Кіріспе

Таллахассидегі парк, Флорида штаты

Жексон көлінің археологиялық мемлекеттік паркі (8LE1) Флоридадағы ең маңызды археологиялық орындардың бірі болып табылады, ол 1050–1500 жылдар аралығында Форт Уолтон мәдениетінің бас қаласы және салтанатты орталығы болған. Кешен бастапқыда жеті топырақ үйінді, қоғамдық алаң және көптеген жеке ауылдық тұрғын үйлерді қамтыды. Флорида Панхандл аймағындағы маңызды үйінділердің бірі, парк Таллахассидің солтүстігінде, Жексон көлінің оңтүстік жағалауында орналасқан. Кешен 1966 жылдан бері Флорида штатының паркі ретінде басқарылуда. 1971 жылдың 6 мамырында бұл орын 71000241 нөмірімен АҚШ Ұлттық тарихи орындарының тізіліміне енгізілді.

Форт Уолтон мәдениеті

Бұл жер 1000 және 1500 жылдар аралығында Миссисип мәдениетінің ең оңтүстік өкілі – Форт Уолтон мәдениетінің адамдарымен салынды және пайдаланылды. Жердің аумағы, үйінділердің саны мен мөлшері бұл жердің аймақтық басшылықтың орталығы болғанын, сонымен қатар саяси және діни орталық болғанын көрсетеді. Көл Джексон жері тасталып қалғаннан кейін, басшылық орын Ахайкаға көшірілді (1987 жылы Б. Кальвин Джонс қайта ашты және ДеСото тарихи мемлекеттік саябағында орналасқан), онда 1539 жылы Эрнандо де Сото экспедициясы келді, ол жергілікті тұрғындарды тарихи Мускоги тілінде сөйлейтін Апалачи халқы деп білді. Велда үйіндісі (осы да саябақ), Кейсон үйіндісі мен ауылдық қонысы және Йон үйіндісі мен ауылдық қонысы сияқты басқа да Форт Уолтонмен байланысты нысандар бар.

Сайттың сипаттамасы

Жер тасталып кеткен кезде ол үлкен кешен болатын (Бұл үйінділер көп жылдар бойы білікті жоспарлаудың, топырақты білудің және көптеген жұмысшыларды ұйымдастырудың нәтижесі болды. Салтанатты алаң – осы мақсат үшін салынған және тегістелген үлкен жазық жер, онда салт-дәстүрлі ойындар мен жиындар өтті. Үйінділердің маңында және алаң төңірегінде жеке тұрғын үйлермен бірге шаруалар мен жұмысшылар көп тұрған ауылдық қоныстар болды. Айналасындағы ауыл шаруашылығы жерлерінде адамдар жергілікті топырақта жүгері өсірді, бұл тығыз халық және үлкен аумақтың болуының басты себебі болды. Парктегі үйінділердің небары бірнешеуі ғана археологтармен жүйелі түрде қазылған. Қоныс-жайдың өзі шығыс-батыс осімен бағдарланған, Джексон көліне жақын орналасқан Мегинис қолының солтүстік-оңтүстік осіне перпендикуляр. Барлық үйінділер осы бағытты көрсететіндей етіп орналастырылған, бірақ бұл символикалық мағынаға ие ме әлде көлдің бағытының нәтижесі ме, белгісіз. Көптеген қоныстардағы жаңарулар арасындағы уақыт аралығы билеушінің орташа өмір сүру мерзімін, оның өлімін және ізбасармен алмасуын көрсетеді. Үйінділердің мемлекеттік парктен тыс жеке меншікте орналасқандығы оларды парктегідей қорғауға мүмкіндік бермеді және 1975–1976 жылдардың қысында олар толтыру топырағы ретінде тегістелді. Қазу жұмыстары басталғанға дейін Флорида штатының тарихи орындары мен мүліктері бюросының археологы Б. Кальвин Джонс құтқару жұмыстарын жүргізді. 4-ші үйінді 1250–1400 жылдар аралығында салынған. Ол бұрынғы тұрғын үйдің үстіне ақ құм қабатын төсеуден басталып, себеттерге толтырылған үйінді топырағымен жабылып, қызыл саз қабатымен жабылған. Оның да бірнеше ұқсас құрылыс кезеңдері болды. 1947 жылы Джон Гриффин жоғарғы жағында бірнеше шұңқырларды тапты, бірақ жұмыс маусымының уақыт шектеулеріне байланысты одан әрі зерттей алмады. Табылған заттардың ішінде жеміс бұршақтары, мыс балталар, тас және керамикалық құбырлар бар. Бұл бұйымдардың көпшілігінде Оңтүстік-Шығыс салтанатты кешенінің (SECC) мотивтері бейнеленген. Осыған ұқсас артефактілер Оклахома штатындағы Спиро, Алабама штатындағы Маундвилл және Грузияның солтүстік-батысындағы Этова үйінділерінен де табылған. Стильдік талдау көрсеткендей, үштің ішінде Джексон көлі Этовамен ең жақын байланыста болған. Джексон көліндегі тақтада бір қолында салтанатты соқа ұстап, екінші қолында кесілген бас ұстап тұрған қанатты бишінің бейнесі бейнеленген. Фигураның басына оги символы және екі жақты жебе мотиві бар күрделі бас киім киілген. Этовадағы жерлеу орындарында бас киім ретінде пайдаланылған мыс пластиналар табылған. Бұл мотивтер Спиродан табылған мүсіндер мен қабықшалардың оюларында да кездеседі, мысалы, "Тынықталған жауынгер немесе Үлкен бала" мүсініндегі ogee бас киімі және Тынықталған жауынгердің құлағына тағылатын сырғалар. Сондай-ақ, киім-кешекте де соқыр биші/жауынгер/шүмекеш ойынымен байланысты мотивтер бар, оларға колумнелла салтанаты, үлкен қабықшалы бұршақтар, балғалар алжапқышы (басқаша мотиві) және ұзын белдік белбеу жатады. Джексон көлінің археологиялық мемлекеттік паркі Флориданың тарихи ресурстар бөліміне қарасты Американың түпкілікті мұра жолының бөлігі ретінде танылған. Парк бойында екі жаяу жүргінші жолы бар. Біріншісі – Флориданың аумақтық кезеңін (1820–1860) қысқаша көрсететін 0,75 мильдік түсіндірме жолы. Жерді үлкен иелік қорының бір бөлігі ретінде полковник Роберт Батлер иеленген. Екінші жол 2,2 мильді құрайды және табиғи өсімдіктер мен ағаштардың табиғи өсуі арқылы өтетін табиғат жолынан тұрады. Бұл жолға шыққандар 19 ғасырдағы шөпті ұнтақтайтын диірменді көруі мүмкін. Флорида мемлекеттік парктерінің Lake Jackson Mounds археологиялық мемлекеттік паркі веб-сайтында көптеген ақпараттар, соның ішінде парктің жүктеуге болатын картасы бар. Паркке белгілі жеті үйіндінің алтысы кіреді, ал ең үлкені екі үйіндіні пикник үстелдерін пайдаланатын келушілер көре алады. Парктегі түсіндіру көрмелері осы жерді бір кезде мекендеген америкалықтар туралы білімді бөліседі. Бұл пикник үстелдері бар павильонда орналасқан. Паркта көптеген жылдар бойы археологиялық қазбалар жүргізіліп келеді. Бұл қазба жұмыстары кезінде табылған барлық артефактілер Флориданың тарихи ресурстар бөлімінің меншігі болып табылады. Олар 36 CFR 79-бөлімі бойынша Федералды ережелердің Кодексі бойынша 106-бөліміне сәйкес келетін артефакттерді сақтау талаптарына сай келетін қоймада орналастырылған. Парктегі әртүрлі қазбалардан табылған артефактілерге керамикалық сынықтар, қабықшалар, кремень және басқа да тас құралдарының фрагменттері, мыс, слюда және басқа материалдардан жасалған жерлеу заттары жатады. Өсімдік артефактілері де табылған. Паркке кіру төлемдері төмен, бір көлік құралы үшін 3 доллар тұрады және құрметті жүйе бойынша жиналады. Жаяу және велосипедпен келгендерге 2 доллар ғана төленеді. Парк әр күні сағат 8:00-ден күн батқанға дейін ашық. Паркте түрлі іс-шаралар бар, оларға құстарды қарау, жаяу серуендеу, пикник және жабайы табиғатты қарау жатады. 50 адамға дейінгі топтар үшін екі апта бұрын брондалған экскурсиялар қолжетімді. Тұрақ орындары және дәретханалар бар. Жануарларға рұқсат беріледі, бірақ оларды әрқашан бауырымен ұстау керек.

Құрып бара жатқан түрлер

Бұл саябақта құрып кету қаупі төнген өсімдік түрі – Trillium reliquum өседі. Оны 2010 жылдың ақпан айында саяхатшылар тапқан. Бұрын бұл түр Алабама, Джорджия және Оңтүстік Каролинаның ғана кейбір аймақтарында таралғаны есілген. АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметі осы түрдің санын тіркеу жұмыстарын жүргізуде.