Кіріспе
Мортлейк – Лондонның Ричмонд-на-Темза ауданындағы Темза өзенінің оңтүстік жағалауында, Кью мен Барнс арасында орналасқан қала маңындағы аудан. Тарихи тұрғыдан ол Суррейдің бір бөлігі болған және 1965 жылға дейін Барнс муниципалитетінің құрамында болды. Ғасырлар бойы ол ауылдық мәртебеге ие болды және оңтүстікке қарай, Шығыс Шинге және қазіргі Ричмонд саябағының бір бөлігіне дейін созылған. Оның Стюарт және Георгий дәуірлеріндегі экономикасы негізінен солодка дайындау, сыра қайнату, шаруашылық, су тасымалдау және Мортлейк гобелендері (1617–1704) – Ұлыбританияның ең ірі өндірушісімен байланысты болды. Лондонның танымал нысаны – бұрынғы Мортлейк сыра зауыты немесе Стаг сыра зауыты Мортлейк шебінде орналасқан. Ватерлоо – Рединг теміржол желісі Мортлейк арқылы өтеді, мұнда жаяу жүргіншілерге арналған жағалау, екі жағалаудағы паб және ауылдық алаң бар. Қайық жарысы наурыз-сәуір айларында Мортлейкте аяқталады.
Басқару
Бұл аймақ Лондонның Ричмонд-на-Темза ауданындағы Мортлейк және Барнс ортақ округінің шегінде орналасқан. 2018 жылғы жергілікті сайлауда екі консерватор және бір либерал-демократ округтің өкілі болып сайланды, ал 2022 жылы екі либерал-демократ және бір «Жасыл» партия өкілі сайланды. Округ Ричмонд Парк парламенттік сайлау округінің және Лондон Ассамблеясының Оңтүстік-Батыс сайлау округінің құрамына кіреді.
Тарих
"Мортлейк" жер атауы алғаш рет 1086 жылғы "Домсдей кітабында" тіркелген, онда ол Mortelaga және Mortelage түрінде келтіріледі, бұл екі мүмкін туындысы бар атау. Егер екінші элемент көне ағылшын тіліндегі *lacu* сөзі болса, ол "ағын" дегенді білдіреді, онда бірінші элемент жас лососьты білдіретін *mort* балық атауы болуы мүмкін, демек "лосось ағыны". Егер екінші элемент диалектілік *lag* сөзі болса, ол ұзын, тар, батпақты шалғын дегенді білдіреді, сондықтан атау "Мортаның шалғыны" деген мағынаны береді. Мортлейк Брикстон жүзінде орналасқан, бірақ ол кейін ұмытқа кетті. "Домсдей кітабына" сәйкес, Мортлейдж иелігі мен приход Генри VIII-ге дейін Кентербери архиепископтарына тиесілі болды, содан кейін ол Корольдікке өтті. 17 ғасырдың басынан бастап, Англия азаматтық соғысынан кейін Мортлейк Джеймс I тұсында құрылған Мортлейк гобелендер фабрикасының арқасында танымал болды. 1637 жылы Ричмонд саябағы құрылғанда Мортлейк аумағы қысқартылды. Басқа приходтар да жаңа елендер саябағына аз ғана жерді жоғалтты. Колстон үйінің алғашқы құрылысын Томас Кромвель, Эссекс графы салған, кейіннен ол Бристоль портының ірі меценаты және инвесторы Эдвард Колстонға тиесілі болды. Бұл үй 1860 жылы бұзылды. 1733 жылы Лорд-мэр Джон Барбер, "Грузия" Хановер үйіне қарсы күдікпен қаралатын Якобит, бірақ Уолполдың протекционистік акциздік схемасына қарсылығының арқасында қалалық парламент депутаты болған, 1741 жылы Мортлейкте жерленді. Ол шіркеу ауласын кеңейту үшін жер берген. 19 ғасырда драматург ақын Сэр Генри Тейлор, KCMG Мортлейкте тұрған.
Тірі адамдар
Кэтрин Дженкинс, классикалық әнші, Мортлейкте тұрады. Том Харди, актер, продюсер, жазушы және бұрынғы модель, Мортлейкте өсті.
Тарихи тұлғалар
Кентербери архиепископтарынан басқа, Мортлейктің ең әйгілі бұрынғы тұрғыны Джон Ди (1527–1608/09) – математик, астроном, астролог, алхимик және I Елизавета патшаның кеңесшісі. Ол 1565 жылдан 1595 жылға дейін Мортлейкте тұрды, бірақ 1583 және 1589 жылдар аралығындағы Еуропаға жасаған алты жылдық саяхатын қоспағанда. Оның үйі қазір сақталмаған, бірақ ол Мортлейк гобелендер фабрикасына айналды, ал 18 ғасырдың соңында – қыздар мектебіне. Сэр Кристофер Пэк (1593?–1682), Лондонның Лорд-мэрі, шамамен 1655–1660 жылдары Мортлейкте тұрған. Джон Партридж (астролог) (1644–c.1714) Шығыс Шинде дүниеге келді және жергілікті аяқ шеберінен тәлім алды. Ол Мортлейкте қайтыс болып, сол жерге жерленген. Сент-Мэри Магдалена католик шіркеуінің зиратында Виктория дәуірінің саяхатшысы және шығыстанушысы сэр Ричард Бертонның (1821–1890) қабірі орналасқан. Бұрынғы британ премьер-министрі Генри Аддингтон (1757–1844), лорд Сидмут ретінде Ричмонд паркінің сақшысы болған және оның құрметіне парктегі Сидмут плантациясы аталған, Сент-Мэри-де-Виржин Мортлейкте жерленген. Ада Лавлейс (1815–1852), ағылшын математигі және жазушысы, 15 жасында Мортлейкте тұрған.
Экономика
Мортлейк көбінесе жеке кәсіпкерлік шеберліктің қалыптасқан тарихы бар тұрғын үйлі қала, себебі ол дәстүрлі түрде саудасын Жоғарғы Ричмонд жолындағы шектеулі аумағында шоғырландырған, оны Шығыс Шиннің жартысы деп санауға болады. Жоғарғы Ричмонд жолының солтүстік жағындағы кейбір шағын кәсіпорындар бұрынғы діни және әкімшілік шекараларды еске түсіреді, олар Мортлейк жақ көшелерімен нығайтылған. Шығыс Шин бұрын Мортлейк приходының иелігінде болған және ерте заманнан бері экономикалық орталық болып келген, ал қазір екі ауданның тамақтану және күнделікті қажеттіліктерді қамтамасыз ететін орталығына айналды. 1910-1912 жылдар аралығында жазылған Суррей округінің Виктория тарихында Шығыс Шин жеке приход ретінде тізімделмеген, оның тарихы Мортлейк шеңберінде егжей-тегжейлі сипатталған және приходтың "қазір бір жағынан Барнс, екінші жағынан Нью-Ричмондпен байланыста екені" айтылған. Автокөліктің пайда болуымен Мортлейктің ирек жолдарындағы, сондай-ақ Төменгі Мортлейк жолы деп те аталатын ғимараттардың көпшілігі тұрғын үйлерге айналдырылған немесе сыра қайнату өнеркәсібіне берілген.
Stag Brewery немесе Mortlake Brewery сыра зауыты
1840 жылдары Чарльз Джеймс Филипс және Джеймс Уиган 15 ғасырдан бері бар Мортлейк сыра зауытын сатып алды. 1889 жылы сыра зауыты Джеймс Уотни & Co компаниясына өткен, ал 1898 жылы Месср. Комб Делафилд және Co. мен Месср. Рид және Co компанияларын сатып алғаннан кейін Уотни Комб & Рид болып өзгерді. 1959 жылы Лондонның Викториясындағы Уотнидің «Стаг» сыра зауыты бұзылғаннан кейін, 30 жыл өткен соң осы атау Мортлейк сыра зауытына берілді. «Қайық жарысының» соңғы бөлігі саналатын және барлық дәстүрлі жергілікті атауларды қамтитын бұл орын әлі де кеңінен Мортлейк сыра зауыты деп аталады. 2015 жылдың қараша айында бұл учаске Сингапурдың City Developments компаниясының бөлігі болып табын Reselton компаниясына 158 миллион фунт стерлингке сатылғаны жарияланды, сондай-ақ бұл компания бұрынғы Teddington Studios-ты да сатып алған еді. Сыра зауыты 2015 жылдың желтоқсан айында жабылды және оның орнына 850 пәтер салу жоспарлануда.