Кіріспе

Лондонның шығыс бөлігіндегі аймақ, Англия

Ит аралы – Англияның шығыс бөлігіндегі Темза өзенінің кең иілімімен үш жағынан шектелген үлкен жартыарал. Оған Кубит Таун, Миллволл және Канарь Уорф аудандары кіреді. Тарихи тұрғыдан бұл аймақ Манор, Хамлет, Париш және бір кезде Поплар ауданының құрамына кірген. 1987 жылы Тауэр-Хамлетс Лондон қалалық кеңесі Ит аралы маңындағы ауданды құрғанға дейін бұл атау ресми мәртебеге ие болған жоқ. Жергілікті тұрғындар оны 19 ғасырдан бері жай ғана "Арал" деп атайды.

Қоғам

Доктардың (әсіресе Батыс Үндістан Доктары және іргелес Қалалық канал) салынуынан кейін және халық санының артуымен, жергілікті тұрғындар бұл аймақты көбінесе Арал деп атай бастады. Бұл аймаққа Миллволл, Кубит Таун және Блэкволл кіреді. Аралдың оңтүстігі, Гринвичке қарама-қарсы орналасқан, бұрын Солтүстік Гринвич деп аталған, ал қазір Гринвич түбегіндегі Мыңжылдық күмбезінің маңындағы аймаққа қолданылады. 1986-1992 жылдар аралығында ол ресми түрде қысқа ғана уақытқа болса да өмір сүрді, себебі Иттер аралы деген атау кеңестен билік өкілеттігі берілген жеті ауданның біріне тағайындалды. Кейіннен бұл аудан таратылды. Бұл Англиядағы кеңес тұрғын үйлерінің ең көп шоғырланған жері болды, бірақ қазір ол Канарлық кемежай кеңсе кешені орналасқан жер ретінде танымал. Бір Канада алаңы, сондай-ақ Канарлық кемежай мұнарасы деп белгілі, Ұлыбританиядағы екінші ең биік тұрғын ғимарат болып табылады. Түбек – әлеуметтік теңсіздіктің үлкен аймағы, елдегі ең өркендеген және ең мұқтаж аймақтарды қамтиды. 2004 жылы жақын орналасқан Блэкволл Англиядағы 8 мыңнан астам ауданның ішінде 81-ші орында тұрды, ал Канарлық кемежайдың болуы аймаққа Ұлыбританиядағы ең жоғары орташа табыстардың бірін әкелді. Линкольн Плаза 2016 жылы «Жылғы ең нашар жаңа ғимарат» үшін Карбункл Кубогын жеңіп алды, ал The Times газеті оны «ең жақсы жағдайда орташа, ең нашар жағдайда жаман» деп сипаттады.

Шығу тегі

Иттер аралы Лондон қаласынан өзен бойымен төмен орналасқан. Бастапқыда бұл батпақты жер болған, жарық су кезінде бірнеше метрге дейін су астында қалатын. Орта ғасырларда Темза сағасында "иннинг" деп аталатын әдіс арқылы адамдар тұруына мүмкіндік берілді. Қайта пайдаланған жер су деңгейінен төмен болды және топырақтан жасалған жағалаулармен қорғалды. Егер осы жағалаулар тиісінше күтім көрмесе, бұзылу қаупі бар еді. Мұндай жағдай 1448 жылы орын алып, жер 40 жыл бойы су астында қалды. 1660 жылы өзен жарым аралының тар жерінен өтіп, өзен арнасын өзгерте бастады. Бұл адамдардың араласуымен тоқтатылды, бірақ 5 акрлық Поплар Гут көлін қалдырды, ол Джон Роккінің 1746 жылғы Лондон картасында және осы мақаладағы үзіндіде он шақырым радиуста көрсетілген. Бір жол батпақты жер арқылы ежелгі паромға, Ферри Роудқа дейін жеткізді. Батпақты жерде мол шөп өсіп, мал сойылатын жерлер Поплар Хай-стриттен оңтүстікке қарай орналасқан. Аралдың батыс жағы Marsh Wall деп аталды, ал доктар салынуымен және су тасқынынан қорғау үшін салынған жел жалпақтарының санына байланысты аймақ Millwall деп аталды.

Өнеркәсіп

1802 жылы Иттер аралында Батыс Үндістан доктарының құрылысы басталды. 1812 жылдан бастап Поплар және Гринвич паромдық жолдар компаниясы Шығыс паромдық жолына төлемдер енгізді. Бұл халыққа ұнамай, көп жылдық әрекеттерден кейін Метрополитендік жұмыс басқармасы компанияны сатып алып, 1885 жылы төлемдерді жойды. Доктармен бірге ұн және қант өңдеу, сондай-ақ кеме жасау сияқты көптеген қосалқы өнеркәсіптер дамыды. 1858 жылдың 31 қаңтарында сол кездегі ең ірі кеме, Изамбард Кингдом Брунельдің жобалаған SS Great Eastern кемесі, Миллволлдағы Скотт, Рассел және компаниясының кеме жасау алаңынан суға жіберілді. Кеменің ұзындығы өзенге тым үлкен болғандықтан, оны бүйірлеу арқылы суға түсіруге тура келді. Суға түсіру кезіндегі техникалық қиындықтарға байланысты бұл аралда салынған соңғы ірі кеме болды және өнеркәсіп төмендеді. Дегенмен, суға түсіру алаңының және пластиналық жұмыстардың бір бөлігі сақталған және Мастхаус террасасының жанында көруге болады.

Кемежайлар

Иттер аралының қалалануы 19 ғасырда Батыс Үндістан доктарының салынуынан кейін басталды, ол 1802 жылы ашылды. Бұл аймақтың ең табысты кезеңінің бастауы болды, ол сауданың маңызды орталығына айналды. 1806 жылы Шығыс Үндістан доктары, ал 1868 жылы Миллволл доктары ашылды. 1880 жылдарға қарай, уақытша жұмыспен қамту жүйесі док жұмысшыларын Бен Тиллетт пен Джон Бернс басшылығымен біріктіруге әкеп соқты. Бұл сағатына 6 пенс (2,5 пенни) төлем талабына және доктардағы уақытша еңбекті тоқтатуға ұласты. Қаһарлы күрес нәтижесінде 1889 жылғы Лондон док ереуілі ереуілшілердің жеңісімен аяқталды және уақытша жұмысшылардың кәсіподақтарын құру үшін ұлттық қозғалысты қалыптастырды. Үш док жүйесі 1909 жылы Лондон порты басқармасы басқаруды қолға алғанда біріктірілді. Иттер аралы шығыстан батысқа дейін созылып, екі шетінде де шлюздері бар доктармен байланысқандықтан, оны толыққанды арал деп санауға болады. Доктардың маңызы арта келе жұмысшылар "аралға" қоныстанды, 1901 жылға қарай онда 21 000 адам тұрды, олар негізінен аралдағы өзен саудасына, сондай-ақ оңтүстік және батыстағы Гринвич және Дептфордқа тәуелді болды. Иттер аралы 1840 жылы ашылған және кейіннен кеңейтілген Лондон және Блэкуолл темір жолы арқылы Лондонның қалған бөлігімен байланысты болды. 1902 жылы Гринвичке барып-қайту үшін пайдаланылатын паром Гринвич аяқ туннелімен алмастырылды, ал 1895 жылы Арал бақтары саябағы салынды, онда өзенге көрініс ашылады. Лондон және Блэкуолл темір жолы 1926 жылы жабылды. 1987 жылы Доклендс жеңіл темір жолы салынарша, аралға кіру мен шығудың жалғыз қоғамдық көлігі периметрі бойынша жүретін автобустар ғана болды. Бұл автобустар Батыс Үндістан және Миллволл доктарына кемелердің кіруіне мүмкіндік беретін төрт көпірдің қозғалысынан жиі және айтарлықтай кешіктірілді. Аралдың оқшауланған табиғаты оның Лондонның қалған бөлігінен бөлінуіне және ерекшелігіне себеп болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде доктар неміс люфтваффесінің басты нысанасы болды және ауыр бомбалауға ұшырады. Бомбалау салдарынан көптеген азаматтар қаза тапты, кең аумақта үлкен қираулар болды, көптеген қоймалар қирады және док жүйесінің көп бөлігі ұзақ мерзімге тоқтап қалды. Осы кезеңде табылған жарылмаған бомбалар әлі де табылуда. Mudchute Farm-да зениттік артиллериялық батареялар орналасқан, олардың бетон негіздері бүгінге дейін сақталған. Соғыстан кейін доктар қысқа ғана өркендеді және тіпті 1967 жылы жаңартылды. Алайда, доктардың қабылдай алмаған контейнерлену дәуірі келгеннен кейін, олар көп ұзамай пайдасыз болып қалды. Доктар 1970 жылдары біртіндеп жабылды, соңғылары – Батыс Үндістан және Миллволл доктары 1980 жылы жабылды. Бұл аймақты қираған күйде қалдырды, үлкен аумақтар тасталып, қирап жатты.

Лондондық док-лендтерді дамыту корпорациясы

Иттер аралының экономикалық проблемалары бұрынғы кемежай жұмысшыларының арасында жаппай жұмыссыздыққа және ауыр әлеуметтік қиындықтарға әкеп соқты. Жергілікті қоғамдық белсенді Тед Джонс және оның жақтастары мемлекет тарапынан әлеуметтік көмектің жетіспеуіне наразылық ретінде, Ұлыбританиядан бір жақты тәуелсіздік жариялап, аймақты Иттер аралы Республикасы деп атады және Джонстың өзі сайланған президенті болып табылатын "Аралдық Кеңес" құрды. 1970 жылы бір күндік акция ретінде, аймаққа жолмен кірудің жалғыз жолын қамтамасыз ететін екі айналма көпірді тоқтатып тастады. 1970 жылдары бірден-бір лейбористік және консервативтік үкіметтер бірнеше іс-шара жоспарларын ұсынды, бірақ аймақты қайта дамыту үшін Лондон доктарын дамыту корпорациясы (LDDC) 1981 жылға дейін құрылмады. Иттер аралы 1,95 км² аумақты қамтитын және Батыс Үндістан, Миллволл және Шығыс Үндістан доктарын қоса алған кәсіпорын аймағының бөлігі болды. Жаңа тұрғын үйлер, кеңселер және көлік инфрақұрылымы салынды. Бұл Docklands Light Railway және кейіннен Jubilee желісінің кеңейтілуін қамтыды, нәтижесінде аймақ алғаш рет Лондон метросына қол жеткізді. 1987–1991 жылдары салынғаннан бері аймақ кеңейіп келе жатқан Канарлық кемежай құрылысымен үлкен өзгерістерге ұшырады, онда кеңселер мен сауда алаңдары құрылды; қазір Канарлық кемежайда ғана 93 000 адам жұмыс істейді.

Саясат

Арал 1993 жылы Британдық Ұлттық партиясының Дерек Бикон Миллуолл округіне кеңесші болып сайланғанда әйгілі болды. Бұл жергілікті саясатта, әсіресе тұрғын үйді бөлу мәселесінде нәсілдік шиеленістер жылдар бойы күшейгеннің нәтижесі еді. Еңбек партиясы 1994 жылдың мамырындағы толыққанды кеңес сайлауында округті қайтарып алып, 2004 жылдың қыркүйегінде өткен қосымша сайлауға дейін барлық үш орынды сақтап тұрды.

Оқиғалар

1996 жылдың 9 ақпанында ИРА Дог аралындағы South Quay DLR станциясының жанында жүк көлігімен жарылыс жасап, екі адам қаза тауып, жүзден астам адам жарақат алды.

Лондон метросының, DLR және Элизабет желілерінің станциялары

Ең жақын Лондон метро станциясы - Jubilee желісіндегі Канарьи Уорф станциясы. Регент паркі, Вест-Энд, Вестминстер, Оңтүстік жағалау, Миллениум дөңгелегі және Королева Елизавета Олимпиадалық паркі сияқты маңызды аймақтардың бәрі Канарьи Уорфтан метромен 20 минуттық қашықтықта. DLR Иттер аралы арқылы солтүстіктен оңтүстікке қарай өтеді. Доклендс жеңіл темір жолының станциялары: Канарьи Уорф, Херон-Кейз, Саут-Кей, Крос-Харбор, Мадчут және Айленд-Гарденс. Лондон қаласы, Тауэр Хилл және Гринвич сияқты маңызды аймақтардың бәрі DLR арқылы Иттер аралынан 20 минут ішінде саяхаттауға мүмкіндік береді. Элизабет желісінің Канарьи Уорф станциясы 2022 жылы ашылды. Аралдың солтүстігінде орналасқан бұл станция Вест-Эндтің орталығына, Паддингтон станциясына, Хитроу әуежайына және Абби Вудқа жоғары жиілікті, жылдам қосылыстарды ұсынады.

Өзен автобустары

Күнделікті жолаушылар қайықтары Мастхаус Террас пирсі мен Иттер аралындағы Канарлық Уорф пирсіне қызмет көрсетеді. Thames Clippers Woolwich Arsenal пирсіне, шығыстағы Greenwich пирсіне және Лондон қаласына, соның ішінде St. Katherine Docks, Tower Bridge, Үлкен Лондон Әкімдігі ғимараты, Tate Modern, Blackfriars, сондай-ақ Лондонның батыс бөлігіне тұрақты жолаушылар қызметін ұсынады. Ротерхитке және Tate Modern-нен Tate Britain-ге London Eye арқылы жалғастыратын шатл қызметі де бар. 2007 жылдың жазынан бастап, қызмет Лондон орталығынан O2 Аренаға (бұрынғы Миллениум Купол) экспресс қайықтармен күшейтілді.

Жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер

Темза өзенінің жағасымен "Темза жолы" ұлттық саябақ жолы созылып жатыр. Иттер аралының оңтүстік бөлігінде Гринвич жаяу өткел туннелі арқылы жаяу жүргіншілер өзен арқылы Гринвичке өтуге мүмкіндік алады. Ұлттық велосипед желісінің 1-маршруты жаяу өткел туннелінен өтеді (бірақ велосипедтерді туннель ішінде жүргізуге рұқсат етілмейді).

Әуежай және тікұшақ айлағы

Ең жақын әуежай – Лондон Сити әуежайы, ол DLR арқылы Канари Уорфтан 25 минуттық қашықтықта. Аралдың батысында, Фергюсонның кемежайының жанында жекеменшік Vanguard компаниясы басқаратын тікұшақ алаңы орналасқан.

Кеме қатынасы және су спорты

Кемежайлардың болуы, олардың кейбіреуі үлкен өлшемде, жүзу спорты, каякинг, желкенмен серфинг және стендап паддлборд сияқты түрлі су спорты түрлерін дамытуға мүмкіндік берді. Docklands Sailing and Watersports Centre – су спорты жанкүйерлері үшін маңызды орындардың бірі. Кембридж герцогинясы 2017 жылы осы орталыққа келді.

БАҚ-та

Иттер аралы – Бен Джонсон мен Томас Нашидің 1597 жылы қысқа ғана уақытқа қойылып, кейін қылмысты сөз ретінде толыққан толығымен тыйым салынған ерте пьесасының атауы. Т. С. Элиоттың «Шөл даласы» поэмасында «Кемелер жуып / Ағып жатқан ағаштар / Гринвичке дейін / Иттер аралынан өтеді» деген жолдар кездеседі. Қазіргі заманда Иттер аралы көптеген табысты фильмдерге түсірілім алаңы болған, оның ішінде Джеймс Бондтың «Әлем жеткіліксіз» фильмінің бастапқы сахналары, сондай-ақ «Бэтмен басталады», «Тұрақты бағбан», «Гарри Поттер және Феникс ордені» мен «Нағыз махаббат» фильмдері де осы жерде түсірілген. Иттер аралы 1980 жылғы британдық «Ұзақ жақсы жұма» фильмінде маңызды орын алды, ал 2007 жылғы «28 аптадан кейін» қорқыныш фильмінің негізгі түсірілім орны болды, онда вирустық эпидемиядан кейін Ұлыбритания халқы қырылғаннан соң қайта құруға жарамды, Ұлыбританияның жалғыз қауіпсіз және карантиндік айманы осы болды. Иттер аралы 1986 жылғы Channel 4 арнасының «Перспективалар» комедиялық драмасында, Гари Олсен мен Брайан Бовеллдің басты рөлдерде ойнауымен көрсетілді. Шығыс Лондонда «Фантастикалық мырза Түлкі» фильмін түсіріп жүрген Уэс Андерсон Иттер аралына бағыттайтын жол белгісін көріп қалды. Бұл оның қиялын оятып, 2018 жылғы «Иттер аралы» атты анимациялық фильміне шабыт берді.