Кіріспе

Ұлы Түтінді таулардағы тау өткелі Newfound Gap (биктігі 5048 фут (1539 м)) – АҚШ-тың оңтүстік Аппалачи тауларындағы Ұлы Түтінді таулар ұлттық паркінің орталық бөлігінде орналасқан тау өткелі. Теннесси және Солтүстік Каролина штаттарының шекарасында орналасқан, штат аралық шекара осы өткелден өтеді, сондай-ақ Ньюфаунд Гэп тас жолы да (парк ішінде АҚШ 441 тас жолымен бірге жүреді және Гатлинбург, Теннесси және Черки, Солтүстік Каролина қалаларына жақын парк шекарасында аяқталады) осы өткелден өтеді. Аппалачиан жолы да, басқа бірнеше жаяу жолдары да осы өткел арқылы өтеді. Ньюфаунд Гэпте Рокфеллер ескерткіші орналасқан, ол ұлттық парктегі танымал орын және президент Франклин Д. Рузвельт 1940 жылдың 2 қыркүйегінде паркті ресми түрде ашқан жер. Ұлттық ауа райы қызметінің мәліметінше, Ньюфаунд Гэпте жылына шамамен 19 қарлы күн болады. 1991 жылдан 2005 жылға дейін жылдық қар жауын мөлшері құрады.

Тарих

Ұлы Түтінді Таулар Ұлттық паркі құрылмас бұрын, Ньюфаунд Гэп – Ұлы Түтінді Таулардағы ең төменгі тау өткелі саналған Индиялық Gap-тан шығысқа қарай екі шақырым жердегі ашылмаған өткел болатын. 1839 жылы саудагерлер, шаруалар және тіпті Америка Азаматтық соғысы кезінде Конфедерация армиясы жиі пайдаланған, қиын, топырақты Индиялық Gap жолы салынды. Бұл жол, оған параллель орналасқан ежелгі чероки үндістерінің жолынан атын алған. Ньюфаунд Гэп таулардың ең төменгі өткелі ретінде 1872 жылға дейін мойындалмады, сол кезде Арнольд Гюйот аймақтағы көптеген тауларды өлшеп, «Ньюфаунд Гэпті» төменгі және қолжетімді тау асуы деп анықтады.

Жаңа табылған Gap Road

Ұлы түтінді таулар ұлттық саябағының дамуымен бірге Теннессиден Солтүстік Каролинаға дейінгі тас жол салынды, ол 1932 жылы аяқталды – бұл жолы Ньюфаунд Гэп арқылы өтіп, бұрынғы қолданыстан шыққан Индиан Гэп жолын ығыстырды. Саябақтың солтүстігінде ол Ұлы түтінді таулар тас жолы деп аталады. Бастапқыда Футхиллс тас жолының бөлігі болуға жоспарланған Гатлинбург айналма жолы саябақтан басталып, қаланың оңтүстігіндегі Ньюфаунд Гэп жолын қаланың солтүстігіндегі тас жолға жалғастырады. Ауыр қысқы қарға қарамастан, өткел жыл бойы ашық болып қалады, қысқы дауылдар кезінде және олардан кейін ғана жабылады. Жабық болған жағдайда, қардан қашу жолы парктің шығыс-солтүстік-шығыс жағынан 321 АҚШ тас жолы мен 40 мемлекетаралық тас жолын пайдаланып ұзақ айналып өтуді талап етеді. Теннесси жағында әдетте солтүстік және солтүстік-батысқа қарай беткей болғандықтан қар көп жауады. Тіпті аңғарлардағы жолдар ашық болса және Гатлинбургте аздаған қар болса да (ал Cherokee-де тіпті жоққа шығарылса), Ньюфаунд Гэпте қар әлдеқайда терең болуы мүмкін және маңызды қар жауғаннан кейін бірнеше сағатқа жабылуы мүмкін. Сонымен қатар, ұлттық паркте орналасқандықтан, Ньюфаунд Гэп жолына қар тазалау машиналары және қиыршық тас пен құм қоспасымен күтім жасалады, себебі қоршаған ортаға зиян келтіретін химиялық заттарды қарды жою үшін қолдануға рұқсат етілмейді. 1993 жылғы Ұлы қарлы боранынан кейін жол бірнеше күн жабылып тұрды, онда 2 метрге дейін қар жауып, қар үйірлері одан да екі есе биікке жетті.