Кіріспе
Харлесден – Лондонның солтүстік-батысындағы Брент ауданындағы аудан. Гранд Юнион каналы мен Вормвуд Шөптесінен солтүстікке қарай орналасқан Харроу жолы аудан орталығынан өтіп, шығысқа қарай Лондон орталығына, ал батысқа қарай Уэмблиге дейін созылады. Харлесден тарихи тұрғыдан Уиллесден муниципалды ауданының құрамында болған, Брент құрылғанға дейін; ол Уиллесденнің NW10 пошта индексіне жатады. Харлесден жанды Кариб мәдениетімен мақтан тұтады және музыкалық жанрға қосқан үлесі үшін ресми түрде Лондонның регги астанасы деп аталды. Қала орталығында көптеген көпұлтты тәуелсіз кәсіпорындар бар, ал өнеркәсіп канал жанында орналасқан, ең танымал 1902 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан McVitie’s печенье фабрикасы. Аудан халқының көп бөлігін афро-карибтік шығаттас адамдар құрайды, сондай-ақ ирландтар, португалдар, бразилиялықтар, сомалиліктер және қауымдастықтағы латын америкалықтары мен Шығыс Африкалықтардың шағын топтары да бар.
Тарих
Харлсден бұрын саксондық елді мекен болған. "Домсдей кітабында" "Гервлвествене" деп тіркелген. Ғасырлар бойы бұл аймақ жеміс-бақтары мен бірнеше таверналары бар шағын ауыл болып келді. 19 ғасырда, сол кезде Уилсден приходына қарасты ауылдық елді мекен Харлсден, теміржолдың келуімен қалалық сипатқа ие бола бастады. Уиллесден Джанкшн, Кенсал Грин және Харлсден станциялары Лондон мен Бирмингем теміржолының дамуына ықпал етті. Теміржол және өнеркәсіп жұмысшылары үшін коттедждер, ал жергілікті орта тап үшін сәнді үйлер салынды. 1839 жылға қарай Лондон-Харроу дилижансы ауылдан күнделікті өтетін болды. Осы кезеңде ауылда темірші, азық-түлік дүкені және аяқ киім шебері пайда болды. Харлсден ауылдық сипатын жоғалта бастады, фермалар мен ормандардың орнына зауыттар бой көтерді. 1871 жылы мұнда канализация жүйесі тартылып, жақын арада үйлер салына бастады. Мұнда негізінен орта тап өкілдері тұрды, олар көптеген шіркеулерге, кинотеатрларға, сотқа, кітапханаға және Раундвуд паркінде демалуға мүмкіндік алды. Виктория дәуірінің соңынан бастап 1930 жылдарға дейін тұрғын үйлер аймақ бойынша таралып, Харлсден Лондон агломерациясының бір бөлігіне айналды. 1888 жылы мерейтойлық сағат мұнарасы салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Парк Роялдың жанында Еуропаның ірі өнеркәсіптік аймақтарының бірі салынды, ал ондағы және Харлсдендегі ірі зауыттардың қатарында 1910 жылдан бері МакВити & Прайс (кейін Біріккен Бисквиттер) және 1919 жылдан бері Хайнц компаниялары болды. Өнеркәсіптік өсім орта таптың көшіп кетуіне әкелді, ал Харлсден соғыстар аралығында толығымен жұмысшы табының аймағына айналды. 1939 жылы Уилсден кеңесінің күшімен соңғы ірі Виктория үйлері бұзылды. Соғыстар аралығында Тайнсайдте салынған жүк кемесі осы аймақтың құрметіне аталды. 1941 жылы кеме Ньюфаундлендтен батысқа қарай шамамен 600 миль қашықтықта неміс әскери крейсері Гнайзенаумен батып кетті. Кеме экипажының жеті мүшесі қаза тапты. 1950 жылдары Даремнен көмір және Шеффилдтен болат тасымалдау жергілікті экономикаға үлкен үлес қосты, бұл салалар ирланд және ямайкалық иммигранттарды көптеп жұмысқа алды. Бүгінгі Харлсденнің бейнесі 1950-1960 жылдары қалыптаса бастады. Ирландиядан келген иммиграция және Кариб теңізі мен Үндістан субконтинентінен келген жаңа иммиграция аймақтың нәсілдік және мәдени құрамын өзгертті. Иммиграцияға қарамастан, Харлсден халқы 1951 жылы 39 527-ден 1971 жылы 26 970-ке дейін азайды, бірақ тығыздығын сақтап қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстың бомбалауынан үйсіз қалғандарға арналған құрастырылған үйлер 1960 жылдардың соңына дейін сақталды. 1960 жылдары Керзон Крессент иелігі кедейлікпен танымал болды және вандализм ошағына айналды. Сонымен қатар, Батыс Үндістан мен Үндістан субконтинентінен иммиграция ұлттық газеттерде нәсілшіл мақалаларға әкелді. Өнеркәсіптің құлдырауы және Брент-Кросс сауда орталығының салынуы кедейлікті одан әрі күшейтті, сондай-ақ поляк, ауған және колумбиялық қауымдастықтар да пайда болды. 2007 жылдың наурыз айында Чарльз ханзада Харлсденге сапар жасады. Ол: "Мен ұзақ уақыттан бері үлкен көшеде серуендеп, бір-екі дүкенге кіргенімде осылай қуанған емеспін. Көбірек дүкенге бара алмағаным үшін өте кешірім сұраймын" деді. Соңғы кезде Харлсденнің жағдайы жақсарып келеді. Қылмыстың төмендеуі тұрғын үй бағасының өсуіне әкелді, бірақ ауданда әлі де gentrified емес атмосфера сақталған. 2015 жылы жергілікті еріктілер мен қайырымдылық ұйымдарының қаржысымен жаңа "Таун Гарден" ашылды, ол жергілікті тұрғындарға бау-бақшамен айналысуға, әлеуметтік қарым-қатынасқа түсуге және жаттығулар жасауға мүмкіндік берді. Ол Харлсденнің жүрегіндегі жасыл шаңыраққа айналды.
Ыңғайлылықтар
Харлсденнің көпұлттылығы оның базар көшесінде жақсы байқалады, онда афро-кариб шаш күтімі мен сұлулық салондары, сомали мейрамханалары, португалдық кондитерлік дүкендері және бразилиялық кафелер сияқты әртүрлі шағын бизнестер орналасқан.
Барлық жандар шіркеуі
Барлық жандар шіркеуі Харлсдендегі Стейшн-роудта орналасқан. Оны 1879 жылы Э. Дж. Тарвер жобалаған және ол ІІ* санаттағы ескерткіш.
Юбилейлік сағат
Харлсденнің мерейтойлық сағаты 1888 жылы королева Викторияның алтын юбилейын еске алу үшін орнатылған.
Раундвуд паркі
Раундвуд паркі – Харлсдендегі негізгі қоғамдық ашық кеңістік және саябақ.
Уилсден округінің соты
Актон-Лейн көшесінде орналасқан қазіргі Уилсден округ соты 1970 жылы салынды.
Виллесденнің біздің әйел бауырласымыз
Бұл рим-католик шіркеуі және 19 ғасырдың соңында өсіп келе жатқан ирланд халқына қызмет ету үшін Уилсденнің Біздің Анамыздың алғашқы миссиясы болған, алайда қазіргі шіркеу 1931 жылы салынды.
Харлсден үйі
Бұл 1960 жылы салынған, қазіргі уақытта Жұмыс орталығы орналасқан мемлекеттік ғимарат. Бұл жерде бұрын Уилсден ипподромы – музыкалық зал мен варьете театры болған. Оны белгілі театр сәулетшісі Фрэнк Матчем жобалаған, алғашқы қойылымы 1907 жылдың 16 қыркүйегінде өтті. Театр 3500 адамға арналған орындықтарға ие болған. Театр 1940 жылы әуе шабуылы кезінде қирады.
Демография
2011 жылғы санақ нәтижесі бойынша Харлсден ауданының халқы 17 162 адамды құрады. 2011 жылы аудан бойынша үйлердің 71,4%-ы пәтерлер, 15,8%-ы қабатты үйлер, 8,6%-ы жартылай жеке тұрғын үйлер және 4%-ы жеке тұрғын үйлер болды; ал үйлердің 0,1%-ы жылжымалы немесе уақытша құрылымдар еді. Көптеген қабатты үйлер 1920 жылға дейін салынған, ал пәтерлер олардан айналдырылған. Көптеген пәтерлер 2000 жылдан кейін салынған. Жасыл жеңілдері жоқ қабатты үйлер және жеке секторда салынған пәтерлер – жақын орналасқан Кенсал Грин және Куинс Парктегі ұқсас мүлікті алуға шамасы келмейтін жеке сектордың меншік иелері үшін жоғары бағалы негізгі тұрғын үй түрлері. Харлсден этникалық тұрғыдан алуан түрлі. 2011 жылғы Харлсден ауданындағы халық санағында халықтың 67%-ы өзін BAME (қара, азиялық және азшылық этникалық топтары) ретінде таныстырды. Этностық құрамында халықтың 19%-ы қара карибтік, содан кейін 19%-ы қара африкалықтар (олардың ішінде аралас тектілер де бар), 15%-ы басқа ақ нәсілділер және 14%-ы ағылшын британиялықтарын құрады. Басқа елдерден келгендердің арасында португал және сомали тілдері кең таралған.
Қылмыс
1990 жылдардың соңында Харлсден және жақын орналасқан Стоунбридж ауданында көптеген адам өлтіру оқиғалары тіркелді және бірнеше қарсыласатын "ярди" топтарының салдарынан қылмыс ошағына айналды. Осы кезеңде Харлсден Лондонның крек-кокаин саудасының ірі орталықтарының біріне, сондай-ақ "ярдилердің" бекінісіне айналды. 2001 жылы аймақта Ұлыбритания бойынша ең жоғары деңгейдегі адам өлтіру көрсеткіші тіркелді, сол жылы 26 оқ ату оқиғасы болды. Қоғамдық жобалар мен полиция қызметінің күшейтілуі арқасында 2000 жылдары қылмыс деңгейі айтарлықтай төмендеді. 2002 жылы Стоунбриджте қылмыс көрсеткіштері төмендеді, ал 2005 жылы тұрғындар тұру жағдайының жақсарғанын мәлімдеді. 2011 жылғы жалпыұлттық тәртіпсіздіктер кезінде Харлсдендегі бірнеше дүкендер тонаушылардың шабуылына ұшырады.
Мәдениет және "регги капиталы"
Харлсден және Бренттегі оның айналасындағы аймақтар Ұлыбританияда регги музыкасының дамуында маңызды рөл атқарды. 1960 жылдары ол регги музыкасын жазу, шығару және тарату орталығы болды; «Trojan Records» ірі регги лейбліне айналып, Ямайкада және одан тыс жерде Десмонд Деккер және Toots and the Maytals сияқты танымал әртістерді өндірді, сондай-ақ 1970 жылдары Ұлыбританияның үздік 20 синглының көптеген нұсқаларын шығарды. Регги және басқа қара музыканың тағы бір танымал лейблі – «Jet Star» болды, ол өзін «әлемдегі ең ірі регги дистрибьюторы» деп атады. 1983 жылы Уиллесденде Брент кеңесінің грантымен «Брент қара музыка кооперативінің репетициялық студиясы» құрылды. Ол The Last Poets және Aswad сияқты көптеген жергілікті және халықаралық әртістерге студия және оқу мүмкіндіктерін ұсынды. 1970 және 1980 жылдары Харлсденнің Чирч Роуд, Крейвен Парк Роуд және Хай-стрит көшелерін ондаған дискі дүкендері толтырды. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Крейвен Парк Роудта екі дүкен әлі де жұмыс істеп тұр: «Hawkeye» және «Starlight Records». Аймақта көптеген пираттық радиостанциялар жұмыс істеді, олар жергілікті қара әртістерге үлкен әсер етті. Англияның алғашқы туған жердегі регги тобы «The Cimarons» 1969 жылы Харлсдендегі Тависток қауымдық орталығында құрылды. Харлсденде немесе оның айналасында Деннис Браун (Hazeldean Road-та), Джанет Кей, General Levy, Джимми Клифф, Боб Марли (The Circle, Neasden), Boney M тобынан Лиз Митчелл (Wrottesley Road-та) және тағы да басқалар сияқты көптеген регги әртістері тұрды немесе тұрып жатыр. Channel 4 Films компаниясы түсірген 1998 жылғы «Babymother» музыкалық фильмі Харлсденде түсірілді және аймақтағы қара би мәдениетін көрсетеді. «A London Safari: Walking Adventures in NW10» – 2014 жылы жергілікті Роза Рауздың Харлсден туралы жазған кітабы. Соңғы кезде Харлсден K Koke, Nines және George The Poet сияқты танымал хип-хоп және грим әртістерін өндірді.