Кіріспе
Лондон қаласының ауданы, Англия
Пекхэм ( /ˈpɛkəm/ PEKəm) – Лондонның оңтүстік-шығысында орналасқан аудан, Лондонның Саутварк ауданының құрамына кіреді. Ол Шаринг-Кросс орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай 5,6 шақырым (3,5 миль) қашықтықта жатыр. 2001 жылғы халық санауы бойынша Пекхэм бөлімінің халқы 14 720 адамды құрады.
Тарих
"Пекхэм" – саксондық жер атауы, 1823 жылы жабылып қалғанға дейін аудан арқылы ағып өткен шағын Пек өзенінің ауылын білдіреді. Археологиялық дәлелдер бұл жерде бұрын римдіктер тұрғанын көрсетеді, бірақ осы елді мекеннің аты жоғалып кеткен. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі (1991, 1998) жер атауының шығу тегін ежелгі ағылшын тіліндегі *pēac және hām сөздерімен – «төбе немесе төбешік маңындағы шаруа қожалығы» деп түсіндіреді. Өзеннің атауы ауылдың атын кері жасау арқылы туындаған. Пекхем Рай – ежелгі ағылшын тіліндегі rīth, ағыс сөзінен алынған. Нормандтардың басып алуынан кейін Пекхэм әулеті Одо Байоға берілді және Лизие епископының иелігінде болды. Ол Камбервеллден Гринвичке баратын жолдағы шағын ауыл ретінде сипатталды. 1965 жылы аудан таратылды және аймақ жаңа құрылған Лондонның Саутварк ауданының құрамына кірді. Пекхэм 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында Пекехам деп тіркелген. Ол Лизие епископынан Одо Байо арқылы иелік еткен. Оның "Domesday Book" кітабындағы активтері: 2 hide (жер өлшемі). 1 сабанда жыртуға жері болған. Ол 30 шиллинг (£1.50) табыс әкелген. Иелік король Генрих I-ге тиесілі болған, ол оны ұлы Глостер графы Робертке сыйлаған. Роберт Камбервеллдің мұрагеріне үйленгенде екі иелік патшалық билік астында біріктірілді. Король Джон Пекхемде аң аулаған болуы мүмкін, ал жергілікті әңгімелер оның ерекше жақсы аң аулау күнін тойлау үшін жыл сайынғы жәрмеңкеге құқық бергенін көрсетеді. Жәрмеңке 1827 жылы таратылғанға дейін үш аптаға созылатын шулы, ірі шараға айналды. Пекхэм 16 ғасырда бай тұрғын үйлерге ие аудан ретінде танымал болды және Кристофер Реннің жергілікті байланыстары болған деген бірнеше пікір бар. 18 ғасырда бұл аймақ сауда орталығына айналды және Лондонның орталық бөлігіндегі қымбат жалдаудан қашуға тырысқан өнеркәсіпшілерді тартты. Пекхэм сонымен қатар Лондонның жақын маңдағы нарықтары үшін өнім өсіретін кең базар бақтары мен жеміс бақтарымен мақтанды. Жергілікті өнімдерге қарбыз, инжір және жүзім кірді. 1672 жылы сэр Томас Бонд қайта салған Пекхэм сарайының формалды бақтары ерекше көзге түсті және оларды 1746 жылғы Рок картасында көруге болады. Сарай 1688 жылы тоналып, өйткені оның сол кездегі иесі сэр Генри Бонд римдік католик және Джеймс II-нің жақтасы болған. 1797 жылы үй Шард отбасы бұл аймақты дамытқандықтан, Пекхэм Хилл көшесін салу үшін бұзылды. Бүгінгі күні Шардс Террасасы, Манзе's Pie and Mash дүкені орналасқан блок және Пекхэм Хилл көшесінің батыс жағы осы Грузиялық жоспарланған кеңейтуді көрсетеді. Бұл ауыл Лондонға мал сатуға келген малшылар үшін соңғы тоқтау орны болды. Малшылар жергілікті қонақ үйлерде (мысалы, Қызыл сиыр) тұрып, малдар түнде қауіпсіз сақтау алаңдарында сақталды. Ауыл тұрғындарының көпшілігі ауыл шаруашылығы немесе бау-бақша шаруашылығымен айналысты, бірақ қала маңындағы елді мекендердің өсуімен жергілікті Лондон балшығын пайдаланған кірпіш өнеркәсібінде жұмыс істейтіндердің саны артты. 18 ғасырдың басында бейресми дін қызметкері Сэмюэл Чандлер Пекхемде қызмет еткен. Суретші Стен Пескетт Блейктің көрінісін Шығыс Дуличтегі Гуз Грин ойын алаңының жанында суреттеген.
19 ғасыр
19 ғасырдың басында Пекхэм Пекхэм Райымен астасып кеткен: "өрістермен оралған шағын, тыныш, зейнеткерлік шаруашылық". 1744 жылдан бастап Пекхэм мен Лондон арасындағы эстафеталар жол тонаушыларынан қорғау үшін қарулы күзетпен жүріп тұрды. Жолдардың қиындығы көлік қозғалысын шектеді, сондықтан Темзадан Портсмутқа бару үшін Grand Surrey Canal арнасының бір тармағы ұсынылды. 1826 жылға дейін құрылысшылар қаржысы таусылғанша канал Суррей коммерциялық доктарынан Пекхэмге дейін салынды. Ұзартылмаған канал құрылысқа жұмсақ ағаш тасымалдау үшін қолданылды, және 1970 жылы канал құрғатылып, толтырылғанына қарамастан, Уиттеннің ағаш саудагерлері 2019 жылға дейін Eagle Wharf деп аталатын жерде тұрды, кейін ол жер құрылысқа бөлінді. 1851 жылы Томас Тиллинг Пекхэмнен Лондонға инновациялық автобус қызметін іске қосты. Тиллингтің автобустары алдын ала белгіленген аялдамаларды пайдаланған алғашқылардың бірі болды, бұл оларға сенімді кестеге сәйкес жүруге көмектесті. Оның қызметі Лондонның көп бөлігін қамтыды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыста оның жылқылары әскерге алынды. 19 ғасырдың ортасында тұрғын үйлер Пекхэм Райының солтүстігіне және батысына тарады. Солтүстік аймақта, Олд Кент Роудқа қарай, бұрын Хилл отбасына тиесілі болған жерде (содан Пекхэм Хилл көшесінің аты шықты) бастапқыда Пекхэм Нью Таун деп аталды, бірақ кейін ол жалпы Пекхэмпен астасып кетті ("Жаңа қала" атауы қолданыстан шықты). Пекхэм Рай Комон мен Пекхэм Рай паркінің батысында көптеген ірі үйлер салынды. 1865 жылы Пекхэм Рай теміржол станциясы ашылды. Он жылдан кейін теміржолдың пайда болуымен және атпен жүретін трамвайлардың енгізілуімен Пекхэм қалада және доктарда жұмыс істейтін шеберлер мен кеңсе қызметкерлері үшін қолжетімді болды. Бұл әлеуметтік-экономикалық топқа арналған тұрғын үйлер Райдан басқа барлық бос жерлерді толықтырды. 1868 жылы Камбервелл Сент-Джайлз шіркеуі Райді жалпы пайдалануға берілген жер ретінде сақтау үшін сатып алды. Райдың мереке күндері тым көп адамға толып кетуіне байланысты алаңдаушылықтарға жауап ретінде, 1894 жылы шіркеу жақын орналасқан Homestall Farm (аудандағы соңғы ферма) сатып алып, оны Пекхэм Рай паркі ретінде ашты. Жастардың көптеп келуімен және жұмсауға ақшаларының болуымен Рай-лейн маңызды сауда көшесіне айналды. Джонс & Хиггинс 1867 жылы шағын дүкен ашты (Рай-лейн мен Пекхэм Хай-стрит бұрышында), ол көп жылдар бойы Оңтүстік Лондондағы ең танымал универмаг болды. Ол 1980 жылдары жабылды. 1870 жылы Джордж Гибсон Басси Пекхэмге көшіп келіп, "Оқ жарағы, оқ-дәрі және ату" деп аталған фирманы Museum Works, Rye Lane, Пекхэмде құрды. Оқ жарағы мұражайы 1867 жылы салынды. 1868 жылғы Ordnance Survey картасында мұражай ғимараты теміржолдың қабырғасы бойында 150 метрге созылатын оқ ату полигонымен көрсетілген. 19 ғасырдың соңында Джордж Баттидің келуі де болды, ол дәмдеуіштер өндіруші, оның негізгі бизнесі Финсбери Пэвментте орналасқан. Компанияның Пекхэмдегі ғимараты 19 теміржол аркасын алып тұрды. Ол 1905 жылы H. J. Heinz компаниясымен Ұлыбританиядағы алғашқы өндірістік базасы ретінде сатып алынды. Пекхэмнің оңтүстік жағында бір кезде Сиденхемдегі Кристалл сарайына қызмет еткен теміржол желісі орналасқан. Желі Мармора жолының бақшаларына шұңқырдың құлауына байланысты ақырында бөлшектелгенімен, оның үлкен бөліктерін көруге болады. Вуд-Вейлдегі пәтерлер мен Бренчли бақшасының барлық ұзындығы оның бағытын көрсетеді. Жақын жерде 1901 және 1909 жылдар аралығында салынған Honor Oak су қоймасының үстінде орналасқан Aquarius Golf Club орналасқан. Салынып біткен кезде ол әлемдегі ең үлкен кірпіштен салынған жер асты су қоймасы болды және әлі де Еуропадағы ең үлкендердің бірі болып табылады. Су қоймасы қазір Темза су айналасының оңтүстік кеңейтуінің бір бөлігін құрайды. Форест Хилл жолындағы Камбервелл ескі зираты - 19 ғасырда Лондонның тез өсуі кезінде шіркеулердегі зираттардың толып кетуін азайту үшін салынған Викториялық зираттар сақинасының кейінгі мысалы. Оның бас кіреберісіндегі Тас үй Джо Ортонның пьесасынан алынған "Көңілді мистер Слоан" (1970) фильмінің түсірілім орны ретінде пайдаланылды. 1970 жылдардың ортасында өрттен қирап, бірнеше жылдан кейін қайта салынды. Камбервелл ескі зираты жақын маңдағы Нунхед зиратының ұлылығына ие болған жоқ, ол Лондонның бастапқы некропольдерінің бірі болған, және сыйымдылығына жақындаған кезде оның орнына Бренчли бақшасындағы Камбервелл жаңа зираты орнатылды. Бренчли Гарденс паркі Кристалл сарайына дейінгі ескі желінің бағытын ұстанады, соңынан High Level станциясына дейін жетеді. Парк Мармора жолының артында орналасқан, ал шұңқырдың қалдықтары Вуд-Вейл бойында жалғасады, онда пәтерлер салынған. Желі 1936 жылы Кристалл сарайының қирауынан кейін және шұңқырдың құрылымындағы сырғуларға байланысты 1954 жылы жабылды.
embankment for 150 yards. The late 19th century also saw the arrival of George Batty, a manufacturer of condiments, whose main business stood at Finsbury Pavement. The company's Peckham premises occupied 19 railway arches. It was acquired by the H. J. Heinz Company in 1905 as their first UK manufacturing base. The southern end of Peckham was the location for the railway line that once served the Crystal Palace in Sydenham. Though the line was eventually dismantled due to the collapse of the embankment into the gardens of Marmora Road it is still possible to see large sections of it. The flats on Wood Vale and the full length of Brenchley Gardens trace its route. Close by is the Aquarius Golf Club, which is located over the cavernous Honor Oak Reservoir constructed between 1901 and 1909. When it was completed it was the largest brick built underground reservoir in the world and is still one of the largest in Europe. The reservoir now forms part of the Southern extension of the Thames Water Ring Main. Camberwell Old Cemetery, on Forest Hill Road, is a later example of the ring of Victorian cemeteries that were built to alleviate the overcrowding of churchyards that was experienced with the rapid expansion of London in the 19th century. The Stone House at its main entrance was used as a film location for Entertaining Mr. Sloane (1970), adapted from the Joe Orton play. It was gutted by fire in the mid 1970s and rebuilt some years later. Camberwell Old Cemetery did not have the grandeur of nearby Nunhead Cemetery, which was one of the original London necropoleis, and once nearing capacity it was replaced by Camberwell New Cemetery on Brenchley Gardens. Brenchley Gardens Park follows the route of the old line to the Crystal Palace culminating at the High Level station. The park runs behind Marmora Road and the remains of the embankment then continues along Wood Vale where flats were built on it. The line was closed in 1954 following a decline in its use after the destruction of the Crystal Palace in 1936 and due to slippage in the structure of the embankment.
20 ғасыр
1930 жылдары Джордж Скотт Уильямсон мен Иннес Пирс Куинс-роудта «Пионерлік денсаулық орталығын» ашты. Олар денсаулыққа қоршаған ортаның әсерін зерттеу үшін ірі эксперимент жүргізуді жоспарлады. «Пекхэм эксперименті» 950 отбасын қатыстырды, олар аптасына бір шиллинг төлеп, қазіргі заманғы спорт клубы сияқты дене шынықтыру, ойындар, шеберханалар мен міндетті бағдарламасыз әлеуметтенуге мүмкіндік алатын жағдайға қол жеткізді. 1935 жылы орталық сәулетші сэр Оуэн Уильямс салған модернистік ғимаратқа көшті. Солтүстік Пекхэм 1960 жылдары кеңінен қайта құрылды, көбінесе ескі, тозығы жеткен үйлерден көшірілген адамдарға арналған биік қабатты үйлер салынды. Аяқталғаннан кейін жоғары сапалы және қазіргі заманғы тұрғын үй стандарты ұсынғаны үшін бұл аймақ танымал болды. Дегенмен, жоғары жұмыссыздық пен экономикалық мүмкіндіктердің жетіспеуі 1970 жылдардың соңында қаланың құлдырауына және төмендеу кезеңіне әкелді. Солтүстік Пекхэм қонысы Батыс Еуропадағы ең кемтар тұрғын үй аймақтарының біріне айналды. Вандализм, граффити, өрт сөндіру, ұрлық, қарақшылық және тонау жиі кездесетін, ал аймақ Лондонның «жаман» аудандарының архетипіне айналды. Осының салдарынан 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында аймаққа 290 миллион фунт стерлингтік жаңарту бағдарламасы жүргізілді. Жаңарту басталғаннан кейін, 2000 жылдың 27 қарашасында 10 жасар нигериялық тұрғын Дамилола Тейлордың қазасы туралы хабарлар аймақтың бүкіл елде танымалдылығын арттырды. Аймақтағы бандалардың бірі – «Пекхэм жігіттері». 1990 жылдардың басында Пекхэм, ішінара Пекхэм Хай-стрит маңындағы қолданыстан шығарылған екі қабатты DHSS ғимаратында орналасқан «Долехаус» деп аталатын үлкен шаруалар үйінің арқасында жер асты музыкасының орталығы болды. Бұл ғимарат 1960 жылдардағы модтардың суреттелген өмірбаянының 1980 жылдарғы мұқабасында, олар сол кездегі Камбервелл еңбек биржасының сыртында өзгертілген скутерлерімен көрсетілгені үшін танымал болды. 1989 жылы шаруалар «Dole House Crew» деген атқа ие болды және «Жасыл цирк» деп аталатын басқа жергілікті шаруалар тобымен бірге ғимаратта тұрақты концерттер/кештер өткізді. 1990 жылдың қазан айының соңында Пекхэм Долехаусынан шығарылғаннан кейін олар Оңтүстік-Шығыс Лондонның көптеген басқа да орындарына көшті. «Спайк серплюс» деп аталатын шаруалар орталығы 1998 жылдан бастап 2009 жылы кеңес тарапынан шығарылғанға дейін жұмыс істеді. Пекхэм 2011 жылғы Англиядағы тәртіпсіздіктер кезінде тәртіпсіздіктер орын алған аймақтардың бірі болды.
Ағымдағы жағдай
1990 жылдан бері Еуропалық Одақ аймақты жаңартуға инвестиция жасап келеді; оның ішінде марапатқа ие болған Пекхэм кітапханасын, жаңа қала алаңын және Солтүстік Пекхэм тұрақтарының орнына жаңа тұрғын үйлерді қаржыландыруға бағытталды. Тұрғын үй қорын жақсарту және көшелерді күрделі жөндеу үшін мемлекеттік қаржы қарастырылуда. Бұл қаржыға "Пекхэм эксперименті" мейрамханасының қабырғасындағы Том Филлипс жасаған мозаика сияқты қоғамдық өнер жобалары да кіреді. 1994 жылы Траутон МакАслан архитектуралық бюросы жобалаған және ішінара 1 миллион фунт стерлингтік SRB (Бірыңғай жаңарту бюджеті) грантымен қаржыландырылған Пекхэм аркасы салынысымен аяқталды. Арка 19 пәтер салу үшін бұзылатын болып шешілді; бұл шешім халықтың қарсылығына қарамастан қабылданды. Басты сауда көшесі – Рай-лейн, ал жақын жерде үлкен Пекхэм Рай паркі орналасқан. Белленден жолы – шағын дербес дүкендер шоғырланған аудан.
Мәдениет және жеке тұлға
Пекхэм ешқашан әкімшілік аудан немесе дербес шіркеулік округ болған емес, бірақ 19 ғасырда Рай-лейн Оңтүстік Лондондағы ең маңызды сауда көшелерінің бірі болған кезде, өзіне тән ерекшеліктерін қалыптастырды. Лондон жоспарында бұл аймақ Ұлы Лондондағы 35 ірі орталықтың бірі ретінде көрсетілген. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, Пекхэм аумағында Нигерияда туған 5 250 адам тұрады. Дәстүрлі лондондық жұмысшы табының қауымдастығы қазір Кариб аймағы, Қытай, Үндістан, Гана, Зимбабве, Нигерия, Сомали, Пәкістан, Бангладеш, Түркия, Шығыс Еуропа және Вьетнам елдерінен келген қауымдастықтармен қатар өмір сүреді. Бұл қауымдастықтармен бірге Пекхэмнің оңтүстігіндегі кейбір аудандарда жайлы тұрғын үйлердің құрылысы (gentrification) қарқынды жүріп жатыр, нәтижесінде кафелер, шарап барлары, арнайы дүкендер мен суретшілер студиялары көбейді.
Ұлты
Пекхэм – Ұлыбританияның этникалық құрамы ең алуан түрлі аймақтарының бірі. Бұл 2011 жылғы халық санағына сәйкес, Пекхэм ауданындағы этникалық топтардың статистикасы. "Ақ жол" фильмі Пекхэмде түсірілді, негізінен Солтүстік Пекхэм ауданында. Фильмде жергілікті музыканттар тартылып, импровизацияланған сценарий қолданылды және 1992 жылдың ақпан айында Channel 4 телеарнасында көрсетілді. Фильмнің сценарийін Рассел Ньюэлл жазды, продюсері де ол болды, ал режиссері – Джулиан Генрикс. Пекхэм – "Доктор Ху" британдық телешоуының бұрынғы басты кейіпкері Роза Тайлердің туған жері. Оның аудандағы ойдан шығарылған тұрғын үйі шоу барысында жиі көрсетіледі. E4 телеарнасының "Youngers" сериалы Пекхэмде түсіріліп, сол жерде өрбуімен байланысты. "Фойл соғысы" телесериалының сегізінші маусымында Самантаның күйеуі Адам Уэйнрайт 1947 жылы "Батыс Пекхэм" (құрылыс) сайлау округінің Лейборист партиясынан парламент депутаты болып сайланады. Бернардин Эваристоның "Қыз, әйел, басқа" романындағы 12 басты кейіпкердің төртеуі ойдан шығарылған Пекхэм ұлдар мен қыздар мектебімен мұғалім немесе оқушы ретінде байланысты. "Рай-лейн" фильмі көбінесе Пекхэмде түсірілген және сол жердегі көше атымен аталады. Фильмде Coal Rooms және Il Giardino мейрамханалары, Rye Lane Market, Rye Lane-дегі Morley's филиалы және Peckhamplex кинотеатры сияқты нақты орындар бейнеленген. 2023 жылғы "Love at First Sight" романтикалық комедиясының маңызды көріністері ойдан шығарылған Пекхэм үйінде өтеді.
Автобустармен тасымалдау
Пекхэм автобус гаражы қазіргі уақытта Лондон Орталығымен басқарылады және Блэкпул жолында орналасқан. Ол 1994 жылы ашылды және қазіргі автобус станциясы орналасқан жердің бір бөлігінде Пекхэм Хай-стриттегі бұрынғы, бірақ үлкенірек ғимаратты алмастырды. Гараждың артында Пекхэм Рай теміржол стансасының шығысына қарай теміржол өтетін виадук орналасқан.