылдам сипаты салдарынан жылу шок машиналарының аралық құрылымдарын толық сипаттау қиын.

Функция

Хоптың негізгі қызметі - Hsp70 және Hsp90-ды байланыстыру. Бірақ соңғы зерттеулер оның байланысқан ақуыздардың шаперондық белсенділігін де реттейтінін, сондай-ақ басқа шаперондар мен ақуыздармен өзара әрекеттесетінін көрсетеді. Hsp70/Hsp90 "шаперон машинасы" құрамындағы рөлінен өзге, ол басқа ақуыз кешендеріне де қатысады (мысалы, сигналдық трандукция кешенінде EcR/USP және вирус көбейтілуіне жағдай жасайтын гепатит B вирусының кері транскриптаза кешенінде). Ол прион ақуыздары үшін рецептор болып та қызмет етеді. Хоп түрлі жасуша аймақтарында орналасқан және цитоплазма мен ядро арасында жылжып отырады. Drosophila РНК-интерференция жолдарында Hop siRNA үшін RISC алдындағы кешеннің құрамдас бөлігі екені анықталды. Drosophila Piwi-мен байланысты РНК-интерференция жолында, транспозицияланатын элементтерді (транспозондарды) басуға жауапты жолда, Hop Piwi-мен өзара әрекеттеседі, ал Hop болмаған жағдайда транспозондар бұрынғы басылған күйінен босап, геномдық тұрақсыздық пен сүексіздікке алып келеді.

Өзара әрекеттесулер

Адамдық шала (STIP1) PRNP және 90 кД альфа (цитозольдік) жылулық шок ақуызының А1 мүшесімен өзара әрекеттеседі.