Кіріспе

Еллапрагада Суббароу (12 қаңтар 1895 – 8 тамыз 1948) – үнді-американдық биохимик. Ол клеткадағы аденозин трифосфатының (АТФ) энергия көзі ретіндегі қызметін ашқан, қатерлі ісікке қарсы метатрексатты жасаған және Бенджамин Минге Дуггардың 1945 жылы хлортетрациклин ашқан Ледерле зертханасының бөлімін басқарған. Мадрас медициналық колледжінің студенті болған ол, ағасы мен кіші інісі 8 күн аралығында тропикалық сприуден қайтыс болды. Содан кейін ол фолий қышқылын тропикалық сприуді емдеуге арналған құрал ретінде тапты. Ол метотрексат – бүгінге дейін қолданылып келе жатқан химиятерапиялық дәрісін, сондай-ақ ревматоидты артритке де қолданылатын дәріні, және филяриазды емдеудегі жалғыз тиімді препарат – диэтилкарбамазинды (ДЭК) ашқан. Оның мансабының көп бөлігі АҚШ-та өтті. АТФ-ты бөліп шығарғанына қарамастан, Суббароу Гарвард университетінде тұрақты қызметке орналаса алмады, бірақ ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Американың ең маңызды медициналық зерттеулеріне жетекшілік етті. Ол сонымен қатар фолий қышқылы мен метотрексат химиялық қосылыстарын алғаш синтездеген адам ретінде танылады.

Ерте өмір және білім

Ол Мадрас президенттігіндегі Бхимаварамда, қазіргі Андхра-Прадеш штатының Батыс Годавари ауданында телугу брахман отбасында дүниеге келді. Раджамундриде оқыған кезінде (жақын туыстарының аурудан ерте қайтыс болуына байланысты) қиын кезеңді бастан өткерді және ақырында Мадрастағы индуисттік орта мектебінде үшінші рет емтиханды тапсырды. Ол Президенттік колледжден орта білім беру емтиханын тапсырып, Мадрас медициналық колледжіне түсті, онда оның білімі достары мен Кастури Сурьянаярана Муртидің көмегімен қамтамасыз етілді, ол кейіннен оның қызына үйленді. Гандидің британдық тауарларға бойкот шақыруынан кейін ол хадидан жасалған хирургиялық киім кие бастады; бұл оның хирургия профессоры М.С. Брэдфилдтің наразылығын тудырды. Нәтижесінде, жазбаша жұмыстарында жақсы көрсеткеніне қарамастан, оған толық MBBS дәрежесі емес, төменгі LMS сертификаты берілді. Суббарао Мадрас медициналық қызметіне кіруге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Содан кейін ол Мадрастағы доктор Лакшмипатидің аюрведалық колледжінде анатомия лекторы болып жұмыс істеді. Ол аюрведалық дәрілердің емдік қасиеттеріне қызығушылық танытып, аюрведаны қазіргі заманғы деңгейге жеткізу үшін зерттеулер жүргізуді бастады. Какинададағы Маллади Сатьялинг Наикер қайырымдылық қорынан қолдау уәдесі және оның қайын атасы жинаған қаржылық көмек Суббараоға АҚШ-қа баруға мүмкіндік берді. Ол 1922 жылдың 26 қазанында Бостонға келді.

Мансап

Гарвард медицина мектебінде диплом алғаннан кейін, ол Гарвард университетіне кіші ғылыми қызметкер ретінде қабылданды. Сайрус Фискемен бірге дене сұйықтықтары мен тіндеріндегі фосфордың мөлшерін анықтауға арналған Фиске-Суббароу әдісін жасады. Сондай-ақ, ол бұлшықет қызметінде фосфокреатин мен аденозин трифосфатының (АТФ) рөлін ашты, бұл оған 1930 жылдары биохимия оқулықтарына енуге мүмкіндік берді. Ол сол жылы докторлық диссертациясын қорғады (Ph.D.). Гарвардта тұрақты оқытушылық лауазымға қол жеткізе алмағаннан кейін, ол American Cyanamid (қазір Pfizer компаниясына тиесілі Wyeth) бөлімшесі болып табылатын Lederle Laboratories компаниясына қосылды. Lederle-де ол Люси Уиллстің анемияға қарсы қорғаныс ретінде фолий қышқылын (В9 витамині) бөліп алу жұмысына негізделген фолий қышқылын синтездеу әдісін әзірледі. Фолий қышқылы бойынша жұмысынан кейін және доктор Сидни Фарбердің маңызды үлесімен ол маңызды қатерлі ісікке қарсы препарат – метотрексатты жасады. Бұл препараттың қатерлі ісікке қарсы химиотерапиялық агент ретіндегі алғашқы үлгілерінің бірі және бүгінгі күнге дейін кеңінен клиникалық қолданыста. Суббароу сонымен қатар Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы филяриазды емдеу үшін ұсынған антигельминттік диэтилкарбамазин (Гетразан) препаратының негізін ашты. Суббароудың жетекшілігімен Бенджамин Дуггар 1945 жылы әлемдегі алғашқы тетрациклин антибиотикасын – хлортетрациклинды ашты. Дуггар антибиотикті Миссури университетінің Санборн алқабынан алынған топырақтан өсірген актиномицеттің өнімі деп анықтады. Бұл препарат алғаш рет Нью-Йорктегі Харлем ауруханасында қолданылды және жақсы нәтижелер көрсетті. Айырықша жағдай, препараттың тиімділігі соншалық, кейбір адамдар Бостонның дәріхана қоймасына еніп, оны ұрлап кетуге тырысты.

Өлім

Суббароу 1948 жылдың 8 тамызында Нью-Йоркте жүрек тоқтауынан көз жұмды.

Мұра

Суббароудың замандасы Сайрус Х. Фиске, қызғаныштан оның маңызды еңбектерінің көп бөлігін жасырып, жойды. Суббароудың әріптесі Джордж Хичингс: "Суббароу бөліп алған кейбір нуклеотидтерді басқа ғалымдар жылдардан кейін қайта ашуға мәжбүр болды, себебі Фиске, көрінеу қызғаныштан, Суббароудың еңбектерін жариялауға жол бермеді". Оның құрметіне саңырауқұлақтар туысы Subbaromyces деп аталды. Сондай-ақ, Танзания тұқымдасына (Salticidae) жататын секіретін өрмекшінің бір түрі (Tanzania yellapragadai) оның құрметіне аталған. 1950 жылғы сәуір айындағы "Аргоси" журналында Дорон К. Антрим: "Сіздер доктор Йеллапрагада Суббароу туралы естімеген болуыңыз мүмкін. Бірақ ол өмір сүргендіктен, сіздер қазір тірісіздер және денсаулығыңыздар жақсы. Ол өмір сүргендіктен, сіздер ұзақ өмір сүруіңіз мүмкін" деп жазды. Қазіргі уақытта оның туған жері Бхимаварамдағы бір көше оның атымен аталады.