Кіріспе

Маврикийде мемлекеттік лауазымдарға саяси сайлаулар

1967 жылдан бері Маврикийде үкіметті сайлау үшін 12 еркін және әділ демократиялық жалпы сайлау өтті. Ұлттық Ассамблея 70 мүшеден тұрады, олардың 62-сі бес жылдық мерзімге 21 көпмандатты сайлау округінде көпшілік дауыспен сайланады, ал қалған 8 мүше ең жақсы жеңілгендер жүйесі бойынша тағайындалады. Үкіметті бірпалаталы заң шығарушы органда көпшілік дауысқа ие болған партия немесе коалиция құрады. Президент және вице-президент бес жылдық мерзімге Ұлттық Ассамблеямен сайланады. Аймақтық деңгейде елде ауылдық және аудандық кеңестер, сондай-ақ әр 6 жылда бір рет муниципалитет сайлаулары өткізіледі. Маврикийде көп партиялық жүйе бар, онда негізінен үш партия басым: Милитантты социалистік қозғалыс (МСМ), Еңбек партиясы және Маврикийлік милитанттық қозғалыс (МММ). 12 ұлттық сайлаудың ішінде МСМ алты рет (1983, 1987, 1991, 2000, 2014 және 2019), Еңбек партиясы төрт рет (1967, 1995, 2005 және 2010), ал МММ екі рет (1976 және 1982) жеңіске жеткен. Елдің премьер-министрлігі Рамгулам және Джугнаут есімдерімен байланысты екі династия арасында ауысып келді, тек 2003-2005 жылдар аралығында Пол Беренгер Джугнауттармен одақтасып премьер-министр болды.

Сайлау жүйесі

70 депутаттың 62-сі 21 көпмандатты сайлау округінде көпшілік дауыспен сайланады: 20 округтің әрқайсысы үш депутаттан және бір округ (Родригес) екі депутаттан тұрады. Сайлаушылар өз округтерінде үш (немесе екі) кандидатқа дауыс бере алады (Көпшілік дауыс беру блогы). (Округтердегі сайлаушылар санының әртүрлі болуына байланысты пропорционалдық бұрмалаушылық бар.) 62 депутаттың этникалық құрамын теңгерту үшін тағы сегіз «ең жақсы жеңілген» кандидаттар сайланады. Әрбір «ең жақсы жеңілген» орын процестің сол кезеңінде ең аз өкілдік етілген қауымға беріледі. Д’Хондт әдісі қолданылады. «Ең жақсы жеңілгендерді» бөлуге негіз болатын деректер 1972 жылғы халық санағынан (этностық статистика жинаған соңғы санақ) алынған: 428 348 индус, 261 439 «жалпы халық», 24 374 қытай-маврикийлік және 137 173 мұсылман. Алғашқы төрт орын партияға қарамастан, тиісті қауымның «ең жақсы жеңілгендеріне» бөлінеді. Келесі төрт «ең жақсы жеңілген» кандидаттар партия деңгейінде де өтемақы алады: алғашқы төрт «ең жақсы жеңілген» орыннан кейін келесі орын көпшілік партияға, олар төрт орынға ие болғанша беріледі, ал қалған орын әлі орын алмаған партияларға беріледі. Бұл кейде бос орынды толтыруды мүмкін емес етеді, себебі бір уақытта этникалық топтан және партиядан кандидат табу қиын. Тек 2014 жылғы сайлауда кандидаттардың өз этникалық қауымдастығын жариялау міндеті алынып тасталды. Егер мұндай кандидаттар сайланса (L’Alliance Lepep партиясынан бес депутат сайланды), 62 орынды қауымдарға бөлудің нақты есебінен гөрі, «ең жақсы жеңілгендерді» бөлу үшін тарихи орташа көрсеткіштер пайдаланылды.

1967 жылғы жалпы сайлау

1967 жылғы жалпы сайлауда Еңбек партиясы (Parti Travailliste PTR), Тәуелсіз алға бағытталған блок (IFB) және Мұсылман әрекет комитеті (Comité d'Action Musulman CAM) құрамындағы «Тәуелсіздік партиясы» атты одақ сайлауда жеңіске жетті. Сер Сивусагур Рамгулам (SSR) Маврикийдің тұңғыш премьер-министрі болды. Маврикийдің әлеуметтік демократиялық партиясы (PMSD) оппозициялық партия ретінде қалыптасты.

1976 жылғы жалпы сайлау

1976 жылғы жалпы сайлауда Маврикий әскери қозғалысы (MMM) көпшілік орынды жеңіп алды. Бірақ, Тәуелсіздік партиясы (Еңбек партиясы мен Ислам әрекеттері комитетінен тұратын) және ПМСД коалициялық үкімет құрды. SSR өкіметте қалды, ал MMM оппозициялық партия болды.

2005 жылғы жалпы сайлау

2005 жылғы жалпы сайлауда Alliance Sociale деп аталатын топ құрылды. Оған PTR, Parti Mauricien Xavier Luc Duval (PMXD), Les Verts Fraternels, Mouvement Républicain және Mouvement Militant Socialiste Mauricien (MMSM) партиялары кірді. Тағы бір одақ – MMM және MSM партияларынан тұратын MMM MSM болды, сондай-ақ ПМСД да оның құрамына кірді. Сайлауда Alliance Sociale жеңіске жетіп, доктор Навин Рамгулам Маврикийдің премьер-министрі болды. 2009 жылы ПМСД және PMXD бірігіп, жаңа партия ПМСД атауын сақтады. Ксавье Люк Дюваль жаңа партияның төрағасы, ал Морис Алле президент болып сайланды.

2010 жылғы жалпы сайлау

2010 жылғы жалпы сайлауда екі одақ құрылды. Олар – PTR, PMSD және MSM-нен тұратын Alliance de L'Avenir және MMM, Union Nationale және Mouvement Mauricien Socialiste Démocrate (MMSD) партияларынан құралған Alliance du Coeur болды. Alliance de L'Avenir сайлауда жеңіске жетті және доктор Навин Рамгулам Маврикийдің премьер-министрі қызметінде қалды. Кейін MSM, содан кейін PMSD үкіметтен шығып кетті.

2014 жылғы жалпы сайлау

«Лепеп» одағы 2014 жылғы сайлауда 47 мандатқа ие болып жеңіске жетті, ал Лейбористік партия мен МММ одағы 13 мандаттан ғана үлес алды.

2019 жылғы жалпы сайлау

2019 жылғы сайлауда 39 үміткерді сайлаған Морисиан Альянсы (Социалистік Жасқыншыл Қозғалысы (МСМ), Мувман Либератер (МЛ), Алан Ганоо Қозғалысы және Жасқыншыл Платформасы) деген 4 партиядан құралған коалиция жеңіске жетті. «Ең жақсы жеңілгендер» жүйесі Морисиан Альянсына қосымша 3 мандат алуға мүмкіндік берді. Осы сайлауда қарсылас Ұлттық Альянстың 13 үміткері сайланды, ал Сайлау комиссиясы оларға қосымша 4 мандат берді. МММ өзінің 8 үміткерін сайлауға қол жеткізді және «Ең жақсы жеңілгендер» жүйесі аясында 1 қосымша мандат алды.