Кіріспе
Джон Янг Браун (John Young Brown Jr.) – американдық саясаткер және кәсіпкер, Кентукки штатынан (1933–2022). Ол 1979–1983 жылдары Кентукки штатының 55-ші губернаторы болып қызмет етті және «Кентукки Фрид Чикен» (KFC) компаниясын көп миллиондық ресторан тізбегіне айналдырды. АҚШ конгрессмені Джон Й. Браун ағаның ұлы, Браунның кәсіпкерлік қабілеті колледж кезінде байқалды, ол «Британика энциклопедиясы» жинақтарын сату арқылы көп ақша тапты. Әкесімен бірге қысқа уақыт заңгерлік тәжірибеден өткен соң, 1964 жылы ол негізін қалаушы Харланд Сандерстен «Кентукки Фрайд Чикен» компаниясын сатып алды. Браун компанияны әлемдік деңгейде табысқа жеткізіп, 1971 жылы компаниядағы үлесін үлкен пайдаға сатты. Содан кейін ол бірнеше басқа да ресторандық жобаларға инвестиция салды, бірақ ешқайсысы KFC табысына жете алмады. 1970 жылдары ол әр түрлі уақытта үш кәсіби баскетбол командасының иесі болды: Америка баскетбол қауымдастығының «Кентукки полковниктері», Ұлттық баскетбол қауымдастығының «Бостон Селтикс» және «Буффало Брейвз» (қазіргі «Лос-Анджелес Клиперс»). Саясатқа бұрын көп қызығушылық танытпаған Браун 1979 жылғы губернатор сайлауында өзінің кандидатурасын жариялап, саяси байқаушыларды таң қалдырды. Штат пен ел қиын экономикалық кезеңге тап болғанда Браун мемлекеттік басқаруды бизнес сияқты жүргізуге уәде берді. Жеке қаржысымен қаржыланған күшті медиа кампаниясы оған Демократиялық партияның алғашқы сайлауында жеңіске жетуге және жалпы сайлауда бұрынғы республикалық губернатор Луи Б. Наннды жеңуге мүмкіндік берді. Ол саяси элитаға көп қарызы болмағандықтан, саяси тағайындаулар жасамай, көптеген табысты кәсіпкерлерді мемлекеттік лауазымдарға тағайындады. Сайлау алдындағы уәдесін орындап, кабинет құрамына әйел және афроамерикалық өкілді қосты. Өкілеттігі кезінде Браун бұрынғы губернаторларға қарағанда заң шығарушы органға аз ықпал етті және штатта жиі болмады, вице-губернатор Марта Лейн Коллинз өкілеттігінің төрттен бір бөлігінен астам уақытын губернатор міндетін орындады. 1984 жылғы сайлауда губернаторлық қызметтен кейін АҚШ Сенатына үміткер болды, бірақ алты аптадан кейін денсаулығына байланысты жарыстан бас тартты. Ол бизнес-жобаларға инвестиция салуын жалғастырды, оның ең танымал жобасы – кантри музыкасының жұлдызы Кенни Роджерспен бірге құрған ағаштан пісірілген тауық рестораны «Кенни Роджерс Ройстерс». Браун үш рет үйленді, екінші рет бұрынғы «Америка Мисс» Филис Джорджқа үйленді. Оның балаларының арасында жаңалықтар жүргізушісі Памела Эшли Браун және Кентукки штатының бұрынғы мемлекеттік хатшысы Джон Янг Браун III бар.
John Young Brown Jr. (December 28, 1933 – November 22, 2022) was an American politician and entrepreneur from Kentucky. He served as the 55th governor of Kentucky from 1979 to 1983, and built Kentucky Fried Chicken (KFC) into a multimillion dollar restaurant chain. The son of United States Congressman John Y. Brown Sr., Brown's talent for business became evident in college, where he made a substantial amount of money selling Encyclopædia Britannica sets. After briefly practicing law with his father, he purchased Kentucky Fried Chicken from founder Harland Sanders in 1964. Brown turned the company into a worldwide success and sold his interest in the company for a huge profit in 1971. He then invested in several other restaurant ventures, but none matched the success of KFC. During the 1970s, he also owned, at various times, three professional basketball teams: the American Basketball Association's Kentucky Colonels, and the National Basketball Association's Boston Celtics and Buffalo Braves (currently the Los Angeles Clippers). Despite having previously shown little inclination toward politics, Brown surprised political observers by declaring his candidacy for governor in the 1979 election. With the state and nation facing difficult economic times, Brown promised to run the state government like a business. A strong media campaign funded by his personal fortune allowed him to win the Democratic primary and go on to defeat former Republican governor Louie B. Nunn in the general election. Because he owed few favors to established political leaders, he appointed many successful businesspeople to state posts instead of making political appointments. Following through on his campaign promise to make more diverse appointments, he named a woman and an African American to his cabinet. During his tenure, Brown exerted less influence over the legislature than previous governors and was frequently absent from the state, leaving Lieutenant Governor Martha Layne Collins as acting governor for more than one quarter of his term. He briefly competed for the U. S. Senate after his gubernatorial term in the 1984 election but withdrew from the race after only six weeks, citing health issues. He continued to invest in business ventures, the most high profile of which was Kenny Rogers Roasters, a wood roasted chicken restaurant he founded with country music star Kenny Rogers. Brown married three times, the second time to former Miss America Phyllis George. Among his children are news anchor Pamela Ashley Brown and former Secretary of State of Kentucky John Young Brown III.
Ерте өмір
Браун 1933 жылғы 28 желтоқсанда Кентукки штатының Лексингтон қаласында дүниеге келді. Ол Джон И. және Дороти Инман Браунның бес баласының жалғыз ұлы болды. Оның әкесі Кентукки штатынан АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі және Кентукки штатының Бас Ассамблеясының мүшесі болды, соның ішінде үш онжылдық бойы Палата Спикері қызметін атқарды. Джон ағаның есімі XIX ғасырдағы сол аттас губернатордың құрметіне берілген, бірақ олар туыс емес. 1979 жылы «People» журналында аға Браунның Кентукки губернаторы немесе АҚШ Сенатына сайлану үшін тоғыз рет сәтсіз сайлауға түскені туралы мақала жарияланды. Бірде оның әкесі футбол командасымен бірге жол салу жұмысына бармағандығына ренжіді, оның орнына жазда вакуум тартқыштар сатуды жөн көрді. Университетте оқыған кезінде ол гольф командасының және Phi Delta Theta студенттік қауымдастығының мүшесі болды. Заң факультетінде оқып жүргенде, ол «Британика энциклопедиясы» жинақтарын сату арқылы жылына 25 000 доллар табады және табысын арттыру үшін сыныптастарынан сатушылар тобын жалдады. Бірнеше жылдан кейін Браун әкесінің заң фирмасын тастап, бизнеспен айналыса бастады. Ол әйелін барбекю ресторанын басқаруға тартты; оның табысын көргеннен кейін, ол жылдам тағам индустриясының қаржылық әлеуетіне көз жеткізді. 1963 жылы саяси таңғы ас кезінде Браун Кентукки Фрид Чикеннің (KFC) негізін қалаушы полковник Харланд Сандерспен кездесті және екеуі Сандерстің тауығын Браунның барбекю мейрамханалар желісінде сатуды талқылады. Ол Сандерстен KFC-ді 2 миллион долларға сатып алуға келісті (1964 жылғы 2 000 000,0 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). Барлық мейрамханаларға ерекше қызыл және ақ жолақты түс схемасын беріп, олар 1500-ден астам мейрамхана ашты, оның ішінде АҚШ-тың барлық 50 штатында және бірнеше халықаралық жерлерде орналасқан. Соңында ол Кентукки және Луисвилл сауда палаталарының мүшесі болды. KFC сатудан түскен пайданың бір бөлігін пайдаланып, Браун және серіктестері Майамидегі Lum's мейрамханалар желісін оның негізін қалаушылары Стюарт және Клиффорд С. Перлманнан 4 миллион долларға сатып алды. 1974 жылы Флорида штатының Тампа қаласындағы Lions Clubs International Браунды Америкаға көрсеткен қызметі үшін марапаттады. Бірнеше жылдан кейін Браун Джон Y’s Chicken атты жаңа кәсіпорынды іске қосты, бірақ ол да сәтсіз аяқталды. 1972–73 маусымынан кейін Черри өзінің «Колонелдер» командасындағы үлесін Цинциннатиден келген топқа сатты; Браун дереу Черридің үлесін сол топтан сатып алды, команданың Цинциннатиге көшіп кетуін болдырмау үшін. Ол әйелін және 10 әйелден тұратын директорлар кеңесін команданы басқаруға тағайындады. «Колонелдер» командасының бас менеджері Майк Сторен Браун команданы «өз жолымен» басқаратынын сезіп, командадан кетіп қалды; екі айдан кейін ол ABA лигасының комиссары лауазымын қабылдады. Бас жаттықтырушы Джо Маллани көп ұзамай Браунның ойыншылар таңдауларына тым көп араласатынын айтты. Команда келесі жылы ABA чемпионатында жеңіске жетті. Ол «Колонелдерді» Цинциннатиге көшіруден құтқарып, Луисвиллге чемпионат әкелгені үшін батыр ретінде құтталғанмен, чемпионат маусымынан кейін орталық ойыншы Дан Исселдің құқықтарын Балтимор «Клоуз» командасына сатқаны үшін көпшілік тарапынан қатты сынға ұшырады. 1975–76 маусымында ол жаттықтырушы Хьюби Браунмен жиі келіспеді, ал жыл соңында команданы тарату үшін 3 миллион доллар қабылдады, себебі команданы Ұлттық баскетбол қауымдастығына (NBA) қосу үшін 3 миллион доллар төлеу керек болды. «Колонелдерді» таратып жібергеннен кейін Браун баскетболмен айналысуды қаламайтынын мәлімдеді. Осыған қарамастан, ол 1976 жылы NBA-ның «Буффало Брейвс» командасының жартысын сатып алды. «Брейвс» 1975–76 маусымында 30–52 есебін көрсетті, ал Браун бірден келесі маусымда команданың жағдайын жақсарту үшін қадамдар жасады. Ол еркін агент ретінде кетуге дайын тұрған All-Star қорғаушысы Рэнди Смитпен келісімшарт жасады, содан кейін клубтың бірінші раундтағы таңдау құқығын Милуоки «Бакс» командасының орталық ойыншысы Свен Натерге саудалады. Бұл келісім Левинге франшизасын туған штаты Калифорнияға көшіруге мүмкіндік берді, ал Браун лиганың ең танымал франшизаларының біріне ие болды. Бостон «Брейвс» командасына Фримен Уильямс, Кевин Куннерт және Кермит Вашингтонды «Тинни» Арчибальд, Билли Найт және Марвин Барнсқа алмастырды. Осының салдарынан Ауербах Бостоннан шығып, Нью-Йорк «Никс» командасында жұмыс істеуге дайын болды. Браун және оның бірінші әйелі 1977 жылы ажырасып кетті. Салтанатты рәсімді Норман Винсент Пил өткізді.
Саяси мансап
Әкесінен өзгеше, Браун 1979 жылға дейін саясатқа көңілсіздік танытты. 1960 жылғы сайлауда ол Кентукки штатында Джон Ф. Кеннедидің президенттік науқанының вице-төрағасы болып тағайындалды. Ол Демократиялық Ұлттық Комитетінің Жас көшбасшылар кеңесінің мүшесі болды және 1972 жылы Ұлттық Демократиялық партияның құрметті төрағасы атанды. 1972 жылдан 1974 жылға дейін ол Демократиялық Ұлттық Телемарафонды жүргізді. Бұл жаңалық көптеген саяси сарапшыларды таң қалдырды, себебі ол бұрын саяси мәселелерге бейжай қараған және Браун бизнесімен айналысып, жол-жөнекей әсем өмір салтын ұстанғандықтан штатта көп уақыт өткізбеген еді. Науқан барысында МакБрейер Браунды федералдық салық декларацияларын жариялаудан бас тартқаны үшін сынады. МакБрейер сондай-ақ Браунның 1975 жылдан бері Демократиялық партияның ішкі сайлауында дауыс бермегенін айтты, бұл мәлімдеме ресми дауыс беру тізілімдерімен расталды.
Губернатордың үйін қайта жаңарту
Губернатордың сарайына көшіп келгеннен кейін бір ай ішінде Браун электр жүйесінің күрт нашарлағанын байқап, толық тексеру тапсырды. Құрылыс және қасиеттер департаментінің алдын ала есебінде: "Егер бұл жекеменшік нысан болғанда, бұл кеңсе операторға нысанды қайта сымдау үшін 30-60 күн беруге мәжбүр болар еді". Есепте сондай-ақ сарайдың дерлік өрт қаупіне толы екені айтылды. Оған саяхатқа қаражат та бөлінді. Нәтижесінде, олар қолдағы сарайды жаңартуға келісті, ал Браунның әйелі Филис шешім қабылдау процесіне еркін қатысуға мүмкіндік алды.
Басқарушылық
Браунның штаттың белгілі саясаткерлеріне қарызы аз болғандықтан, оның тағайындалған жетекші адамдарының көпшілігі кәсіпкерлер болды. МакАнулли бір ай ішінде штаттағы Әділет кабинетінің хатшысы лауазымынан кетіп, бұл лауазым оны отбасымен жеткілікті уақыт өткізуден алқастайтынын мәлімдеді. Браун МакАнуллиді Джефферсон округінің аудандық сотының судьясы лауазымына қайта тағайындады және оның орнына тағы бір афроамерикалық – Джордж У. Уилсонды тағайындады. Меттс Кентуккидегі саяси дәстүрді бұзып, келісімшарттардың саяси ықпал емес, бәсекелестік тендерлер мен нәтижелілік негізінде жүзеге асырылатынын жариялады. Сондай-ақ, мемлекеттік қаражат сақталатын банктерден де бәсекелестік тендерлерді талап етті; осы процестен түскен қосымша пайыз есебінен жалпы қорға 50 миллион доллардан астам кіріс түсті. Ол Жапониямен байланыс орнатып, осы ел мен Кентукки арасындағы болашақ экономикалық қатынастарға жол ашты. Бір кезде оның пульсі болмады, ал өкпесінің бірі жартылай құлап кетті. Браунның кеңсесі оның жағдайының ауырлығын жасыруға тырысты, бұл баспасөз тарапынан қарсылық тудырды. Банк заң талаптарына сәйкес, аталған операция туралы Ішкі кірістер қызметіне хабарламаған. Браунның Кентукки университетінде бірге оқыған досы Джеймс П. Ламберт 60-тан астам есірткі қылмысы бойынша айыпталды. Телефон тіркелмелерінен губернатордың резиденциясынан есірткі ісіне қатысты сотталған бірнеше адамға қосылған қоңыраулар да анықталды.
Кейінгі саяси мансап
1984 жылдың 15 наурызында Браун Уолтер Ди Хаддлстонның АҚШ Сенатының мандатын иеленген үміткер ретінде тіркелуге өтініш берді, тіркелу мерзімі аяқталуға бірнеше сағат қалғанда. Ол жарысқа кеш қосылды – мамыр айының соңында өтетін алғашқы сайлаудан бұрын ақпан айының соңында кандидаттығын тіркеді. Браун құжаттарын тапсыру үшін штатының Капитолийіне келгенде, Бешир оны кеңсе алдында күтіп алып, дереу пікірталасқа шақырды, бірақ Браун бас тартты. Беширдің басқа жарнамалары Браунның Джеймс П. Ламбертпен байланысын көрсетті, ал кейбіреулері Браун салықтарды көтеретінін мәлімдеді. Браун өзінің жарнамаларында Беширдің мәлімдемелерін жоққа шығарды, ал Бешир мен Браун арасындағы тартыс Уилкинсонға мүмкіндік берді – ол штаттық лотереяны қолдау арқылы өзгелерден ерекшеленді. 1988 жылы Hormel компаниясы Chicken By George компаниясын өзінің еншілес компаниясы ретінде тіркеді. Roasters бірден Boston Chicken (кейін Boston Market деп аталды) және бірнеше кішкентай қуырылған тауық желілерімен бәсекелесе бастады. Roasters компаниясы 1994 жылдың тамызында Cluckers компаниясының басым үлесін сатып алғанға дейін сот процесі жалғасты. 1995 жылдың тамызында Браун әйелі Филиспен ажырасты. Филис 1996 жылы Кентукки штатында ажырасу туралы өтініш берді, бірақ күйеуімен келісімге келу келіссөздері барысында өтінішін кері алды. Содан кейін ол Кентукки штатының бұрынғы «Мисс Кентукки» иегері Джилл Луиза Роучқа, өзінен 27 жас кіші әйелге үйленді, бірақ олар 2003 жылы себебі жарияланбаған жағдайда ажырасты. Ажырасу себебін сұрағанда, ол: «Мен Джиллді қатты жақсы көремін, бірақ біздің некемізде назардан тыс қалмауы тиіс мәселе туындады. Мен оны және оның балаларын әрқашан жақсы көремін, бірақ қазір ажырасу – біздің жалғыз шешіміміз сияқты», – деді. Браун отбасындағы зорлық-зомбылыққа қарсы күресуге әрқашан қызығушылық танытқан, бірақ оның қарындасы Бетти «Бу» Макканн зорлық-зомбылық құрбаны болғанын білгеннен кейін бұл мәселе жеке маңызға ие болды. «AA» белгілемесі бұл тас жолдың бастапқыда Александрия және Эшленд қалаларын байланыстырғанынан туындаған. Инвестор Джон Шэннон Бушильон Браун мен Сомерстің 400 000 доллар инвестиция салғанға дейін де, кейін де оны алдағанын мәлімдеді. Браунға қарсы іс сотқа жетпестен тоқтатылды. 2011 жылы Файет округінің судьясы дәлелдердің жетіспеуіне байланысты Сомерске қарсы талап-арызды қабылдамады. Алайда, 2011 жылы Бешир қайта сайланғанда, Браун басқа бұрынғы губернаторлармен бірге инаугурацияның тең төрағасы болды. 2008 жылы Браун Кентукки университетінің құқық мектебінің түлектер қауымдастығының Даңқ залына енгізілді. Ол жаздан бері COVID-19 салдарынан денсаулығына қатысты қиындықтарды бастан өткеріп келді. Оның табыты 2022 жылдың 29 қарашасынан бастап екі күн бойы Кентукки штатының Капитолийінің ротондасында қойылды. Оның қоштасу рәсімі 30 қарашада Кентукки штатының Капитолийінде өтті. Браун Лексингтон зиратына жерленді.
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Дентон, Сали. "Көкөлең заговорлары: билік, ашкөздік, есірткі және кісі өлтірудің ішкі тарихы". Авторлар гильдиясының қайта басылымы. com нұсқасы. Авон, 1990; Линкольн, Небраска: iUniverse, 2001.